Maatschappelijke context van het sociaal werk
Hoofdstuk 1
Het sociaal werk richt zich op participatie, autonomie en zelfredzaamheid. Het werk van de
sociaal werker speelt zich af op drie niveaus:
1. Directe leefomgeving.
2. Het netwerk (formele en informele netwerk aan hulpverlening)
3. De gemeenschap (de lokale omgeving, wijk of buurt)
Mensen functioneren dagelijks in deze drie sociale contexten en deze hebben vervolgens
ook invloed op het functioneren van mensen.
In het Landelijk opleidingsdocument sociaal werk zijn ook de kerntaken en kwalificaties van
de sociaal werker opgenomen. Een kerntaak van een sociaal werker is bijvoorbeeld:
● Sociaal functioneren bevorderen: het verbinden van mensen.
● Versterken van organisatorische banden.
● Bevorderen van eigen professionaliteit en ontwikkeling van het beroep
Eigenschappen van de sociaal werker: mensen benaderen en benaderbaar zijn,
onderzoekend zijn, kunnen samenwerken en verantwoording kunnen afleggen.
De belangrijkste ministeries in het sociale domein zijn het ministerie van sociale zaken en
werkgelegenheid en het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport. Het sociale
domein is dus een zeer brede categorie, waarvan de definitie kan verschillen. De essentie is
echter: de sociaal werker lost sociale vraagstukken op.
Ontwikkeling van de functie ‘sociaal werk’ door de eeuwen heen:
● 19e eeuw: veel liefdadigheid die gericht was op de armenzorg.
● Na de tweede wereldoorlog bestaat het maatschappelijk werk vooral uit
wederopbouw.
● 1965-1980: in het teken van achterstandswijken, wat resulteerde in de opkomst van
brede welzijnsorganisaties in de jaren 80 en negentig.
● 1990-2005: outreachend werken
● Vanaf 2005: vraagericht werken + zelfredzaamheid
‘Op je handen zitten’: het idee is dat mensen vooral zelf aan de slag moeten gaan om hun
problemen op te lossen en dat daarbij alleen ondersteuning geboden wordt als het de
mensen zelf, of met behulp van hun eigen netwerk niet lukt. (dienstverlening in plaats van
hulpverlening).
Informele zorg: vanuit iemand sociale netwerk, dus buren, vrienden, familie en vrijwilligers.
Formele zorg: zorg die geleverd wordt voor professionals, dus artsen, therapeuten en
sociaal werkers.
, Er wordt onderscheid gemaakt tussen nuldelijns-, eerstelijns- en tweedelijnszorg. Hierin valt
de informele zorg onder de nuldelijnszorg. De eerstelijnszorg bestaat uit zelf te bereiken
formele hulp, zoals een huisarts. En de tweedelijnszorg bestaat uit specialistische zorg waar
je een doorverwijzing voor nodig hebt.
Intramurale zorg: zorg die wordt verleend binnen een instelling.
Extramurale zorg: zorg die wordt geleverd buiten de muren van de instelling, ook wel
ambulante zorg genoemd.
Een generalist is iemand die van alles een beetje weet, een specialist is iemand die op een
onderdeel gespecialiseerd is. Het complexe veld van het sociaal werk is grofweg in te delen
in 4 categorieën:
● Maatschappelijk werk: het doel hiervan is mensen ondersteunen in hun
zelfredzaamheid.
● De geestelijke gezondheidszorg: psychische of psychiatrische problemen.
● Gehandicaptenzorg
● Jeugdzorg:
Hoofdstuk 1
Het sociaal werk richt zich op participatie, autonomie en zelfredzaamheid. Het werk van de
sociaal werker speelt zich af op drie niveaus:
1. Directe leefomgeving.
2. Het netwerk (formele en informele netwerk aan hulpverlening)
3. De gemeenschap (de lokale omgeving, wijk of buurt)
Mensen functioneren dagelijks in deze drie sociale contexten en deze hebben vervolgens
ook invloed op het functioneren van mensen.
In het Landelijk opleidingsdocument sociaal werk zijn ook de kerntaken en kwalificaties van
de sociaal werker opgenomen. Een kerntaak van een sociaal werker is bijvoorbeeld:
● Sociaal functioneren bevorderen: het verbinden van mensen.
● Versterken van organisatorische banden.
● Bevorderen van eigen professionaliteit en ontwikkeling van het beroep
Eigenschappen van de sociaal werker: mensen benaderen en benaderbaar zijn,
onderzoekend zijn, kunnen samenwerken en verantwoording kunnen afleggen.
De belangrijkste ministeries in het sociale domein zijn het ministerie van sociale zaken en
werkgelegenheid en het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport. Het sociale
domein is dus een zeer brede categorie, waarvan de definitie kan verschillen. De essentie is
echter: de sociaal werker lost sociale vraagstukken op.
Ontwikkeling van de functie ‘sociaal werk’ door de eeuwen heen:
● 19e eeuw: veel liefdadigheid die gericht was op de armenzorg.
● Na de tweede wereldoorlog bestaat het maatschappelijk werk vooral uit
wederopbouw.
● 1965-1980: in het teken van achterstandswijken, wat resulteerde in de opkomst van
brede welzijnsorganisaties in de jaren 80 en negentig.
● 1990-2005: outreachend werken
● Vanaf 2005: vraagericht werken + zelfredzaamheid
‘Op je handen zitten’: het idee is dat mensen vooral zelf aan de slag moeten gaan om hun
problemen op te lossen en dat daarbij alleen ondersteuning geboden wordt als het de
mensen zelf, of met behulp van hun eigen netwerk niet lukt. (dienstverlening in plaats van
hulpverlening).
Informele zorg: vanuit iemand sociale netwerk, dus buren, vrienden, familie en vrijwilligers.
Formele zorg: zorg die geleverd wordt voor professionals, dus artsen, therapeuten en
sociaal werkers.
, Er wordt onderscheid gemaakt tussen nuldelijns-, eerstelijns- en tweedelijnszorg. Hierin valt
de informele zorg onder de nuldelijnszorg. De eerstelijnszorg bestaat uit zelf te bereiken
formele hulp, zoals een huisarts. En de tweedelijnszorg bestaat uit specialistische zorg waar
je een doorverwijzing voor nodig hebt.
Intramurale zorg: zorg die wordt verleend binnen een instelling.
Extramurale zorg: zorg die wordt geleverd buiten de muren van de instelling, ook wel
ambulante zorg genoemd.
Een generalist is iemand die van alles een beetje weet, een specialist is iemand die op een
onderdeel gespecialiseerd is. Het complexe veld van het sociaal werk is grofweg in te delen
in 4 categorieën:
● Maatschappelijk werk: het doel hiervan is mensen ondersteunen in hun
zelfredzaamheid.
● De geestelijke gezondheidszorg: psychische of psychiatrische problemen.
● Gehandicaptenzorg
● Jeugdzorg:
