,Samenvatting NAH BAS 9
CVA DIAGNOSTISCH PROCES
Hierbij zit de patiënt in de (hyper)acute fase 0-24h.
Deze fase wordt gekenmerkt door medische diagnostiek, voorkomen van progressieve schade
aan de hersenen en secundaire complicaties.
Als fysiotherapeut wil je tijdig gaan beginnen met mobiliseren en geïnitieerde revalidatie.
Spreek in duidelijke, korte zinnen bij CVA-patiënten + veel handgebaren.
(Hetero)-anamnese
In de acute fase reageert een CVA-patiënt nauwelijks tot niet, daarom wordt de hetero-anamnese
afgenomen door de fysiotherapeut richting de partner/familie.
• Moment en wijze van ontstaan
• Beloop van de klachten
• Kon je staan
• Kon je lopen
• Kon je rechtop blijven zitten
• Heeft de partner al dingen gemerkt in de tijd voor CVA, die niet geplaatst konden worden in de
context, maar nu logisch zijn na CVA?
• Functionele status
• Verschijnselen die kunnen wijzen op gecompliceerd beloop
• Contextuele factoren
• Externe factoren
• Persoonlijke factoren
• Pre-existent functioneren
• Comorbiditeiten
De hetero-anamnese kan ook later pas afgenomen worden.
Beeldvorming: pt ligt in ziekenhuis bed, 24h na opname. Je wilt iemand verplaatsen vanuit bed
naar een stoel, om de hetero-anamnese af te nemen.
Waarom wil je iemand uit bed halen? (Hier transfers aanleren!!!!)
- Mobilisatie
- Kijken wat iemand al kan.
- Stel iemand is spastisch, dan kan de patiënt onderuit zakken in het bed.
Eventuele volgorde:
I. Binnenkomst
• Je stelt jezelf voor.
• Je vraagt hoe het met iemand gaat.
• Je vertelt de patiënt wat je vandaag gaat doen.
‣ ‘Ik wil u zo uit bed halen, omdat ik wat met u wil bespreken. Bent u al eens uit bed
geweest?’
‣ ‘We gaan u zo uit de stoel helpen, kunt u dat voor mij doen?’
‣ ‘Hoe gaat het met de benen?’
II. Transfer lig naar zit in bed.
III. Vanuit zit op het bed, wordt de Motricity Index + Trunk Controle Test uitgevoerd.
• Indruk krijgen of de transfer van bed naar stoel kans van slagen heeft → veiligheid.
IV. Transfer van zit (bed) naar zit (stoel) → hoge transfer.
• Terugkoppelen wat de bevindingen zijn van MI.
V. Hetero-anamnese afnemen.
VI. Prognose vaststellen met overige klinimetrie (zoals FMA).
VII. Transfer terug in bed.
Afname klinimetrie z.s.m., maar bij voorkeur op dag 2 na CVA.
Pagina 1 van 30
,Samenvatting NAH BAS 9
Klinische observatie
• Bewustzijnsniveau en aandacht.
• Links-rechtsvoorkeur in het veld van aandacht.
• Standsverandering van het hoofd.
• Links-rechts-asymmetrie in het gelaat en de lichaamshouding.
• Patroon van de ademhaling en Ademhalingsstoornissen.
• Stand van de ogen en oogvolgbewegingen.
• Diepe veneuze trombose (DVT) en kleurverandering(en) van de benen.
• De aanwezigheid van zwelling(en).
• De aanwezigheid van (onwillekeurige) spiertrekkingen.
• De aanwezigheid van pijn.
Lichamelijk onderzoek
Het lichamelijke onderzoek is erop gericht om informatie te krijgen over eventuele aanwezigheid
van neurologische stoornissen.
Om dit vast te stellen worden de volgende aspecten beoordeeld op grond van klinische
observatie en gevalideerde meetschalen:
• Kracht
• Bewegingssynergieën
• Bewegingsrange
• Spiertonus
• Bewegingscoördinatie
• Somatosensoriek
• Visuele en perceptuele aandachtstoornissen
Naast stoornissen worden activiteiten zoals het uitvoeren van transfers, het zitten en gaan staan,
lopen en de arm-handvaardigheid gemeten om zicht te krijgen op de basale ADL-vaardigheden.
