Universiteit Leiden / ’s Gravenhage
Bestuurskunde, jaar 1, blok 1
Openbaar Bestuur en Bestuurswetenschap
LEC 3 – 11-09-2019
Bestuurlijke kaart: gemeenschappelijk, provinciaal en
waterschapsbestuur
1. Rechtsstaat
Rechtsstaat: vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid gegarandeerd
door Grondwet en andere wetten. Belangrijke principes hierbij zijn:
1. Legaliteitsbeginsel. Overheid mag niet naar willekeur handelen.
Geen terugwerkende kracht.
2. Machtenscheiding van Montesquieu.
3. Onafhankelijke rechtspraak
1. Rechters moeten onafhankelijk zijn van de regering, regering
mag rechters niet ontslaan.
2. Rechter moet zich baseren op wetten en jurisprudentie.
3. Rechters mogen geen nevenfuncties bekleden.
4. Controle door hoger beroep en wraking
4. Grondrechten (N.B. ‘behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens
de wet’).
5. Persvrijheid
6. Verkiezingen
1. Vrije verkiezingen
2. Mogelijkheid om te kiezen
3. Geheim
4. Proces moet eerlijk verlopen
5. Regelmatige verkiezingen op vastgestelde tijden
6. Algemeen kiesrecht
7. Passief kiesrecht
Verschillende bestuurslagen:
1. Duidelijke verdeling à schaalvoordelen (bijv. defensie)
2. Lokale kennis is essentieel voor goed bestuur
3. Grensoverschrijdende problemen
3 sleutelbegrippen: autonomie (gemeenten mogen veel zelf beslissen) +
medebewind (alle wetten die gedecentraliseerd zijn (jeugdzorg)) +
toezicht (alle besluiten mogen niet tegenstrijdig zijn met grondrechten).
2. Gemeente
, Gemeentelijke taken:
- Staat het dichtst bij de burger en verleent (directe) diensten aan de
burger:
Vergunningen, paspoorten
Beheert openbare ruimte
Afvalinzameling, bestemmingsplan, zorg voor burgers
- Heeft een open huishouding: bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake
de huishouding van de gemeente.
- Elke taak, mits die niet aan een hoger bestuur toebehoort. Afgelopen
jaren zijn steeds meer taken naar de gemeente gegaan: decentralisatie.
Gemeentelijke herindeling:
1850: 1209
2016: 393
2019: 355
- Tot nu toe weinig positieve effecten aan de schaalvergroting:
Fusieproblemen (tijd- en energierovend)
Bestuurskracht neemt niet toe (efficiëntie)
Verlies in democratie
à Nu alleen bottom-up initiatief, belangrijk hierbij:
1. Draagvlak
2. Interne samenhang en nabijheid van bestuur
3. Bestuurskracht
4. Evenwichtige regionale verhoudingen
5. Duurzaamheid
Gemeentebestuur
Gemeenteraad
Burgemeester
B&W
- Gemeenteraad
Directe verkiezingen
Aantal zetels naar ratio aantal inwoners
Landelijke partijen met plaatselijke afdelingen en lokale partijen
zonder landelijke binding
Presidium (agenda)
Griffier (ambtelijke ondersteuning)
Rekenkamer (controlerende functie, ondersteuning)
- Werkwijze en bevoegdheden gemeenteraad
Burgemeester = voorzitter (geen stemrecht, geen lid raad)
Bevoegdheden
Kaderstellend, controlerend en vertegenwoordigend
Verordeningen vaststellen (APV)
Interpellatie
Zelf onderzoek doen
Raadscommissies per beleidsgebied
Bestuurskunde, jaar 1, blok 1
Openbaar Bestuur en Bestuurswetenschap
LEC 3 – 11-09-2019
Bestuurlijke kaart: gemeenschappelijk, provinciaal en
waterschapsbestuur
1. Rechtsstaat
Rechtsstaat: vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid gegarandeerd
door Grondwet en andere wetten. Belangrijke principes hierbij zijn:
1. Legaliteitsbeginsel. Overheid mag niet naar willekeur handelen.
Geen terugwerkende kracht.
2. Machtenscheiding van Montesquieu.
3. Onafhankelijke rechtspraak
1. Rechters moeten onafhankelijk zijn van de regering, regering
mag rechters niet ontslaan.
2. Rechter moet zich baseren op wetten en jurisprudentie.
3. Rechters mogen geen nevenfuncties bekleden.
4. Controle door hoger beroep en wraking
4. Grondrechten (N.B. ‘behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens
de wet’).
5. Persvrijheid
6. Verkiezingen
1. Vrije verkiezingen
2. Mogelijkheid om te kiezen
3. Geheim
4. Proces moet eerlijk verlopen
5. Regelmatige verkiezingen op vastgestelde tijden
6. Algemeen kiesrecht
7. Passief kiesrecht
Verschillende bestuurslagen:
1. Duidelijke verdeling à schaalvoordelen (bijv. defensie)
2. Lokale kennis is essentieel voor goed bestuur
3. Grensoverschrijdende problemen
3 sleutelbegrippen: autonomie (gemeenten mogen veel zelf beslissen) +
medebewind (alle wetten die gedecentraliseerd zijn (jeugdzorg)) +
toezicht (alle besluiten mogen niet tegenstrijdig zijn met grondrechten).
2. Gemeente
, Gemeentelijke taken:
- Staat het dichtst bij de burger en verleent (directe) diensten aan de
burger:
Vergunningen, paspoorten
Beheert openbare ruimte
Afvalinzameling, bestemmingsplan, zorg voor burgers
- Heeft een open huishouding: bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake
de huishouding van de gemeente.
- Elke taak, mits die niet aan een hoger bestuur toebehoort. Afgelopen
jaren zijn steeds meer taken naar de gemeente gegaan: decentralisatie.
Gemeentelijke herindeling:
1850: 1209
2016: 393
2019: 355
- Tot nu toe weinig positieve effecten aan de schaalvergroting:
Fusieproblemen (tijd- en energierovend)
Bestuurskracht neemt niet toe (efficiëntie)
Verlies in democratie
à Nu alleen bottom-up initiatief, belangrijk hierbij:
1. Draagvlak
2. Interne samenhang en nabijheid van bestuur
3. Bestuurskracht
4. Evenwichtige regionale verhoudingen
5. Duurzaamheid
Gemeentebestuur
Gemeenteraad
Burgemeester
B&W
- Gemeenteraad
Directe verkiezingen
Aantal zetels naar ratio aantal inwoners
Landelijke partijen met plaatselijke afdelingen en lokale partijen
zonder landelijke binding
Presidium (agenda)
Griffier (ambtelijke ondersteuning)
Rekenkamer (controlerende functie, ondersteuning)
- Werkwijze en bevoegdheden gemeenteraad
Burgemeester = voorzitter (geen stemrecht, geen lid raad)
Bevoegdheden
Kaderstellend, controlerend en vertegenwoordigend
Verordeningen vaststellen (APV)
Interpellatie
Zelf onderzoek doen
Raadscommissies per beleidsgebied
