Samenvatting – praktisch psychologie voor sociaal werk
H3 t/m H5
Hoofdstuk 3 – lichaamstaal:
Volgens de communicatietheorie van Watzlawick zijn er basisaannames:
1. Het in onmogelijk om niet te communiceren
2. In communicatie is er sprake van inhoudsniveau en betrekkingsniveau
Inhoudsniveau: de informatie, de inhoud en het bericht
Betrekkingsniveau: op dit niveau geeft de zender aan hoe de inhoud moet worden opgevat
door de ontvanger en hoe hij zichzelf ziet in de relatie tot de ander
Non-verbale communicatie: Wat je zegt maar niet uitdraagt.
Dus: gezichtsuitdrukking, gebaren, lichaamstaal, fysieke afstand.
Voorbeeld: verkeersborden (er word je iets duidelijk gemaakt zonder woorden of geluiden)
Verbale communicatie: Vorm van communicatie waarbij men zich uit met woorden en/of
geluiden
Voorbeeld: een boek (omdat hier woorden worden gebruikt. Dus woorden en geluiden! Denk
erop ‘fluiten’ is ook een geluid)
Communicatie onderzoekers zijn het erover eens dat het grootste deel van onze
communicatie non-verbaal verloopt.
Als de lichaamstaal in overeenstemming is met de inhoud van iemands boodschap, dan
noemen we dan congruent. Congruent is een ander woord voor ‘echt’
Wanneer de lichaamstaal onthult dat de persoon op dat moment ‘on echt’ is in zijn
communicatie en dat er in werkelijkheid iets anders in hem omgaat dan hij tegen jou zegt
noemen we dat incongruent.
Congruent: Wanneer iemands interne overtuigingen en gedragingen (woorden, stem en
lichaamstaal) volledig met elkaar overeenstemmen.
Incongruent: Wanneer het niet overeenstemt en je dat kan zien in de overtuigingen en
gedragingen.
Metacommunicatie: is communicatie over de communicatie. Je staat dan met elkaar stil bij
de manier van communiceren en daarmee help je mensen om elkaar beter te begrijpen
Communicatietheorie van Schulz von Thun:
Schulz von Thun onderscheidt vier aspecten van een boodschap die in een bericht worden
gecommuniceerd:
, - Zakelijk of inhoudelijk aspect
De inhoudt van de boodschap gaat over het ‘wat’ dus over wat het gaat (het
inhoudelijke onderwerp)
- Betrekking of relationeel aspect
De betrekking gaat over hoe je in relaties staat tot degene aan wie je een boodschap
overbrengt en over hoe je de ander behandeld
- Expressief aspect
Expressie gaat over wat je in je communicatie laat zien van wat er in je omgaat. Het is
in die zin een soort zelfopenbaring, maar dit doe je niet altijd bewust
- Appellerend aspect
Met appel wordt hier bedoeld: wat bedoel je met de boodschap op de ander? Wat
wil je van de ander? Wat wil je dat hij gelooft, doet of zegt?
Veel boodschappen worden expliciet meegegeven in een bericht. Maar vaak worden
boodschappen impliciet gecommuniceerd.
Expliciet: uitdrukkelijk gezegd of erbij geschreven. Dus met andere woorden: duidelijk,
letterlijk zo gezegd.
Impliciet: niet uitdrukkelijk gezegd of erbij geschreven, maar wel verborgen in de boodschap.
De ontvanger kan met vier oren luisteren:
1. Het oor dat luistert naar de inhoud
2. Het oor dat luistert naar de betrekking
3. Het oor dat luistert naar de expressieve boodschap
4. Het oor dat luistert naar het appel
Universele expressie van emoties:
De basisemoties die wereldwijd hetzelfde zijn zoals: verdriet, angst, woede, afkeer,
minachting, geluk en verassing.
Meneer Hall onderscheidt 4 zones van de persoonlijke ruimte:
Persoonlijke zone: (45-120 cm) je kunt elkaar de hand schudden, met elkaar praten zonder
stemverheffing en er is ruimte om naar elkaar te kijken, maar ook om weg te kijken.
Intieme zone: (0-45 cm) in deze zone bevinden we ons zo dicht bij elkaar dat we de ander
kunnen ruiken, zijn of haar lichaamswarmte kunnen voelen en dus heel inning nabij kunnen
zijn. Hier laten we mensen toe om wie we veel geven of die wij vertrouwen.
Sociale zone: (120-360 cm) de ruimte waarin je je tot elkaar verhoudt op een feestje, een
vergadering of tijdens een maaltijd. Je bent onderling betrokken, maar kunt elkaar niet
aanraken.