Verder meet je de stoornissen
• Functie en activiteiten (NIHSS-score)
• Basis ADL-vaardigheden (BI)
• Zit- en stabalans (BBS)
• Arm-handvaardigheid (FAT)
• Aelectiviteit in bewegingsaansturing (FMA, onderdeel vingerextensie)
• Classificatie zelfstandigheid lopen (FAC)
• Spierkracht arm en been (MI)
• Comfortabele (FAC > 3) loopsnelheid (10MLT)
Beloop van het herstel algemeen
80% van het herstel wordt bereikt in de eerste 3 maanden.
In de eerste 6 maanden is voornamelijk gekenmerkt door functioneel herstel.
• Beperkingen in activiteiten verminderen of verdwijnen zelfs.
Na 6 maanden blijft de grootste groep patiënten stabiel in functionaliteit.
• Een deel zal verslechteringen vertonen.
• Een deel zal verbeteringen vertonen.
Echter herstellen de meeste patiënten 6 maanden na CVA niet meer verder.
Vaststellen van potentieel herstel is noodzakelijk in de eerste 6 maanden na ontstaan.
Er moet een adequate inschatting gemaakt worden van de functionele uitkomsten van de patiënt.
‣ Op basis hiervan kunnen er plannen worden gemaakt omtrent de revalidatie.
‣ Verder moet ook de familie worden ingelicht zodat er eventuele aanpassingen tijdig kunnen
worden geregeld.
Pagina 2 van 30
, Samenvatting NAH BAS 9
Beloop van het herstel loopvaardigheid
70-80% van de patiënten is in staat na verloop van tijd weer zelfstandig te lopen.
→ gunstige prognose voor terugkeer van loopvaardigheid.
Echter kan maar 30% hiervan de normale loopafstand en -snelheid bereiken voor de
desbetreffende leeftijd.
→ Kwaliteit van gangbeeld blijft afwijkend na CVA, in de meeste gevallen.
Volgorde herstel binnen loopvaardigheid:
a) Zitten
b) Opstaan en gaan zitten
c) Veilig leren staan
d) Lopen
Snelheid van behalen ‘mobility milestones’ is afhankelijk van type CVA.
- TACS (total anterior circulation syndrome) patiënten doen er langer over dan andere type CVA-
patiënten.
Beloop van het herstel arm-handvaardigheid
Geschat wordt dat 5-30% van de patiënten weer normale functionaliteit van de paretische arm
terugkrijgt.
Bij zo’n 25-45% van de patiënten is het herstel van de arm-handvaardigheid incompleet.
Bij zo’n 30-65% heeft er 6 maanden post-CVA geen functioneel herstel van de arm en hand
plaatsgevonden.
Volgorde herstel binnen armvaardigheid:
a) Motorische controle ontwikkelt zich van proximaal → distaal.
b) Vroegtijdig inzetten van de romp tijdens het grijpen en pakken van voorwerpen, mede als
proximale sturing vanuit schouder.
Volgorde herstel binnen handvaardigheid:
a) Massale grijpfunctie
b) Extensiegreep
c) Grove pincetgreep
d) Fijne pincetgreep
Barthel Index is niet geschikt om eventuele gerstel van paretische arm op activiteitenniveau te
objectiveren.
Beloop van herstel basale ADL-vaardigheden
Geschat wordt dat 25-74% van de CVA-patiënten lichte tot matige ondersteuning nodig hebben
tijdens ADL-vaardigheden op lange termijn.
Volgorde functioneel herstel binnen persoonlijke verzorging:
a) eten en drinken
b) Respectievelijk transfers
c) Toiletgang
d) Uit- en aankleden
e) In en uit bad stappen
Veilig traplopen lijkt in de meeste gevallen als laatste terug te komen.
Meeste herstel van functionaliteit vindt plaats in de eerste 3 maanden post-CVA.
