,Samenvatting Hart—vaat—long BAS 11
SPAV — DIAGNOSTISCH PROCES
De klachten en symptomen bij SPAV zijn vaak het gevolg van atherosclerose.
Veel patiënten hebben een verhoogd risico op cardio- of cerebrovasculaire aandoeningen.
Vermindering van de aan SPAV gerelateerde klachten en bereiken van toename van de
loopafstand staan centraal.
Verder wordt er gestreefd naar positieve beïnvloeding van risicofactoren atherosclerose.
Indicatie fysiotherapie
Indien vraag 1 en/of 2 met ‘JA’ beantwoord kunnen worden EN als de fysio inschat dat de in deze
vragen beschreven problemen voldoende beïnvloedbaar zijn door de fysio;
1. Is de functionele en/of maximale loopafstand en/of uithoudingsvermogen verminderd i.v.t. het
gewenste activiteitenniveau?
2. Zijn er problemen met specifieke functionele vaardigheden?
3. Bestaat er een afwijkend looppatroon ten gevolge van de aan SPAV gerelateerde klachten?
4. Is er sprake van door de fysio beïnvloedbaar risicogedrag [bewegingsarmoede / roken /
voeding]?
Liefst geen patiënten via DTF behandelen bij verdenking op claudicatio intermittens.
ALTIJD WONDJES CHECK AFNEMEN!!!!!!
Anamnese
Activiteiten en participatie
• Het vroegere en huidige functioneren (= bewegingsgedrag) van de patiënt in het algemeen
dagelijks leven (ADL) en werkgerelateerd (WIQ).
• Hoe gaat werken?
- Welke beperkingen ervaart u hierbij?
• Hobby’s / sport die beoefend / niet beoefend kan worden?
Functiestoornissen
• De hulpvraag van de patiënt
• De aanwezigheid, aard en ernst van de klachten en de bevorderende en belemmerende factoren
voor herstel ten aanzien van het gezondheidsprobleem van de patiënt.
• Restless legs? / verkramping of verzuring?
• Pijn tijdens lopen (inspanning) of tijdens slapen?
Persoonlijke factoren
• Welke kennis en welk inzicht de patiënt heeft over zijn aandoening.
• De behoefte aan informatie/voorlichting (vragenlijst informatiebehoefte).
• De aanwezigheid van relevante risicofactoren of comorbiditeiten (CIRS).
• De aanwezigheid van rode en/of gele vlaggen (screening)
• De kwaliteit van leven van de patiënt (EQ-5D)
• De motivatie van de patiënt.
• Medicijngebruik
• BRAVO factoren
Externe factoren
• De wenselijkheid om, in overleg met de patiënt, de partner / mantelzorger te betrekken bij de
voorlichting en het opstellen van het behandelplan.
• partner / kinderen in het leven van de patiënt?
• Hoe reageert werk op de aandoening?
Pagina 1 van 48
,Samenvatting Hart—vaat—long BAS 11
Lichamelijk onderzoek
Inspectie
• Huiddefecten die ontstaan tussen het tijdstip van verwijzing en het moment van de intake.
- De fysiotherapeut dient alert te zijn op wondjes zodat eventuele amputaties worden
voorkomen. Indien je wondjes ziet of patiënt dit aangeeft → verwijzen naar huisarts /
vaatchirurg.
- Op SP-toets echt uitvragen of patiënten wondjes hebben. Als je dit niet uit vraagt, dan haal je
je SP-toets (waarschijnlijk) niet.
Waar denken we wondjes te vinden:
✓ Tussen de tenen
✓ Onder de voeten.
- Als iemand wondjes heeft → terugsturen en laten controleren. De patiënt de plek niet of zo
min mogelijk laten belasten, dus niet lopen maar eventueel fietsen waarbij je dan met de hiel
op de trapper ‘staat’ en de plek van wond niet met het pendaal in aanraking komt.
• Opvallend kleur- of temperatuurverschil tussen het linker- en rechterbeen, ontstaan tussen het
tijdstip van verwijzing en het moment van intake.
• Enkeloedeem beiderzijds als mogelijke aanwijzing voor hartfalen.
- Uit zich vaak als vocht rondom de enkels en kan een indicatie zijn voor hartfalen. Het hart
faalt er dan in om het vocht weg te pompen vanwege verminderde pompkrachten die het
hart kunnen leveren. Daardoor is de circulatie verminderd en blijft het vocht rondom de
enkels hangen.
