College 1
Basis: zenuwstelsel, hersenen, hersencellen, actiepotentiaal, synaps, meten van
hersenactiviteit.
Het zenuwstelsel
De hersenen zijn onderdeel van het zenuwstelsel. We kunnen onderscheid maken tussen
het centrale zenuwstelsel: de hersenen en ruggenmerg, en het perifere zenuwstelsel: de
lichaamszenuwen, de vertakkingen die naar bijvoorbeeld de spieren en organen toegaan.
Het perifeer zenuwstelsel
Er kan onderscheid worden gemaakt tussen het somatische en het autonome zenuwstelsel.
Het somatisch zenuwstelsel: gebruik je wanneer je iets wil oppakken bijvoorbeeld. Het zijn
bewuste/vrijwillige controle van spieren en sensorische informatie (bijv aanraking of pijn).
Het autonoom zenuwstelsel is de aansturing van onbewuste en onvrijwillige functies in het
lichaam zoals hartslag en ademhaling.
Het autonome zenuwstelsel heeft weer een vertakking tot het sympathisch zenuwstelsel en
het parasympathisch zenuwstelsel. Deze staan tegenover elkaar.
Het sympathisch zenuwstelsel is de mobilisatie van energie (versnelling van hartslag en
admhaling). Het parasympathisch brengt het lichaam juist in rust: het bewaren en sparen
van energie. Dit vertraagt bijvoorbeeld de hartslag enz. het is de conservatie van energie.
De hersenen
Bestaan uit 3 delen:
1. Rhombencefalon (achterste hersenen)
2. Mesencefalon (middelste hersenen)
3. Prosncefalon (de voorste hersenen)
, 1. Rhombencefalon
De achterste hersenen. Functies die belangrijk zijn voor het overleven. Dus niet echt denken
en zo, maar primaire levensfuncties. Deze bestaat uit:
- Medulla: het verlengde van het ruggenmerg. Het stukje waarin het ruggenmerg
overgaat in het brein. Dit is belangrijk voor vitale reflexen (levensbehoudende
reflexen zoals hoesten, ademhaling enzo). Het is de oorsprong van craniale zenuwen,
dit zijn zenuwen die richting gezicht en hart gaan.
- Pons: is de brug; zenuwbanen kruisen van de ene naar de andere kant van het brein.
Dit is ook deels de oorsprong van craniale zenuwen.
- Cerebellum: letterlijk het kleine brein. De kleine hersenen. Dit is heel belangrijk voor
coordinatie op het gebied van motoriek (balans en coördinatie). Het is ook belangrijk
voor coördinatie van activiteit in verschillende hersengebieden.
2. Mesencefalon
Dit zijn de middelste hersenen. Heel klein stukje bij mensen en de functionaliteit hiervan is
voornamelijk opgenomen in andere delen van het brein.
- Bestaat uit tectum, tegmentum, colliculi en substantia nigra
- Bij zoogdieren erg klein, bij veel andere dieren zoals reptielen een veel prominenter
deel van het brein
- Medulla, pons en middelste hersenen vormen samen de hersenstam.
, 3. Prosencefalon
Het voorste deel van het brein. Het grote mega deel dat op darmen lijkt.
Het bestaat uit:
- Diencefalon (thalamus en hypothalamus)
- Telencefalon (cerebrale cortex, limbisch systeem en basale ganglia).
Thalamus
Ligging: eind van de hersenstam, in het midden van het brein (achter je oren in het midden
van je hersens en de rest groeit daar omheen). Thalamus is een soort schakelstation: dingen
komen daar binnen en worden dan doorgestuurd naar de passende gebieden voor die
informatie. Maar ook veel verbindingen tussen hersengebieden lopen via de thalamus, dit
heten cortico-corticale verbindingen. Het is dus een belangrijk ‘relay station’.
Hypothalamus
Ligt onder de thalamus, klein stukje. Dit is een ‘relay station’ ofwel schakelstation voor
lichaamsfuncties. Veel informatie wordt via de thalamus doorgegeven naar de
hypothalamus die dan hormonen kan afgeven. Het is het output station voor
lichaamsfuncties; zoals honger, dorst, lichaamstemperatuur, endocriene functies etc.
Cerebrale cortext
Cerebrum = hersenen
Cortex = schors
Dus dit is de hersenschors. Het buitenste deel van het brein.
, Dit bestaat uit 4 kwabben:
- Occipitaalkwab: gezichtsvermogen
- Temporaalkwab: gehoor, visuele en taalfuncties
- Parietaalkwab: sensorische functies, aandacht
- Frontaalkwab: motoriek, executiieve functies, aspecten van geheugen en emotie
Het limbisch systeem
Ligt subcorticaal, ofwel (sub=onder) onder de cortex.
We onderscheiden in het limbisch systeem 4 verschillende onderdelen:
- Gyrus cinguli (cingulate gyrus)
- Fornix
- Hippocampus
- Amygdala (ook wel de amandelkern genoemd vanwege de vorm)
Dit is allemaal belangrijk voor emotioneel gedrag!