Kiezen voor het jonge kind. (Brouwers)
Hoofdstuk 3
3.1 Wat is spel?
De activiteiten waarbij alle mogelijkheden van tevoren vastgelegd of bekend zijn en waarvan
het verloop dus voorspelbaar is moeten buiten het begrip ‘spel’ vallen (bijv. puzzels).
Spel heeft de volgende kenmerken volgens ontwikkelingspsychologe Kohnstamm:
- Als een kind speelt, wil het daar niets speciaals mee bereiken. Het bezig zijn is doel
in zichzelf.
- Bij het spelen is het kind actief. Voorgelezen worden, dagdromen en televisiekijken
zijn te passief om spel genoemd te worden.
- Een spelend kind heeft plezier in wat hij doet; een kind speelt omdat en zolang hij er
zin in heeft.
- Bij het spelen is een kind vrijwillig bezig. Een kind dwingen tot spelen is onmogelijk.
Je kunt het spel wel stimuleren, maar het moet van binnenuit door het kind aan de
gang gehouden worden.
Als een activiteit over alle 4 de kenmerken beschikt > sprake van spel
Onderwijskundige Janssen-Vos:
- De kinderen geven bij het spel zelf betekenis aan materialen en middelen.
- Het spel kent niet alleen vrijheid van handelen, maar ook regels, die kinderen zelf
maken en die voortkomen uit hoe het is de werkelijkheid hoort.
- Het spel is een open, flexibele activiteit waarbij de nadruk ligt op het proces, niet op
een vastomschreven product.
In haar visie is er ook sprake van spel als activiteiten resultaten of producten opleveren. Het
spelkarakter van die activiteiten is gewaarborgd als kinderen zelf kunnen bepalen aan welke
eisen de producten of resultaten moeten voldoen.
Langeveld maakt onderscheid tussen doelvrije en doelloze activiteiten. Het spel kenmerkt
zich volgens hem door doelvrijheid. Niet de afwezigheid van een eindresultaat, maar het
onbestemde van dat eindresultaat (het kan nog van alles worden).
Spel is altijd intrinsiek bevredigd: je kunt er helemaal in opgaan. Het spreekt alle emoties
aan en die emoties worden in het spel intensief beleefd.
3.2 Spel in de gevarenzone
Leerkrachten die spel willen stimuleren, moeten leren af te zien van de traditionele
leerkrachtrol. (Resultaatgericht, beoordelende houding, activiteitenplannen)
Culturele omgeving beïnvloedt ontwikkeling van kinderen:
- Cultuur waarin spelen weinig waardering heeft > hebben kinderen vaak weinig
spelervaring
- Woonomgeving kan minder gelegenheid bieden tot spelen zonder gevaar
- Speeltoestellen in schaarse speeltuinen zijn niet altijd inspirerend om eigen
betekenissen en eigen bedoelingen aan toe te kennen
- Thuis is er de televisie of de computer die en groot deel van de vrije tijd inneemt
Hoofdstuk 3
3.1 Wat is spel?
De activiteiten waarbij alle mogelijkheden van tevoren vastgelegd of bekend zijn en waarvan
het verloop dus voorspelbaar is moeten buiten het begrip ‘spel’ vallen (bijv. puzzels).
Spel heeft de volgende kenmerken volgens ontwikkelingspsychologe Kohnstamm:
- Als een kind speelt, wil het daar niets speciaals mee bereiken. Het bezig zijn is doel
in zichzelf.
- Bij het spelen is het kind actief. Voorgelezen worden, dagdromen en televisiekijken
zijn te passief om spel genoemd te worden.
- Een spelend kind heeft plezier in wat hij doet; een kind speelt omdat en zolang hij er
zin in heeft.
- Bij het spelen is een kind vrijwillig bezig. Een kind dwingen tot spelen is onmogelijk.
Je kunt het spel wel stimuleren, maar het moet van binnenuit door het kind aan de
gang gehouden worden.
Als een activiteit over alle 4 de kenmerken beschikt > sprake van spel
Onderwijskundige Janssen-Vos:
- De kinderen geven bij het spel zelf betekenis aan materialen en middelen.
- Het spel kent niet alleen vrijheid van handelen, maar ook regels, die kinderen zelf
maken en die voortkomen uit hoe het is de werkelijkheid hoort.
- Het spel is een open, flexibele activiteit waarbij de nadruk ligt op het proces, niet op
een vastomschreven product.
In haar visie is er ook sprake van spel als activiteiten resultaten of producten opleveren. Het
spelkarakter van die activiteiten is gewaarborgd als kinderen zelf kunnen bepalen aan welke
eisen de producten of resultaten moeten voldoen.
Langeveld maakt onderscheid tussen doelvrije en doelloze activiteiten. Het spel kenmerkt
zich volgens hem door doelvrijheid. Niet de afwezigheid van een eindresultaat, maar het
onbestemde van dat eindresultaat (het kan nog van alles worden).
Spel is altijd intrinsiek bevredigd: je kunt er helemaal in opgaan. Het spreekt alle emoties
aan en die emoties worden in het spel intensief beleefd.
3.2 Spel in de gevarenzone
Leerkrachten die spel willen stimuleren, moeten leren af te zien van de traditionele
leerkrachtrol. (Resultaatgericht, beoordelende houding, activiteitenplannen)
Culturele omgeving beïnvloedt ontwikkeling van kinderen:
- Cultuur waarin spelen weinig waardering heeft > hebben kinderen vaak weinig
spelervaring
- Woonomgeving kan minder gelegenheid bieden tot spelen zonder gevaar
- Speeltoestellen in schaarse speeltuinen zijn niet altijd inspirerend om eigen
betekenissen en eigen bedoelingen aan toe te kennen
- Thuis is er de televisie of de computer die en groot deel van de vrije tijd inneemt