Oedeem testen
- Druk minstens 20 seconden met 1 duim of vinger stevig in het weefsel. Als er een afdruk
zichtbaar wordt die in enkele seconden tot minuten weer langzaam vult en verdwijnt, dan
is er sprake van pitting oedeem.
- Pitting oedeem → putje dat achterblijft nadat er druk is uitgevoerd op die ene plek.
• Standsafwijking van de benen:
- X-benen
- O-benen
- Platvoeten
- Halgus valgus tenen
‣ Wat doe je als je dit geobserveerd hebt bij een patiënt?
‣ Wij gaan aan deze patiënten uiteindelijk vragen om te laten lopen en aangezien deze
patiënten afwijkingen hebben in de stand van de benen, moeten we als fysiotherapeut
afwegingen gaan maken in wat voor soort interventies we gaan toepassen. Het kan
uiteindelijk problemen veroorzaken en dat willen we juist voorkomen.
‣ Wellicht minder lopen en meer gaan fietsen of krachttrainen.
‣ Standsafwijkingen ontstaan meestal uit comorbiditeiten en/of wanneer mensen wondjes
hebben die pijn doen tijdens het lopen.
• Tekenen van acute ischemie (pijn / gevoelsstoornissen / spierzwakte / kleur).
- U heeft het risico dat er een bloedvat vernauwd en daarbij krijgt u dasdanige klachten dat
u niet naar de fysio moet gaan, maar dat u naar het ziekenhuis gaat. De spieren krijgen
dan geen zuurstof, waardoor spieruitval ontstaat.
- Er moet snel gehandeld worden → als de spieren geen zuurstof krijgen, dan sterft het af.
Pagina 2 van 48
, Samenvatting Hart—vaat—long BAS 11
Functieonderzoek
• Loopbandtest
Tijdens de afname wordt er gelet op signalen die de loopafstand van de patiënt kunnen beperken:
- Lokalisatie van de pijn.
- Ernst van de pijn
- Uitputting
- Pijn op de borst
- Benauwdheid
- Angst
• Meten van dagelijkse inspanningspatronen.
- Dagboek
- Observaties
• Vaststellen van ernst van de pijn.
- ACSM schaal gebruiken (zie voor gradaties → loopbandtest).
• Evalueren van het looppatroon.
- De fysiotherapeut signaleert afwijkingen in het looppatroon en beoordeelt de oorzaken van
deze afwijkingen. Bij patiënten met sPAV zijn er met name afwijkingen waar te nemen bij de
afwikkeling van de voet en het soepel inveren van het standbeen aan het begin van de
standfase (tijdens de heelstrike)
Kenmerken looppatroon bij patiënt met sPAV
✓ Afzet aan aangedane zijde is minder krachtig → er is geen (actieve) hielheffing.
✓ Knieflexie in de vroege standfase ontbreekt → vaak sprake van extensie of hyperextensie in de
vroege standfase.
✓ Verminderde afwikkeling van de voet.
✓ Dorsale flexie verminderd tijdens hielcontact.
✓ Eerste grondcontact vindt plaats met de gehele voet.
✓ Stapfrequentie is lager.
Loopbandtest
Je gaat de eerste paar behandelingen de patiënt op de loopband zetten en kijken hoe het gaat.
Laat de patiënt zich eerst vasthouden en kijken hoe het gaat met lopen op 4% helling, dan weer
op 6% helling, kijken hoe het met 10% helling gaat, veranderen van looptempo etc.
‘Na 3 weken neem ik de loopbandtest pas af en dan heb ik de patiënt al 5x gezien. Laat eerst
iemand ervaren hoe het is om op een loopband te lopen’. ~ Tobias (Citaat in VT les).
Gewoon iemand op de loopband zetten en iemand laten lopen op de loopband kan een goede
invulling zijn voor diagnostisch proces bij SPAV (tijdens SP-toets). Je bent sowieso al 15 minuten
bezig met de anamnese en hierna ga je nog lichamelijk onderzoek afnemen.
Onderbouwing: ik wil iemand eerst laten wennen aan het lopen op een loopband en kijken hoe dit
gaat.
Je wilt niet dat mensen zich vasthouden:
• Het zien van de hartslag is niet nodig
• Indien mensen zich vasthouden en het wordt zwaarder, gaan mensen st op hun handen om de
voeten te ontlasten en dat is precies wat je niet wilt.
