Uitwerking van het theoretische gedeelte van hoofdstuk 6

Hoofdstuk 6: Welke rechten heb ik als
burger?

6.1 Wat staat er in de grondwet?
Doelen:
 Je kent de betekenis van artikel 1 van de Grondwet;
 Je kunt enkele belangrijke vrijheidsrechten en sociale grondrechten
noemen;
 Je hebt inzicht in het belang van de Grondwet voor het functioneren
van de rechtsstraat;


Wat zijn grondrechten?

Nederland is een rechtstaat. Dat betekent dat iedereen in Nederland zich
aan de wet moet houden.
Het doel van een rechtstaat is om de individuele burger te beschermen.
De rechtstaat ontstond in de tijd dat koningen en keizers onbeperkte acht
hadden. Na invoering van een rechtsstaat moesten koningen en andere
machtige personen zich aan dezelfde wet houden als alle burgers.

De grondwet is de basis van de rechtsstaat. Hierin zijn de grondrechten
van burgers in Nederland vastgelegd. Deze grondrechten zijn voor
iedereen hetzelfde: iedereen is gelijk voor de wet en moet gelijk
behandeld worden. Discriminatie is verboden. Dat staat in artikel 1 van de
Grondwet:
‘ Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk
behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke
gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’

In totaal zijn er 23 grondrechten. Hieronder zie je enkele
vrijheidsrechten, die ook wel de klassieke grondrechten worden
genoemd.

Artikel 1
 Vrijheidsrecht: gelijke behandeling
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Iedereen heeft recht op een
gelijke behandeling en mag niet gediscrimineerd worden.

Artikel 4
 Vrijheidsrecht: recht om leden van vertegenwoordigende organen
te kiezen
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Je mag stemmen

Artikel 6

,  Vrijheidsrecht: Vrijheid van godsdienst of levensovertuiging
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Je mag geloven wat je wilt
en leven volgens je overtuigingen.

Artikel 7
 Vrijheidsrecht: vrijheid van meningsuiting
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Je mag zeggen en schrijven
wat je denkt.

Artikel 8
 Vrijheidsrecht: vrijheid van vereniging en vergadering
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Je hebt het recht om samen
te komen met anderen en groepen te vormen. Denk aan
actiegroepen, verenigingen, vakbonden.

Artikel 9
 Vrijheidsrecht: vrijheid van betoging
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Je mag een protest of een
betoging organiseren.

Artikel 10
 Vrijheidsrecht: recht op eerbieding van de persoonlijke
levenssfeer
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Je hebt recht op privacy.

Artikel 11
 Vrijheidsrecht: recht op onaantastbaarheid van het lichaam.
 Wat mag je door dit vrijheidsrecht? Iedereen mag zelf bepalen
wat er met zijn of haar lichaam gebeurt.

De grondrechten gelden voor iedere burger, maar ze gelden alleen als je
de wet niet overtreedt. Je mag bijvoorbeeld alles zeggen wat je wilt
(vrijheid van meningsuiting), maar je mag niet oproepen om geweld te
gebruiken. Als iemand dus online schrijft dat een politicus of actievoeder in
elkaar geslagen moet worden, of ‘bij zijn huis moet worden opgewacht’,
dan is de schrijver volgens de wet strafbaar.

In de grondwet staan grondrechten die met elkaar kunnen botsen.
Bijvoorbeeld:
 Een christelijke school weigert een homoseksuele docent omdat zijn
seksuele voorkeur volgens hen niet bij hun geloof past (artikel 6
botst met artikel 1);
 Iemands foto wordt online of in de kracht gezet terwijl die persoon
graag onbekend wil blijven (artikel 7 botst met artikel 10).


Wanneer geldt een vrijheidsrecht niet meer?

Hieronder lees je een artikel van nu.nl, 17 december 2017