H3 t/m H5
Hoofdstuk 3 – lichaamstaal:
Volgens de communicatietheorie van Watzlawick zijn er basisaannames:
1. Het in onmogelijk om niet te communiceren
2. In communicatie is er sprake van inhoudsniveau en betrekkingsniveau
Inhoudsniveau: de informatie, de inhoud en het bericht
Betrekkingsniveau: op dit niveau geeft de zender aan hoe de inhoud moet worden opgevat
door de ontvanger en hoe hij zichzelf ziet in de relatie tot de ander
Non-verbale communicatie: Wat je zegt maar niet uitdraagt.
Dus: gezichtsuitdrukking, gebaren, lichaamstaal, fysieke afstand.
Voorbeeld: verkeersborden (er word je iets duidelijk gemaakt zonder woorden of geluiden)
Verbale communicatie: Vorm van communicatie waarbij men zich uit met woorden en/of
geluiden
Voorbeeld: een boek (omdat hier woorden worden gebruikt. Dus woorden en geluiden! Denk
erop ‘fluiten’ is ook een geluid)
Communicatie onderzoekers zijn het erover eens dat het grootste deel van onze
communicatie non-verbaal verloopt.
Als de lichaamstaal in overeenstemming is met de inhoud van iemands boodschap, dan
noemen we dan congruent. Congruent is een ander woord voor ‘echt’
Wanneer de lichaamstaal onthult dat de persoon op dat moment ‘on echt’ is in zijn
communicatie en dat er in werkelijkheid iets anders in hem omgaat dan hij tegen jou zegt
noemen we dat incongruent.
Congruent: Wanneer iemands interne overtuigingen en gedragingen (woorden, stem en
lichaamstaal) volledig met elkaar overeenstemmen.
Incongruent: Wanneer het niet overeenstemt en je dat kan zien in de overtuigingen en
gedragingen.
Metacommunicatie: is communicatie over de communicatie. Je staat dan met elkaar stil bij
de manier van communiceren en daarmee help je mensen om elkaar beter te begrijpen
Communicatietheorie van Schulz von Thun:
Schulz von Thun onderscheidt vier aspecten van een boodschap die in een bericht worden
gecommuniceerd:
, - Zakelijk of inhoudelijk aspect
De inhoudt van de boodschap gaat over het ‘wat’ dus over wat het gaat (het
inhoudelijke onderwerp)
- Betrekking of relationeel aspect
De betrekking gaat over hoe je in relaties staat tot degene aan wie je een boodschap
overbrengt en over hoe je de ander behandeld
- Expressief aspect
Expressie gaat over wat je in je communicatie laat zien van wat er in je omgaat. Het is
in die zin een soort zelfopenbaring, maar dit doe je niet altijd bewust
- Appellerend aspect
Met appel wordt hier bedoeld: wat bedoel je met de boodschap op de ander? Wat
wil je van de ander? Wat wil je dat hij gelooft, doet of zegt?
Veel boodschappen worden expliciet meegegeven in een bericht. Maar vaak worden
boodschappen impliciet gecommuniceerd.
Expliciet: uitdrukkelijk gezegd of erbij geschreven. Dus met andere woorden: duidelijk,
letterlijk zo gezegd.
Impliciet: niet uitdrukkelijk gezegd of erbij geschreven, maar wel verborgen in de boodschap.
De ontvanger kan met vier oren luisteren:
1. Het oor dat luistert naar de inhoud
2. Het oor dat luistert naar de betrekking
3. Het oor dat luistert naar de expressieve boodschap
4. Het oor dat luistert naar het appel
Universele expressie van emoties:
De basisemoties die wereldwijd hetzelfde zijn zoals: verdriet, angst, woede, afkeer,
minachting, geluk en verassing.
Meneer Hall onderscheidt 4 zones van de persoonlijke ruimte:
Persoonlijke zone: (45-120 cm) je kunt elkaar de hand schudden, met elkaar praten zonder
stemverheffing en er is ruimte om naar elkaar te kijken, maar ook om weg te kijken.
Intieme zone: (0-45 cm) in deze zone bevinden we ons zo dicht bij elkaar dat we de ander
kunnen ruiken, zijn of haar lichaamswarmte kunnen voelen en dus heel inning nabij kunnen
zijn. Hier laten we mensen toe om wie we veel geven of die wij vertrouwen.
Sociale zone: (120-360 cm) de ruimte waarin je je tot elkaar verhoudt op een feestje, een
vergadering of tijdens een maaltijd. Je bent onderling betrokken, maar kunt elkaar niet
aanraken.
