Van den Herik en Schuitema - Een onderzoekende houding
Hoofdstuk 1 Wat is een onderzoekende houding?
Houding: aangeleerde en veranderbare neiging tot bepaald gedrag (disposition)
Earl en Katz: richten zich op het analyseren van grote hoeveelheden date rond kwaliteit van
scholen
Omschrijving inquiry habit of mind van Earl en Katz:
- Waardeert diepgaand begrip
- Stelt oordelen uit
- Kan omgaan met onduidelijkheden
- Kan verschillende perspectieven innemen
- Stelt systematisch gerichte vragen
Van der Rijst: wetenschappelijke onderzoekende houding en is geredeneerd vanuit
wetenschappelijk onderzoek en academici. Nadruk op willen
Definitie wetenschappelijke onderzoekende houding van Van der Rijst:
- Kritisch zijn
- Willen begrijpen
- Willen bereiken
- Willen delen
- Willen vernieuwen
- Willen weten
Bruggink en Harinck: richten zich op een onderzoekende houding van (aanstaande) leraren
Definitie onderzoekende houding van Bruggink en Harinck:
- Nieuwsgierigheid/ willen weten/ zich dingen afvragen
- Open houding/ op zoek naar eigen vooronderstellingen/ oordeel kunnen uitstellen
- Kritisch zijn/ zaken in twijfel trekken
- Willen begrijpen/ tot inzicht willen komen/ willen doorgronden
- Bereid zijn tot perspectiefwisseling
- Distantie=(afstand) nemen van routines/ vraagtekens bij het vanzelfsprekende/
gebaande paden durven verlaten/ eigen richting durven kiezen
- Gerichtheid op bronnen/ willen voortbouwen op eerdere opvattingen en ideeën
- Gerichtheid op zeker weten/ goede bronnen willen gebruiken/ nauwkeurig willen zijn
- Willen delen met anderen/ onderdeel willen zijn van leergemeenschap
1.1 De vier kenmerken van een onderzoekende houding
1. Opmerkzaam zijn: om iets te kunnen veranderen, bereiken, begrijpen of uit te
leggen moet je het eerst opmerken. Het gaat bij opmerkzaamheid niet alleen om
het vermogen om op te merken, maar ook om de motivatie dat te blijven doen.
2. Nieuwsgierig zijn: de professionele nieuwsgierigheid hoort bij een onderzoekende
houding. Nieuwsgierig zijn houdt in dat je graag dingen wilt weten over iemand,
een situatie of een bepaald onderwerp.
, Aan nieuwsgierigheid kun je op verschillenden manieren uiting geven>
Vragen te stellen
Gericht te zijn op papieren bronnen
Gericht te zijn op personen en ervaringen
Handelingen uit te proberen in de praktijk
3. Bedachtzaam zijn: `stilstaan bij wat er gebeurt, nadenken, niet meteen van
oordelen en van perspectief wisselen. Bedachtzaam zijn helpt je een doordachte
keuze te maken
4. Kritisch zijn: argumenten verzamelen, goed kunnen redeneren, denkfouten
opsporen, tegenargumenten bedenken.
1.2 Methodisch werken, ethiek en reflectief vermogen
Methodisch werken: je werkt volgens bepaalde te verantwoorden strategieën.
Onderzoekend vermogen bestaat uit drie componenten (deel van een geheel):
- Een onderzoekende houding
- Kennis uit onderzoek van andere toepassen
- Zelf onderzoek doen
Ethiek
Een onderzoekende houding binnen het veld van zorg en onderwijs heeft een ethische
component; het gaat ook om het voorkomen van schadelijke fouten en om de meerwaarde die
iets heeft voor een kwetsbare doelgroep. Ethiek houdt zich bezig met de vraag wat goed
handelen is en welke opvattingen hierover zijn.
Reflectief vermogen
‘Nadenken over’ reflectie heeft te maken met het proces van een lerende professional in
praktijksituaties. Het doel van reflecteren is continu te blijven leren. Het is een cyclisch=(wat
regelmatig terugkeert) proces.
- Reflection-in-action: reflecteren op het moment dat je je in een situatie bevindt
- Reflection-on-action: als reflecteren plaatsvindt nadat een bepaalde gebeurtenis zich
heeft afgespeeld
De gedachte achter reflecteren is dat ervaring alleen niet leidt tot leren. Om van de ervaring te
kunnen leren, moet je ook bewust stilstaan bij de gebeurtenis
1.3 Waarom een onderzoekende houding zo belangrijk is
Heuristieken: denkregeltjes in ons hoofd die ons helpen snel en zonder al te veel energie
beslissingen te nemen en de situatie te begrijpen
Pragmatisme: iets is waar als het helpt om een doel te bereiken en iets is niet waar als het dat
doel niet dichterbij brengt
Hoofdstuk 2 Een onderzoekende houding ontwikkelen
2.1 Plato en Socrates
Plato: Plato beschreef de filosofie van zijn voorganger Socrates. Volgens hem was het
Socrates’ missie om anderen te leren inzien dat het verstandiger is om je aannames niet te
betitelen als zekerheid.
