Practica en werkgroepen
Practicum 1. Fagocytose
Voorbereiding
1. Vijf afzonderlijke processen van fagocytose
De vijf afzonderlijke processen van fagocytose zijn:
- Chemotaxie: fagocyt beweegt naar ziekteverwekker
- Binding van fagocyt aan ziekteverwekker
- Vorming van membraanuitstulping, waarbij de fagocyt de ziekteverwekker opslokt
- Fusie met lysosomen (afbraakenzymen)
- Degradatie of afbraak van ziekteverwekker
2. Bacterie staphylococcus aureus
De bacterie staphylococcus aureus komt voor op de normale huid.
De bacterie is een bekende veroorzaker van steenpuisten en sinusitis.
De bacterie is gram-positief (blauwpaarse kleur): één membraan en dikke peptidoglycaanlaag.
3. Invullen schema
Neutrofiele granulocyten Lymfocyten Monocyten
4. Meeste bacteriën
Er is beschikking over normaal serum, wat zorgt voor een amplificatie van het signaal en daardoor
voor een betere humorale afweer. Ook is er een serum dat geen antistoffen en complement bevat.
Ik verwacht daarom dat er in het celtype met toegediende serum zonder antistoffen en complement
de meeste bacteriën zijn, omdat zij beter de kans hebben gekregen om zich te vermenigvuldigen dan
het celtype met het serum met het complement en antistoffen.
,5. Verschil tussen twee sera
In het serum dat wel complement en antistoffen bevatte, werden de bacteriën geopsoniseerd,
waardoor ze gevonden konden worden door fagocyterende cellen. In het serum dat geen
complement en antistoffen bevatte, werden de bacteriën helemaal niet gefagocyteerd. Iemand die
een afwijking heeft waardoor de opsonisatie niet kan plaatsvinden, krijgt daardoor eerder een
infectie. Deze afwijking vindt plaats bij een baby met een leeftijd van ongeveer zes maanden, waarbij
de overgedragen antistoffen van de moeder niet meer werken.
6. Linksverschuiving
Bij bacteriële infecties valt een linksverschuiving in het granulocytenbeeld op. Hiermee wordt
bedoeld dat er een toename is van onrijpe granulocyten ten opzichte van de rijpe granulocyten in het
bloed. Dit wordt veroorzaakt doordat de rijpe neutrofielen afsterven nadat ze bacteriën hebben
gefagocyteerd: deze afgestorven neutrofielen zijn te zien als pus. Daarnaast treden veel granulocyten
uit de bloedbaan om naar de plaats van ontsteking te bewegen en het beenmerg wordt gestimuleerd
tot uitscheiding van nieuwe onrijpe granulocyten.
7. Fagocytendeficiëntie
Wanneer bij een persoon de fagocyten niet meer goed functioneren, is deze persoon veel gevoeliger
voor infecties. Voorbeelden van ziekten waarbij de granulocyten niet goed functioneren zijn CGD
(chronische granulomateuze ziekte) en myeloperoxidasedeficiëntie.
, Werkgroep 1. Urineweginfecties
Voorbereiding
Een vrouw van 22 jaar oud komt op het spreekuur met klachten van strangurie, pollakisurie en
koorts.
1. Strangurie en pollakisurie
Strangurie = pijnlijke en langzame urinelozing
Pollakisurie = toenemen van het aantal keer van plassen met kleine hoeveelheden urine
APFM-syndroom (strangurie + pollakisurie): acute pijnlijk frequentie mictie. Dit duidt vaak op een
urineweginfectie, welke kan verspreiden naar een nierbekkenontsteking.
2. Differentiaaldiagnose
De vrouw heeft witte bloedcellen in haar bloed, wat wijst op een ontsteking. Omdat de vrouw pijn in
haar linkerzij heeft, denk ik dat de patiënt een nierbekkenontsteking (pyelonefritis) heeft. Het zou
ook een blaasontsteking (lage urineweginfectie) kunnen zijn. Daarnaast zouden het SOA’s kunnen zijn
als chlamydia, gonorroe en herpes genitalis.
