Samenvatting vloeiendheidsstoornissen jaar 2 - blok 8

Hoorcolleges vloeiendheidsstoornissen blok 8
____________________________________________________________________________

HC 1 – Onderzoek bij schoolgaande kinderen
_________________________________________________________________________________

Herhaling:
Als het kind na 6,5 jaar nog stottert is de kans groter dat de stotter blijvend is.

Klinisch werkmodel




Aanvulling – opinie: De essentie van stotteren
Ad Bertens gaat in zijn stuk in op de hypothese van Van Riper en doet een aanvulling.
 Hypothese: Stotteren is een al dan niet erfelijke neuromusculaire timingsstoornis.
=> Nog niet onderbouwd met onderzoek. Maar gaat uit van ‘biologie’ en ‘psychologie’.
 Aanvulling: De uiteindelijke ernst van stotteren wordt vooral bepaald door de ernst van de
onveranderlijke onderliggende timingsstoornis.
=> De zichtbare ernst wordt bepaald door een optelsom van biologische aanleg en
aangeleerd verzet tegen ontspannen haperingen.

Essentie van stotteren 2.0 – reactie van P. van Lieshout en M.C. Franken
 Kritische reactie op het stuk van Ad Bertens.
 Oorzaak van stotteren is nog steeds niet bekend.
 Alternatieve hypothese: Stotteren is een gevolg van verminderde spraak motorische
controle

,Intermediate stotteren (overgangsstotteren)
Meestal tussen 6 en 13 jaar. De angst voor het stotteren is hierbij aanwezig. Angst is gekoppeld aan
bepaalde klanken of woorden of aan bepaalde spreeksituaties. Meestal komt het stotteren door het
vastzetten van de ademing, stemgeving en de articulatie beweging/ larynxniveau.

Kerngedragingen:
 Nog steeds herhalingen en verleningen
 Meest opvallend: Blokkades

Secundair gedrag (alles wat je doet om niet te stotteren):
 Ontsnappingsgedrag
 Vermijdingsgedrag’

Gevoelens en attitudes:
 Angst, schaamte, frustratie
 Negatief zelfbewustzijn

Onderliggende processen:
 Gelijk aan beginnend stotteren
 Aangevuld met conditionering van angst etc. en vermijdingsconditionering

Erasmus-viercomponentenmodel
- Goed overzicht complexiteit stotterprobleem
- De hoorbare kenmerken van stotteren (verbaal/ motorische component)
- De niet-hoorbare kenmerken van stotteren (emotionele, cognitieve en sociale component)




2

, Uitgangspunten voor onderzoek (H8 Guitar)
Eerste contact met (de ouders van) de cliënt!
- Onderzoek:
 Technisch
 Persoonlijk: bv. temperament van het kind: hoe ervaart hij het stotteren, hoe denkt/ voelt
hij over het stotteren, wat heb je gedaan om jezelf te helpen? Hoe denkt de omgeving over
stotteren?
Je kijkt ook naar de risicofactoren. De BAB meet hoe het kind zich voelt over het stotteren.
De SSI gebruik je bij alle leeftijden, meet alle factoren over het stotteren.
- Wat de cliënt nodig heeft
- Het recht op privacy: opnames die je maakt van cliënten liggen meestal kwetsbaar.
- Cultuurverschillen: bv. oogcontact, aanrakingen (altijd toestemming vragen), verbale beloningen.
- De expertise van de therapeut: het meeste gaat om het contact!

Uitgangspunten voor onderzoek (H8 Guitar)
- Betrouwbaarheid van gebruikte testen (BAB, SSI)
- Het spraak-sample: dit doe je door een video-opname te maken/ uitschrijven.
- Stotterfrequentie: hoeveel stottert iemand?
- Type onvloeiendheid / type stotters
- Secundair gedrag: wat doet iemand allemaal om niet te gaan stotteren.
- Stotterernst: zijn het kleine blokkades/ herhalingen of is het ernstig?
- Natuurlijkheid van spreken: sommigen spreken onnatuurlijk om vloeiend te kunnen spreken.
- Spreek- en leestempo: verschil broddelen en stotteren.
- Gevoelens en attitudes: dit breng je in kaart met de BAB

Onderzoek bij Intermediate stotteren (H9, blz. 197-204)
Preassessment:
 Clinical questions: klinische vragen, vragen die bij de aanmelding al bij je op moeten komen.
 Contact met ouders (eventueel kind)
 Anamnese vragenlijst
 Video-opname
Assessment:
 Oudergesprek
 Gesprek met leerkracht: informatie over stotteren in de klas/ pesten
 Observatie op school
 Gesprek met kind zelf: hierbij bouw je al een vertrouwensrelatie op.
 Spraak samples: opname van 400 gesproken lettergrepen/ 200 gelezen, informatie over
ontsnappings/ vermijdingsgedrag.

Onderzoek bij Intermediate stotteren (H9, blz. 197-204)
- Proeftherapie: dit is de beginfase van de therapie. Je bent hierbij aan het uitzoeken/
identificeren van de stotter momenten, je kijkt of het kind de stotter kan herkennen bij zichzelf
en bij jou. Je kijkt ook of het kind in staat is om vloeiendheids skills kan inzetten, welk tempo kan
het kind aan?
 Gevoelens en attitudes: hoe denkt het kind, hoe voelt het kind zich hieronder?
Bijvoorbeeld het kind laten tekenen over het stotteren.
 Spraak-taalproblemen: je kijkt of dit speelt en of er eerder therapie is geweest.
 Andere factoren: sociaal-emotioneel, cognitieve ontwikkeling, zijn er aanpassingen in
het onderwijs?
- Diagnose: alle factoren bij elkaar, dit geeft richting.
- Closing interview: samenvatting van je bevindingen en je geeft hierbij aanbevelingen.

3