Sociaal ondernemen
Hoofdstuk 2
Kenmerken van overheid, markt en gemeenschap
Gemeenschap Overheid Markt
Doel Groepsbelang Algemene welvaart en Winstmaximalisatie
algemeen belang
Mensbeeld Belanghebbenden Burgers Consumenten en
klanten
Financierin Donaties, subsidies Belastingen Prijsmechanisme
g en giften
Waarden Wederkerigheid, Rechtsgelijkheid, Ondernemerschap,
vertrouwen en rechtszekerheid, efficiency en
solidariteit rechtvaardigheid en effectiviteit
hiërarchie
Valkuilen Particularisme, Bureaucratisme Uitsluiting
paternalisme en
amateurisme.
Gemeenschap: dienstverlening door groepen uit de samenleving.
Overheid: dienstverlening door de staat.
Markt: dienstverlening door bedrijven, die met elkaar concurreren.
Meestal zien we dat deze drie sectoren elkaar overlappen. Organisaties die tegelijkertijd aan
meerdere of zelfs aan alle drie mechanismen onderworpen zijn, noemen we hybride
organisaties.
Hybride organisaties combineren kenmerken van overheid, markt en gemeente met elkaar.
Dat biedt een aantal voordelen, maar ook uitdagingen.
● Het is vaak verwarrend voor mensen als je zowel sociaal als ondernemend bent.
● Het is onduidelijk waar de verantwoording van de organisatie ligt.
● Als je meerdere doelen hebt, moet je voor elk doel apart uitleggen hoe je dat hebt
bereikt.
● Komen de sociale waarden van de medewerkers niet onder druk te staan als van
hen óók ondernemend gedrag wordt gevraagd?
Hybriditeit: de duurzame vermenging van tegenstrijdige elementen.
Wicked problem: complex maatschappelijk vraagstuk waarbij er discussie is over de aard
van het vraagstuk en wat de beste manier is om dat aan te pakken.
, Hoofdstuk 3
Sociale infrastructuur: het geheel van organisaties, diensten en voorzieningen dat tot doel
heeft de samenhang tussen de mensen te versterken, de leefbaarheid te vergroten en de
participatie in steden, dorpen en wijken te bevorderen.
Door de jaren heen is de welzijnszorg verzakelijkt. Onder de noemer van de civil society
werd en wordt benadrukt dat burgers/bewoners zelf en met elkaar de verantwoordelijkheid
voor de samenleving moeten dragen en nemen. De verzakelijking kwam met name tot uiting
in een bedrijfsmatige manier van werken, ontleend aan het Amerikaanse New Public
Management (NPM). Het NPM viel en hing samen met het vanaf de jaren tachtig
opkomende neoliberale marktdenken en maakte bij een bezuinigende overheid snel
furore. De relatie van de overheid met burgers en maatschappelijke organisaties veranderde
daarmee grondig. De sociale sector werd om die reden geacht minder aanbod- en meer
vraaggericht te werken: klant is koning!
● New Public Management: deze managementbenadering neemt het functioneren
van het bedrijfsleven als lichtend voorbeeld, vooral als gaat om effectief en efficiënt
(goedkoper) ondernemen, resultaat- en marktgericht werken.
● Neoliberale marktdenken: is het streven naar een gereguleerde markt, waarbij
marktinvloeden vraag en aanbod gecombineerd worden met overheidsinvloeden. De
verhouding van de overheid tot de burgers en maatschappelijke organisaties
verandert daarmee grondig. De overheid stelt de behoefte van burgers centraal,
waardoor de sociale sector geacht wordt vraaggericht te werken en elkaar te
beconcurreren (qua prijs en kwaliteit) bij het verwerven van financiën bij de overheid.
Publieke waarden: waarden die in een gemeenschap belangrijk voor het samenleven
worden gevonden.
Sociaal ondernemers combineren met hun bedrijf/onderneming sociale doelstellingen met
een commercieel bedrijfsproces en businessconcepten. De commerciële activiteiten zijn
geen doel op zich maar ook een middel om publieke waarde te creëren.
Politiek-bestuurlijke sensitiviteit: het ontwikkelen van een professioneel bewustzijn dat
politiek en bestuurlijke besluiten van invloed zijn op het sociaal leven van bewoners en het
werk van sociaal professionals. Dit houdt voor de professional in: oog hebben voor
beleidscontexten, alertheid voor maatschappelijke ontwikkelingen en de wil hierop te
anticiperen.
● Sociaal ondernemende professionals moeten weten hoe beleidskaders tot stand
komen en zorgen dat ze als beroepsbeoefenaars betrokken zijn of raken bij het
meedenken, vormgeven en uitvoeren van sociaal beleid →omvat de plannen van de
overheid (gemeenten) op het gebied van zorg, welzijn en participatie om de
mogelijkheden van bewoners in een kwetsbare positie te verbeteren.
○ Het gaat hierbij om de alertheid van de professional.
Street-level democrats: professionals die bewoners, cliënten en vrijwilligers betrekken bij
besluiten, stimuleren om eigen keuzes te maken, zelfvertrouwen aanmoedigen en
bewoners/cliënten activeren zich in te zetten voor de eigen leefomgeving.