3. Eerste keuze antibioticum bij urineweginfectie
Ongecompliceerde urineweginfectie Gecompliceerde urineweginfectie
e e
1 keus: nitrofurantoïne 1 keus: ciprofloxacine
2e keus: fosfomycine 2e keus: amoxicilline
3e keus: trimethoprim 3e keus: cotrimoxazol
Er wordt nu ciprofloxacine gegeven, omdat er sprake is van weefselinvasie (gecompliceerde
urineweginfectie door de koorts).
4. Bacteriën in de blaas en nier
Bacteriën van buitenaf of uit de darm kunnen (vooral via seks) in de urethra (plasbuis) terechtkomen.
Als deze bacteriën niet worden uitgeplast, kunnen ze een blaasontsteking veroorzaken. Als de
bacteriën via de ureter (urineleider) opstijgen naar de nier, kunnen ze daar pyelonefritis veroorzaken.
De bacteriën hechten aan de mucosa van de blaas of nier. Dit hechten gaat via uitlopertjes van de
bacterie die fimbriae worden genoemd. Type 1 bindt aan koolhydraatreceptoren (eerste stap
ontwikkelen van ontsteking, in de ureter) en type 2 bindt aan glycolipidereceptoren van nieren.
Fimbriae komen vooral voor bij de E. coli.
5. Tegenwerken aanhechting door afweersysteem
Aangeboren afweer:
- Barrièrefunctie van blaas en nieren
- Lage pH-graad van urine
- Bacteriën wegspoelen met urine
- Prostaat scheidt bateriedodende stoffen uit
- Oppervlakteverkleining van blaas na plassen (minder oppervlak voor bacteriën om zich te
hechten aan urotheel)
- Sfincters rondom blaas
Specifieke afweer: vooral IgA (die zitten in de mucosa) als beschermende functie.
Practicum 1. Fagocytose
Voorbereiding
1. Vijf afzonderlijke processen van fagocytose
De vijf afzonderlijke processen van fagocytose zijn:
- Chemotaxie: fagocyt beweegt naar ziekteverwekker
- Binding van fagocyt aan ziekteverwekker
- Vorming van membraanuitstulping, waarbij de fagocyt de ziekteverwekker opslokt
- Fusie met lysosomen (afbraakenzymen)
- Degradatie of afbraak van ziekteverwekker
2. Bacterie staphylococcus aureus
De bacterie staphylococcus aureus komt voor op de normale huid.
De bacterie is een bekende veroorzaker van steenpuisten en sinusitis.
De bacterie is gram-positief (blauwpaarse kleur): één membraan en dikke peptidoglycaanlaag.
3. Invullen schema
Neutrofiele granulocyten Lymfocyten Monocyten
4. Meeste bacteriën
Er is beschikking over normaal serum, wat zorgt voor een amplificatie van het signaal en daardoor
voor een betere humorale afweer. Ook is er een serum dat geen antistoffen en complement bevat.
Ik verwacht daarom dat er in het celtype met toegediende serum zonder antistoffen en complement
de meeste bacteriën zijn, omdat zij beter de kans hebben gekregen om zich te vermenigvuldigen dan
het celtype met het serum met het complement en antistoffen.
,5. Verschil tussen twee sera
In het serum dat wel complement en antistoffen bevatte, werden de bacteriën geopsoniseerd,
waardoor ze gevonden konden worden door fagocyterende cellen. In het serum dat geen
complement en antistoffen bevatte, werden de bacteriën helemaal niet gefagocyteerd. Iemand die
een afwijking heeft waardoor de opsonisatie niet kan plaatsvinden, krijgt daardoor eerder een
infectie. Deze afwijking vindt plaats bij een baby met een leeftijd van ongeveer zes maanden, waarbij
de overgedragen antistoffen van de moeder niet meer werken.
