Medisch Handelen
c-MED1 Degeneratie
(2 vragen)
Leerdoelen (Vlg. Bloom)
Na bestudering van de leerstof kan je deze reproduceren op het gebied van de algemene
pathologische en/of orthopedische principes bij fysieke degeneratieve klachten, op een zodanige
wijze dat je in staat bent om:
De leerstof van de pathologische en/of orthopedische principes op het gebied van de fysieke
degeneratieve klachten te kunnen onderscheiden in hoofd- en bijzaken;
Een collega fysiotherapeut i.o. te ondersteunen bij een leervraag over de te bestuderen
pathologie en/of orthopedie op het gebied van fysieke degeneratieve klachten;
De leerstof te kunnen toepassen in een eenvoudige casuïstiek op aspecten van de fysieke
degeneratieve klachten, daar waar pathologische en/of orthopedische relevantie van
toepassing is;
Een cliënt uitleg te kunnen geven over de pathologische en/of orthopedische processen rond
fysieke degeneratieve klachten met betrekking tot zijn klacht(en) en therapie;
Een discussie te voeren met een collega fysiotherapeut i.o. over de pathologische en/of
orthopedische processen op het gebied van fysieke degeneratieve klachten bij een
eenvoudige cliënt-casus met betrekking tot de klachten en therapie.
Screening
Rode vlaggen – vraag jezelf af waarom?
Neoplasma: kankergezwel
Denk aan griepvirus: warm/kou, zweten!
Combinatie met referred pain: bijvoorbeeld dame met bilaterale rugklachten en koorts.
Tractusanamnese geeft afwijkingen in urogenitalis……
Degeneratie = achteruitgang, waarbij bepaalde eigenschappen verloren gaan. Tegenovergestelde van
progressie
,Degeneratie – skelet, botten
• Osteopenie (tekort aan botmassa)
– inadequate ossificatie (niet passend)
– we worden allemaal iets osteopenisch naarmate we ouder worden
– Vermindering van botmassa begint tussen de leeftijd van 30 en 40
– osteoblast (cellen die bot opbouwen) activiteit begint af te nemen
– osteoclast (cellen die bot afbreken) activiteit blijft op het oude niveau, blijft
gelijk
– vrouwen verliezen ± 8% van skelet massa elk decennium
– mannen verliezen ± 3% van skelet massa elk decennium
• Osteoporose (poreus, zwak bot)
– vermindering van botmassa volstaat om normale functie te kunnen uitvoeren
– breekbare botten zijn waarschijnlijker te breken bij blootstelling aan stressoren die
jongere mensen gemakkelijk kunnen verdragen
– omvang van het verlies van sponsachtig botmassa is gelijk aan het verlies aan
compacte botmassa
– kan zich ook ontwikkelen als een neveneffect van vormen van kanker
– osteoclast-activerende factor
Degeneratie – gewricht
• Reuma
– pijn en stijfheid zijn van invloed op bewegingsapparaat
• Artrose
– schade aan kraakbeen
– artrose (= degeneratieve artrose = degeneratieve gewrichtsaandoening (DJD))
» 25% / 15% op leeftijd > 60
– Reumatoïde artritis (RA)
» 0,5-1,0% op leeftijd 40-60 / >
– jicht / kristal artritis
Degeneratie – spier
Effecten van veroudering:
• Kleinere diameter van de spier
– wijst op een afname van het aantal myofibrillen (opgebouwd uit myosine en actine,
de contractiele eenheden van een spier)
– bovendien bevatten de spiervezels kleinere ATP, CP en glycogeen reserves en minder
myoglobine
• Minder elastisch
– ontwikkelen toenemende hoeveelheden vezelig bindweefsel en minder elastisch
• Tolerantie voor oefening daalt
– deels te wijten aan snel vermoeid raken, en voor een deel aan verminderde
thermoregulatie (vermogen om lichaamstemperatuur te handhaven)
• Mogelijkheid om te herstellen van spierblessures daalt
– aantal satellietcellen neemt gestaag af met de leeftijd, en de hoeveelheid fibreus
weefsel neemt toe
Degeneratie – zenuw
• Vermindering van de omvang van de hersenen en het
gewicht
, – hersenen van ouderen hebben smalle gyri (winding, hoger gelegen gedeelten tussen
de sulci) en bredere sulci (groeven), de subarachnoïdale ruimte is groter. Dit is de
ruimte tussen het spinnenwebvlies en het zachte hersenvlies, gevuld met
hersenvocht
• Vermindering van het aantal neuronen in totaal
– gekoppeld aan een verlies van corticale neuronen.