Hoofdstuk 2
Kenmerken van overheid, markt en gemeenschap
Gemeenschap Overheid Markt
Doel Groepsbelang Algemene welvaart en Winstmaximalisatie
algemeen belang
Mensbeeld Belanghebbenden Burgers Consumenten en
klanten
Financierin Donaties, subsidies Belastingen Prijsmechanisme
g en giften
Waarden Wederkerigheid, Rechtsgelijkheid, Ondernemerschap,
vertrouwen en rechtszekerheid, efficiency en
solidariteit rechtvaardigheid en effectiviteit
hiërarchie
Valkuilen Particularisme, Bureaucratisme Uitsluiting
paternalisme en
amateurisme.
Gemeenschap: dienstverlening door groepen uit de samenleving.
Overheid: dienstverlening door de staat.
Markt: dienstverlening door bedrijven, die met elkaar concurreren.
Meestal zien we dat deze drie sectoren elkaar overlappen. Organisaties die tegelijkertijd aan
meerdere of zelfs aan alle drie mechanismen onderworpen zijn, noemen we hybride
organisaties.
Hybride organisaties combineren kenmerken van overheid, markt en gemeente met elkaar.
Dat biedt een aantal voordelen, maar ook uitdagingen.
● Het is vaak verwarrend voor mensen als je zowel sociaal als ondernemend bent.
● Het is onduidelijk waar de verantwoording van de organisatie ligt.
● Als je meerdere doelen hebt, moet je voor elk doel apart uitleggen hoe je dat hebt
bereikt.
● Komen de sociale waarden van de medewerkers niet onder druk te staan als van
hen óók ondernemend gedrag wordt gevraagd?
Hybriditeit: de duurzame vermenging van tegenstrijdige elementen.
Wicked problem: complex maatschappelijk vraagstuk waarbij er discussie is over de aard
van het vraagstuk en wat de beste manier is om dat aan te pakken.
, Hoofdstuk 3
Sociale infrastructuur: het geheel van organisaties, diensten en voorzieningen dat tot doel
heeft de samenhang tussen de mensen te versterken, de leefbaarheid te vergroten en de
participatie in steden, dorpen en wijken te bevorderen.
Door de jaren heen is de welzijnszorg verzakelijkt. Onder de noemer van de civil society
werd en wordt benadrukt dat burgers/bewoners zelf en met elkaar de verantwoordelijkheid
voor de samenleving moeten dragen en nemen. De verzakelijking kwam met name tot uiting
in een bedrijfsmatige manier van werken, ontleend aan het Amerikaanse New Public
Management (NPM). Het NPM viel en hing samen met het vanaf de jaren tachtig
opkomende neoliberale marktdenken en maakte bij een bezuinigende overheid snel
furore. De relatie van de overheid met burgers en maatschappelijke organisaties veranderde
daarmee grondig. De sociale sector werd om die reden geacht minder aanbod- en meer
vraaggericht te werken: klant is koning!
● New Public Management: deze managementbenadering neemt het functioneren
van het bedrijfsleven als lichtend voorbeeld, vooral als gaat om effectief en efficiënt
(goedkoper) ondernemen, resultaat- en marktgericht werken.
● Neoliberale marktdenken: is het streven naar een gereguleerde markt, waarbij
marktinvloeden vraag en aanbod gecombineerd worden met overheidsinvloeden. De
verhouding van de overheid tot de burgers en maatschappelijke organisaties
verandert daarmee grondig. De overheid stelt de behoefte van burgers centraal,
waardoor de sociale sector geacht wordt vraaggericht te werken en elkaar te
beconcurreren (qua prijs en kwaliteit) bij het verwerven van financiën bij de overheid.
Publieke waarden: waarden die in een gemeenschap belangrijk voor het samenleven
worden gevonden.
Sociaal ondernemers combineren met hun bedrijf/onderneming sociale doelstellingen met
een commercieel bedrijfsproces en businessconcepten. De commerciële activiteiten zijn
geen doel op zich maar ook een middel om publieke waarde te creëren.
Politiek-bestuurlijke sensitiviteit: het ontwikkelen van een professioneel bewustzijn dat
politiek en bestuurlijke besluiten van invloed zijn op het sociaal leven van bewoners en het
werk van sociaal professionals. Dit houdt voor de professional in: oog hebben voor
beleidscontexten, alertheid voor maatschappelijke ontwikkelingen en de wil hierop te
anticiperen.
● Sociaal ondernemende professionals moeten weten hoe beleidskaders tot stand
komen en zorgen dat ze als beroepsbeoefenaars betrokken zijn of raken bij het
meedenken, vormgeven en uitvoeren van sociaal beleid →omvat de plannen van de
overheid (gemeenten) op het gebied van zorg, welzijn en participatie om de
mogelijkheden van bewoners in een kwetsbare positie te verbeteren.
○ Het gaat hierbij om de alertheid van de professional.
Street-level democrats: professionals die bewoners, cliënten en vrijwilligers betrekken bij
besluiten, stimuleren om eigen keuzes te maken, zelfvertrouwen aanmoedigen en
bewoners/cliënten activeren zich in te zetten voor de eigen leefomgeving.