Pagina 3 van 30
CVA DIAGNOSTISCH PROCES
Hierbij zit de patiënt in de (hyper)acute fase 0-24h.
Deze fase wordt gekenmerkt door medische diagnostiek, voorkomen van progressieve schade
aan de hersenen en secundaire complicaties.
Als fysiotherapeut wil je tijdig gaan beginnen met mobiliseren en geïnitieerde revalidatie.
Spreek in duidelijke, korte zinnen bij CVA-patiënten + veel handgebaren.
(Hetero)-anamnese
In de acute fase reageert een CVA-patiënt nauwelijks tot niet, daarom wordt de hetero-anamnese
afgenomen door de fysiotherapeut richting de partner/familie.
• Moment en wijze van ontstaan
• Beloop van de klachten
• Kon je staan
• Kon je lopen
• Kon je rechtop blijven zitten
• Heeft de partner al dingen gemerkt in de tijd voor CVA, die niet geplaatst konden worden in de
context, maar nu logisch zijn na CVA?
• Functionele status
• Verschijnselen die kunnen wijzen op gecompliceerd beloop
• Contextuele factoren
• Externe factoren
• Persoonlijke factoren
• Pre-existent functioneren
• Comorbiditeiten
De hetero-anamnese kan ook later pas afgenomen worden.
Beeldvorming: pt ligt in ziekenhuis bed, 24h na opname. Je wilt iemand verplaatsen vanuit bed
naar een stoel, om de hetero-anamnese af te nemen.
Waarom wil je iemand uit bed halen? (Hier transfers aanleren!!!!)
- Mobilisatie
- Kijken wat iemand al kan.
- Stel iemand is spastisch, dan kan de patiënt onderuit zakken in het bed.
Eventuele volgorde:
I. Binnenkomst
• Je stelt jezelf voor.
• Je vraagt hoe het met iemand gaat.
• Je vertelt de patiënt wat je vandaag gaat doen.
‣ ‘Ik wil u zo uit bed halen, omdat ik wat met u wil bespreken. Bent u al eens uit bed
geweest?’
‣ ‘We gaan u zo uit de stoel helpen, kunt u dat voor mij doen?’
‣ ‘Hoe gaat het met de benen?’
II. Transfer lig naar zit in bed.
III. Vanuit zit op het bed, wordt de Motricity Index + Trunk Controle Test uitgevoerd.
• Indruk krijgen of de transfer van bed naar stoel kans van slagen heeft → veiligheid.
IV. Transfer van zit (bed) naar zit (stoel) → hoge transfer.
• Terugkoppelen wat de bevindingen zijn van MI.
V. Hetero-anamnese afnemen.
VI. Prognose vaststellen met overige klinimetrie (zoals FMA).
VII. Transfer terug in bed.
Afname klinimetrie z.s.m., maar bij voorkeur op dag 2 na CVA.
Pagina 1 van 30
,Samenvatting NAH BAS 9
Klinische observatie
• Bewustzijnsniveau en aandacht.
• Links-rechtsvoorkeur in het veld van aandacht.
• Standsverandering van het hoofd.
• Links-rechts-asymmetrie in het gelaat en de lichaamshouding.
• Patroon van de ademhaling en Ademhalingsstoornissen.
• Stand van de ogen en oogvolgbewegingen.
• Diepe veneuze trombose (DVT) en kleurverandering(en) van de benen.
• De aanwezigheid van zwelling(en).
• De aanwezigheid van (onwillekeurige) spiertrekkingen.
• De aanwezigheid van pijn.
Lichamelijk onderzoek
Het lichamelijke onderzoek is erop gericht om informatie te krijgen over eventuele aanwezigheid
van neurologische stoornissen.
Om dit vast te stellen worden de volgende aspecten beoordeeld op grond van klinische
observatie en gevalideerde meetschalen:
• Kracht
• Bewegingssynergieën
• Bewegingsrange
• Spiertonus
• Bewegingscoördinatie
• Somatosensoriek
• Visuele en perceptuele aandachtstoornissen
Naast stoornissen worden activiteiten zoals het uitvoeren van transfers, het zitten en gaan staan,
lopen en de arm-handvaardigheid gemeten om zicht te krijgen op de basale ADL-vaardigheden.