6. Linksverschuiving
Bij bacteriële infecties valt een linksverschuiving in het granulocytenbeeld op. Hiermee wordt
bedoeld dat er een toename is van onrijpe granulocyten ten opzichte van de rijpe granulocyten in het
bloed. Dit wordt veroorzaakt doordat de rijpe neutrofielen afsterven nadat ze bacteriën hebben
gefagocyteerd: deze afgestorven neutrofielen zijn te zien als pus. Daarnaast treden veel granulocyten
uit de bloedbaan om naar de plaats van ontsteking te bewegen en het beenmerg wordt gestimuleerd
tot uitscheiding van nieuwe onrijpe granulocyten.
7. Fagocytendeficiëntie
Wanneer bij een persoon de fagocyten niet meer goed functioneren, is deze persoon veel gevoeliger
voor infecties. Voorbeelden van ziekten waarbij de granulocyten niet goed functioneren zijn CGD
(chronische granulomateuze ziekte) en myeloperoxidasedeficiëntie.
, Werkgroep 1. Urineweginfecties
Voorbereiding
Een vrouw van 22 jaar oud komt op het spreekuur met klachten van strangurie, pollakisurie en
koorts.
1. Strangurie en pollakisurie
Strangurie = pijnlijke en langzame urinelozing
Pollakisurie = toenemen van het aantal keer van plassen met kleine hoeveelheden urine
APFM-syndroom (strangurie + pollakisurie): acute pijnlijk frequentie mictie. Dit duidt vaak op een
urineweginfectie, welke kan verspreiden naar een nierbekkenontsteking.
2. Differentiaaldiagnose
De vrouw heeft witte bloedcellen in haar bloed, wat wijst op een ontsteking. Omdat de vrouw pijn in
haar linkerzij heeft, denk ik dat de patiënt een nierbekkenontsteking (pyelonefritis) heeft. Het zou
ook een blaasontsteking (lage urineweginfectie) kunnen zijn. Daarnaast zouden het SOA’s kunnen zijn
als chlamydia, gonorroe en herpes genitalis.
3. Eerste keuze antibioticum bij urineweginfectie
Ongecompliceerde urineweginfectie Gecompliceerde urineweginfectie
e e
1 keus: nitrofurantoïne 1 keus: ciprofloxacine
2e keus: fosfomycine 2e keus: amoxicilline
3e keus: trimethoprim 3e keus: cotrimoxazol
Er wordt nu ciprofloxacine gegeven, omdat er sprake is van weefselinvasie (gecompliceerde
urineweginfectie door de koorts).
4. Bacteriën in de blaas en nier
Bacteriën van buitenaf of uit de darm kunnen (vooral via seks) in de urethra (plasbuis) terechtkomen.
Als deze bacteriën niet worden uitgeplast, kunnen ze een blaasontsteking veroorzaken. Als de
bacteriën via de ureter (urineleider) opstijgen naar de nier, kunnen ze daar pyelonefritis veroorzaken.
De bacteriën hechten aan de mucosa van de blaas of nier. Dit hechten gaat via uitlopertjes van de
bacterie die fimbriae worden genoemd. Type 1 bindt aan koolhydraatreceptoren (eerste stap
ontwikkelen van ontsteking, in de ureter) en type 2 bindt aan glycolipidereceptoren van nieren.
Fimbriae komen vooral voor bij de E. coli.
5. Tegenwerken aanhechting door afweersysteem
Aangeboren afweer:
- Barrièrefunctie van blaas en nieren
- Lage pH-graad van urine
- Bacteriën wegspoelen met urine
- Prostaat scheidt bateriedodende stoffen uit
- Oppervlakteverkleining van blaas na plassen (minder oppervlak voor bacteriën om zich te
hechten aan urotheel)
- Sfincters rondom blaas
Specifieke afweer: vooral IgA (die zitten in de mucosa) als beschermende functie.