Socrates: we weten in het leven niets zeker
Hoofdstuk 1 Wat is een onderzoekende houding?
Houding: aangeleerde en veranderbare neiging tot bepaald gedrag (disposition)
Earl en Katz: richten zich op het analyseren van grote hoeveelheden date rond kwaliteit van
scholen
Omschrijving inquiry habit of mind van Earl en Katz:
- Waardeert diepgaand begrip
- Stelt oordelen uit
- Kan omgaan met onduidelijkheden
- Kan verschillende perspectieven innemen
- Stelt systematisch gerichte vragen
Van der Rijst: wetenschappelijke onderzoekende houding en is geredeneerd vanuit
wetenschappelijk onderzoek en academici. Nadruk op willen
Definitie wetenschappelijke onderzoekende houding van Van der Rijst:
- Kritisch zijn
- Willen begrijpen
- Willen bereiken
- Willen delen
- Willen vernieuwen
- Willen weten
Bruggink en Harinck: richten zich op een onderzoekende houding van (aanstaande) leraren
Definitie onderzoekende houding van Bruggink en Harinck:
- Nieuwsgierigheid/ willen weten/ zich dingen afvragen
- Open houding/ op zoek naar eigen vooronderstellingen/ oordeel kunnen uitstellen
- Kritisch zijn/ zaken in twijfel trekken
- Willen begrijpen/ tot inzicht willen komen/ willen doorgronden
- Bereid zijn tot perspectiefwisseling
- Distantie=(afstand) nemen van routines/ vraagtekens bij het vanzelfsprekende/
gebaande paden durven verlaten/ eigen richting durven kiezen
- Gerichtheid op bronnen/ willen voortbouwen op eerdere opvattingen en ideeën
- Gerichtheid op zeker weten/ goede bronnen willen gebruiken/ nauwkeurig willen zijn
- Willen delen met anderen/ onderdeel willen zijn van leergemeenschap
1.1 De vier kenmerken van een onderzoekende houding
1. Opmerkzaam zijn: om iets te kunnen veranderen, bereiken, begrijpen of uit te
leggen moet je het eerst opmerken. Het gaat bij opmerkzaamheid niet alleen om
het vermogen om op te merken, maar ook om de motivatie dat te blijven doen.
2. Nieuwsgierig zijn: de professionele nieuwsgierigheid hoort bij een onderzoekende
houding. Nieuwsgierig zijn houdt in dat je graag dingen wilt weten over iemand,
een situatie of een bepaald onderwerp.
, Aan nieuwsgierigheid kun je op verschillenden manieren uiting geven>
Vragen te stellen
Gericht te zijn op papieren bronnen
Gericht te zijn op personen en ervaringen
Handelingen uit te proberen in de praktijk
3. Bedachtzaam zijn: `stilstaan bij wat er gebeurt, nadenken, niet meteen van
oordelen en van perspectief wisselen. Bedachtzaam zijn helpt je een doordachte
keuze te maken
4. Kritisch zijn: argumenten verzamelen, goed kunnen redeneren, denkfouten
opsporen, tegenargumenten bedenken.
1.2 Methodisch werken, ethiek en reflectief vermogen
Methodisch werken: je werkt volgens bepaalde te verantwoorden strategieën.
Onderzoekend vermogen bestaat uit drie componenten (deel van een geheel):
- Een onderzoekende houding
- Kennis uit onderzoek van andere toepassen
- Zelf onderzoek doen
Ethiek
Een onderzoekende houding binnen het veld van zorg en onderwijs heeft een ethische
component; het gaat ook om het voorkomen van schadelijke fouten en om de meerwaarde die
iets heeft voor een kwetsbare doelgroep. Ethiek houdt zich bezig met de vraag wat goed
handelen is en welke opvattingen hierover zijn.
Reflectief vermogen
‘Nadenken over’ reflectie heeft te maken met het proces van een lerende professional in
praktijksituaties. Het doel van reflecteren is continu te blijven leren. Het is een cyclisch=(wat
regelmatig terugkeert) proces.
- Reflection-in-action: reflecteren op het moment dat je je in een situatie bevindt
- Reflection-on-action: als reflecteren plaatsvindt nadat een bepaalde gebeurtenis zich
heeft afgespeeld
De gedachte achter reflecteren is dat ervaring alleen niet leidt tot leren. Om van de ervaring te
kunnen leren, moet je ook bewust stilstaan bij de gebeurtenis
1.3 Waarom een onderzoekende houding zo belangrijk is
Heuristieken: denkregeltjes in ons hoofd die ons helpen snel en zonder al te veel energie
beslissingen te nemen en de situatie te begrijpen
Pragmatisme: iets is waar als het helpt om een doel te bereiken en iets is niet waar als het dat
doel niet dichterbij brengt
Hoofdstuk 2 Een onderzoekende houding ontwikkelen
2.1 Plato en Socrates
Plato: Plato beschreef de filosofie van zijn voorganger Socrates. Volgens hem was het
Socrates’ missie om anderen te leren inzien dat het verstandiger is om je aannames niet te
betitelen als zekerheid.
Socrates: we weten in het leven niets zeker