Verder meet je de stoornissen
• Functie en activiteiten (NIHSS-score)
• Basis ADL-vaardigheden (BI)
• Zit- en stabalans (BBS)
• Arm-handvaardigheid (FAT)
• Aelectiviteit in bewegingsaansturing (FMA, onderdeel vingerextensie)
• Classificatie zelfstandigheid lopen (FAC)
• Spierkracht arm en been (MI)
• Comfortabele (FAC > 3) loopsnelheid (10MLT)
Beloop van het herstel algemeen
80% van het herstel wordt bereikt in de eerste 3 maanden.
In de eerste 6 maanden is voornamelijk gekenmerkt door functioneel herstel.
• Beperkingen in activiteiten verminderen of verdwijnen zelfs.
Na 6 maanden blijft de grootste groep patiënten stabiel in functionaliteit.
• Een deel zal verslechteringen vertonen.
• Een deel zal verbeteringen vertonen.
Echter herstellen de meeste patiënten 6 maanden na CVA niet meer verder.
Vaststellen van potentieel herstel is noodzakelijk in de eerste 6 maanden na ontstaan.
Er moet een adequate inschatting gemaakt worden van de functionele uitkomsten van de patiënt.
‣ Op basis hiervan kunnen er plannen worden gemaakt omtrent de revalidatie.
‣ Verder moet ook de familie worden ingelicht zodat er eventuele aanpassingen tijdig kunnen
worden geregeld.
Pagina 2 van 30
, Samenvatting NAH BAS 9
Beloop van het herstel loopvaardigheid
70-80% van de patiënten is in staat na verloop van tijd weer zelfstandig te lopen.
→ gunstige prognose voor terugkeer van loopvaardigheid.
Echter kan maar 30% hiervan de normale loopafstand en -snelheid bereiken voor de
desbetreffende leeftijd.
→ Kwaliteit van gangbeeld blijft afwijkend na CVA, in de meeste gevallen.
Volgorde herstel binnen loopvaardigheid:
a) Zitten
b) Opstaan en gaan zitten
c) Veilig leren staan
d) Lopen
Snelheid van behalen ‘mobility milestones’ is afhankelijk van type CVA.
- TACS (total anterior circulation syndrome) patiënten doen er langer over dan andere type CVA-
patiënten.
Beloop van het herstel arm-handvaardigheid
Geschat wordt dat 5-30% van de patiënten weer normale functionaliteit van de paretische arm
terugkrijgt.
Bij zo’n 25-45% van de patiënten is het herstel van de arm-handvaardigheid incompleet.
Bij zo’n 30-65% heeft er 6 maanden post-CVA geen functioneel herstel van de arm en hand
plaatsgevonden.
Volgorde herstel binnen armvaardigheid:
a) Motorische controle ontwikkelt zich van proximaal → distaal.
b) Vroegtijdig inzetten van de romp tijdens het grijpen en pakken van voorwerpen, mede als
proximale sturing vanuit schouder.
Volgorde herstel binnen handvaardigheid:
a) Massale grijpfunctie
b) Extensiegreep
c) Grove pincetgreep
d) Fijne pincetgreep
Barthel Index is niet geschikt om eventuele gerstel van paretische arm op activiteitenniveau te
objectiveren.
Beloop van herstel basale ADL-vaardigheden
Geschat wordt dat 25-74% van de CVA-patiënten lichte tot matige ondersteuning nodig hebben
tijdens ADL-vaardigheden op lange termijn.
Volgorde functioneel herstel binnen persoonlijke verzorging:
a) eten en drinken
b) Respectievelijk transfers
c) Toiletgang
d) Uit- en aankleden
e) In en uit bad stappen
Veilig traplopen lijkt in de meeste gevallen als laatste terug te komen.
Meeste herstel van functionaliteit vindt plaats in de eerste 3 maanden post-CVA.
Pagina 3 van 30