• Afname van bloedtoevoer naar de hersenen
– met de leeftijd wordt vetafzetting geleidelijk opgebouwd in de wanden van
bloedvaten arterosclerose, aderverkalking
• Veranderingen in de synaptische organisatie van de hersenen
– in veel gebieden lijken het aantal dendritische takken, stekels, en verbindingen te
verminderen
– synaptische verbindingen gaan verloren, verbindingen tussen zenuwvezels
– snelheid van de neurotransmitter productie daalt
• Intracellulaire en extracellulaire veranderingen in CZS neuronen
• Metafoor van de walnoot: meer lucht, minder noot naarmate je ouder wordt…..
Osteoporose (poreus, zwak bot)
Degeneratie – skelet – osteoporose
• Sign & symptoms
– Bijvoorbeeld: compressie # van een wervel
• pijn in de rug
• Veranderde anatomische stand van de wervels waardoor druk op de
zenuwen ontstaat
• kyfose en scoliose / abnormale krommingen van de wervelkolom met
bijbehorend hoogteverlies
• Pathofysiologie
– botresorptie overschrijdt botvorming
• leidt tot dunne, fragiele botten (spontane fracturen)
– botdichtheid en massa verminderd
• overgebleven botten zijn normaal
– met name invloed op de botten met een hoger aandeel van poreus
bot
• de wervels en collum femoris
– vroege stadia van de aandoening zijn symptomatisch (kenmerkend)
• Diagnose door botdichtheid scans en röntgenfoto
• Etiologie factoren van aanleg (predispositie)
– veroudering
• in het bijzonder postmenopauzale vrouwen (na menstruatiestop) met
oestrogeen-deficiëntie (oestrogeen tekort)
• osteoblastenactiviteit is minder effectief
– verminderde mobiliteit door een sedentaire levensstijl (inactieve leefstijl)
• mechanische belasting op het beenderen door spieractiviteit essentieel voor
osteoblastenactiviteit
• aandoeningen zoals een fractuur (disuse osteoporosis)
– hormonale factoren
• zoals hyperparathyroïdie, syndroom van Cushing, of continue instroom
katabole glucocorticoïden zoals prednison
– tekorten aan Ca2+, vitamine D, of eiwit in verband met dieet of de geschiedenis van
de tekorten in de kindertijd of malabsorptie stoornissen
– het roken van sigaretten
c-MED1 Degeneratie
(2 vragen)
Leerdoelen (Vlg. Bloom)
Na bestudering van de leerstof kan je deze reproduceren op het gebied van de algemene
pathologische en/of orthopedische principes bij fysieke degeneratieve klachten, op een zodanige
wijze dat je in staat bent om:
De leerstof van de pathologische en/of orthopedische principes op het gebied van de fysieke
degeneratieve klachten te kunnen onderscheiden in hoofd- en bijzaken;
Een collega fysiotherapeut i.o. te ondersteunen bij een leervraag over de te bestuderen
pathologie en/of orthopedie op het gebied van fysieke degeneratieve klachten;
De leerstof te kunnen toepassen in een eenvoudige casuïstiek op aspecten van de fysieke
degeneratieve klachten, daar waar pathologische en/of orthopedische relevantie van
toepassing is;
Een cliënt uitleg te kunnen geven over de pathologische en/of orthopedische processen rond
fysieke degeneratieve klachten met betrekking tot zijn klacht(en) en therapie;
Een discussie te voeren met een collega fysiotherapeut i.o. over de pathologische en/of
orthopedische processen op het gebied van fysieke degeneratieve klachten bij een
eenvoudige cliënt-casus met betrekking tot de klachten en therapie.
Screening
Rode vlaggen – vraag jezelf af waarom?
Neoplasma: kankergezwel
Denk aan griepvirus: warm/kou, zweten!
Combinatie met referred pain: bijvoorbeeld dame met bilaterale rugklachten en koorts.