Pagina 3 van 48
SPAV — DIAGNOSTISCH PROCES
De klachten en symptomen bij SPAV zijn vaak het gevolg van atherosclerose.
Veel patiënten hebben een verhoogd risico op cardio- of cerebrovasculaire aandoeningen.
Vermindering van de aan SPAV gerelateerde klachten en bereiken van toename van de
loopafstand staan centraal.
Verder wordt er gestreefd naar positieve beïnvloeding van risicofactoren atherosclerose.
Indicatie fysiotherapie
Indien vraag 1 en/of 2 met ‘JA’ beantwoord kunnen worden EN als de fysio inschat dat de in deze
vragen beschreven problemen voldoende beïnvloedbaar zijn door de fysio;
1. Is de functionele en/of maximale loopafstand en/of uithoudingsvermogen verminderd i.v.t. het
gewenste activiteitenniveau?
2. Zijn er problemen met specifieke functionele vaardigheden?
3. Bestaat er een afwijkend looppatroon ten gevolge van de aan SPAV gerelateerde klachten?
4. Is er sprake van door de fysio beïnvloedbaar risicogedrag [bewegingsarmoede / roken /
voeding]?
Liefst geen patiënten via DTF behandelen bij verdenking op claudicatio intermittens.
ALTIJD WONDJES CHECK AFNEMEN!!!!!!
Anamnese
Activiteiten en participatie
• Het vroegere en huidige functioneren (= bewegingsgedrag) van de patiënt in het algemeen
dagelijks leven (ADL) en werkgerelateerd (WIQ).
• Hoe gaat werken?
- Welke beperkingen ervaart u hierbij?
• Hobby’s / sport die beoefend / niet beoefend kan worden?
Functiestoornissen
• De hulpvraag van de patiënt
• De aanwezigheid, aard en ernst van de klachten en de bevorderende en belemmerende factoren
voor herstel ten aanzien van het gezondheidsprobleem van de patiënt.
• Restless legs? / verkramping of verzuring?
• Pijn tijdens lopen (inspanning) of tijdens slapen?
Persoonlijke factoren
• Welke kennis en welk inzicht de patiënt heeft over zijn aandoening.
• De behoefte aan informatie/voorlichting (vragenlijst informatiebehoefte).
• De aanwezigheid van relevante risicofactoren of comorbiditeiten (CIRS).
• De aanwezigheid van rode en/of gele vlaggen (screening)
• De kwaliteit van leven van de patiënt (EQ-5D)
• De motivatie van de patiënt.
• Medicijngebruik
• BRAVO factoren
Externe factoren
• De wenselijkheid om, in overleg met de patiënt, de partner / mantelzorger te betrekken bij de
voorlichting en het opstellen van het behandelplan.
• partner / kinderen in het leven van de patiënt?
• Hoe reageert werk op de aandoening?
Pagina 1 van 48
,Samenvatting Hart—vaat—long BAS 11
Lichamelijk onderzoek
Inspectie
• Huiddefecten die ontstaan tussen het tijdstip van verwijzing en het moment van de intake.
- De fysiotherapeut dient alert te zijn op wondjes zodat eventuele amputaties worden
voorkomen. Indien je wondjes ziet of patiënt dit aangeeft → verwijzen naar huisarts /
vaatchirurg.
- Op SP-toets echt uitvragen of patiënten wondjes hebben. Als je dit niet uit vraagt, dan haal je
je SP-toets (waarschijnlijk) niet.
Waar denken we wondjes te vinden:
✓ Tussen de tenen
✓ Onder de voeten.
- Als iemand wondjes heeft → terugsturen en laten controleren. De patiënt de plek niet of zo
min mogelijk laten belasten, dus niet lopen maar eventueel fietsen waarbij je dan met de hiel
op de trapper ‘staat’ en de plek van wond niet met het pendaal in aanraking komt.
• Opvallend kleur- of temperatuurverschil tussen het linker- en rechterbeen, ontstaan tussen het
tijdstip van verwijzing en het moment van intake.
• Enkeloedeem beiderzijds als mogelijke aanwijzing voor hartfalen.
- Uit zich vaak als vocht rondom de enkels en kan een indicatie zijn voor hartfalen. Het hart
faalt er dan in om het vocht weg te pompen vanwege verminderde pompkrachten die het
hart kunnen leveren. Daardoor is de circulatie verminderd en blijft het vocht rondom de
enkels hangen.