Tractusanamnese geeft afwijkingen in urogenitalis……
Degeneratie = achteruitgang, waarbij bepaalde eigenschappen verloren gaan. Tegenovergestelde van
progressie
,Degeneratie – skelet, botten
• Osteopenie (tekort aan botmassa)
– inadequate ossificatie (niet passend)
– we worden allemaal iets osteopenisch naarmate we ouder worden
– Vermindering van botmassa begint tussen de leeftijd van 30 en 40
– osteoblast (cellen die bot opbouwen) activiteit begint af te nemen
– osteoclast (cellen die bot afbreken) activiteit blijft op het oude niveau, blijft
gelijk
– vrouwen verliezen ± 8% van skelet massa elk decennium
– mannen verliezen ± 3% van skelet massa elk decennium
• Osteoporose (poreus, zwak bot)
– vermindering van botmassa volstaat om normale functie te kunnen uitvoeren
– breekbare botten zijn waarschijnlijker te breken bij blootstelling aan stressoren die
jongere mensen gemakkelijk kunnen verdragen
– omvang van het verlies van sponsachtig botmassa is gelijk aan het verlies aan
compacte botmassa
– kan zich ook ontwikkelen als een neveneffect van vormen van kanker
– osteoclast-activerende factor
Degeneratie – gewricht
• Reuma
– pijn en stijfheid zijn van invloed op bewegingsapparaat
• Artrose
– schade aan kraakbeen
– artrose (= degeneratieve artrose = degeneratieve gewrichtsaandoening (DJD))
» 25% / 15% op leeftijd > 60
– Reumatoïde artritis (RA)
» 0,5-1,0% op leeftijd 40-60 / >
– jicht / kristal artritis
Degeneratie – spier
Effecten van veroudering:
• Kleinere diameter van de spier
– wijst op een afname van het aantal myofibrillen (opgebouwd uit myosine en actine,
de contractiele eenheden van een spier)
– bovendien bevatten de spiervezels kleinere ATP, CP en glycogeen reserves en minder
myoglobine
• Minder elastisch
– ontwikkelen toenemende hoeveelheden vezelig bindweefsel en minder elastisch
• Tolerantie voor oefening daalt
– deels te wijten aan snel vermoeid raken, en voor een deel aan verminderde
thermoregulatie (vermogen om lichaamstemperatuur te handhaven)
• Mogelijkheid om te herstellen van spierblessures daalt
– aantal satellietcellen neemt gestaag af met de leeftijd, en de hoeveelheid fibreus
weefsel neemt toe
Degeneratie – zenuw
• Vermindering van de omvang van de hersenen en het
gewicht
, – hersenen van ouderen hebben smalle gyri (winding, hoger gelegen gedeelten tussen
de sulci) en bredere sulci (groeven), de subarachnoïdale ruimte is groter. Dit is de
ruimte tussen het spinnenwebvlies en het zachte hersenvlies, gevuld met
hersenvocht
• Vermindering van het aantal neuronen in totaal
– gekoppeld aan een verlies van corticale neuronen.
• Afname van bloedtoevoer naar de hersenen
– met de leeftijd wordt vetafzetting geleidelijk opgebouwd in de wanden van
bloedvaten arterosclerose, aderverkalking
• Veranderingen in de synaptische organisatie van de hersenen
– in veel gebieden lijken het aantal dendritische takken, stekels, en verbindingen te
verminderen
– synaptische verbindingen gaan verloren, verbindingen tussen zenuwvezels
– snelheid van de neurotransmitter productie daalt
• Intracellulaire en extracellulaire veranderingen in CZS neuronen
• Metafoor van de walnoot: meer lucht, minder noot naarmate je ouder wordt…..
Osteoporose (poreus, zwak bot)
Degeneratie – skelet – osteoporose
• Sign & symptoms
– Bijvoorbeeld: compressie # van een wervel
• pijn in de rug
• Veranderde anatomische stand van de wervels waardoor druk op de
zenuwen ontstaat
• kyfose en scoliose / abnormale krommingen van de wervelkolom met
bijbehorend hoogteverlies
• Pathofysiologie
– botresorptie overschrijdt botvorming
• leidt tot dunne, fragiele botten (spontane fracturen)
– botdichtheid en massa verminderd
• overgebleven botten zijn normaal
– met name invloed op de botten met een hoger aandeel van poreus
bot
• de wervels en collum femoris
– vroege stadia van de aandoening zijn symptomatisch (kenmerkend)
• Diagnose door botdichtheid scans en röntgenfoto
• Etiologie factoren van aanleg (predispositie)
– veroudering
• in het bijzonder postmenopauzale vrouwen (na menstruatiestop) met
oestrogeen-deficiëntie (oestrogeen tekort)
• osteoblastenactiviteit is minder effectief
– verminderde mobiliteit door een sedentaire levensstijl (inactieve leefstijl)
• mechanische belasting op het beenderen door spieractiviteit essentieel voor
osteoblastenactiviteit
• aandoeningen zoals een fractuur (disuse osteoporosis)
– hormonale factoren
• zoals hyperparathyroïdie, syndroom van Cushing, of continue instroom
katabole glucocorticoïden zoals prednison
– tekorten aan Ca2+, vitamine D, of eiwit in verband met dieet of de geschiedenis van
de tekorten in de kindertijd of malabsorptie stoornissen
– het roken van sigaretten