Oedeem testen
- Druk minstens 20 seconden met 1 duim of vinger stevig in het weefsel. Als er een afdruk
zichtbaar wordt die in enkele seconden tot minuten weer langzaam vult en verdwijnt, dan
is er sprake van pitting oedeem.
- Pitting oedeem → putje dat achterblijft nadat er druk is uitgevoerd op die ene plek.
• Standsafwijking van de benen:
- X-benen
- O-benen
- Platvoeten
- Halgus valgus tenen
‣ Wat doe je als je dit geobserveerd hebt bij een patiënt?
‣ Wij gaan aan deze patiënten uiteindelijk vragen om te laten lopen en aangezien deze
patiënten afwijkingen hebben in de stand van de benen, moeten we als fysiotherapeut
afwegingen gaan maken in wat voor soort interventies we gaan toepassen. Het kan
uiteindelijk problemen veroorzaken en dat willen we juist voorkomen.
‣ Wellicht minder lopen en meer gaan fietsen of krachttrainen.
‣ Standsafwijkingen ontstaan meestal uit comorbiditeiten en/of wanneer mensen wondjes
hebben die pijn doen tijdens het lopen.
• Tekenen van acute ischemie (pijn / gevoelsstoornissen / spierzwakte / kleur).
- U heeft het risico dat er een bloedvat vernauwd en daarbij krijgt u dasdanige klachten dat
u niet naar de fysio moet gaan, maar dat u naar het ziekenhuis gaat. De spieren krijgen
dan geen zuurstof, waardoor spieruitval ontstaat.
- Er moet snel gehandeld worden → als de spieren geen zuurstof krijgen, dan sterft het af.
Pagina 2 van 48
, Samenvatting Hart—vaat—long BAS 11
Functieonderzoek
• Loopbandtest
Tijdens de afname wordt er gelet op signalen die de loopafstand van de patiënt kunnen beperken:
- Lokalisatie van de pijn.
- Ernst van de pijn
- Uitputting
- Pijn op de borst
- Benauwdheid
- Angst
• Meten van dagelijkse inspanningspatronen.
- Dagboek
- Observaties
• Vaststellen van ernst van de pijn.
- ACSM schaal gebruiken (zie voor gradaties → loopbandtest).
• Evalueren van het looppatroon.
- De fysiotherapeut signaleert afwijkingen in het looppatroon en beoordeelt de oorzaken van
deze afwijkingen. Bij patiënten met sPAV zijn er met name afwijkingen waar te nemen bij de
afwikkeling van de voet en het soepel inveren van het standbeen aan het begin van de
standfase (tijdens de heelstrike)
Kenmerken looppatroon bij patiënt met sPAV
✓ Afzet aan aangedane zijde is minder krachtig → er is geen (actieve) hielheffing.
✓ Knieflexie in de vroege standfase ontbreekt → vaak sprake van extensie of hyperextensie in de
vroege standfase.
✓ Verminderde afwikkeling van de voet.
✓ Dorsale flexie verminderd tijdens hielcontact.
✓ Eerste grondcontact vindt plaats met de gehele voet.
✓ Stapfrequentie is lager.
Loopbandtest
Je gaat de eerste paar behandelingen de patiënt op de loopband zetten en kijken hoe het gaat.
Laat de patiënt zich eerst vasthouden en kijken hoe het gaat met lopen op 4% helling, dan weer
op 6% helling, kijken hoe het met 10% helling gaat, veranderen van looptempo etc.
‘Na 3 weken neem ik de loopbandtest pas af en dan heb ik de patiënt al 5x gezien. Laat eerst
iemand ervaren hoe het is om op een loopband te lopen’. ~ Tobias (Citaat in VT les).
Gewoon iemand op de loopband zetten en iemand laten lopen op de loopband kan een goede
invulling zijn voor diagnostisch proces bij SPAV (tijdens SP-toets). Je bent sowieso al 15 minuten
bezig met de anamnese en hierna ga je nog lichamelijk onderzoek afnemen.
Onderbouwing: ik wil iemand eerst laten wennen aan het lopen op een loopband en kijken hoe dit
gaat.
Je wilt niet dat mensen zich vasthouden:
• Het zien van de hartslag is niet nodig
• Indien mensen zich vasthouden en het wordt zwaarder, gaan mensen st op hun handen om de
voeten te ontlasten en dat is precies wat je niet wilt.
Pagina 3 van 48
