1. Welke rechter is bevoegd?
Brussel I (herschikking)
1. Materieel toepassingsbereik: art. 1 burgerlijke- en handelszaken
NB. Geen uitzondering uit lid 2
- Pula Parking
2. Formeel toepassingsbereik: art. 4-6
1) Verweerder woonplaats in een lidstaat
2) Verweerder geen woonplaats in een lidstaat, toepassingsbereik kan worden uitgebreid
(art. 6 lid 1).
3. Temporeel toepassingsbereik: art. 66 lid 1 jo. 81, op of na 10 januari 2015
- Betreft datum instellen van de vordering!
4. Sprake van exclusieve bevoegdheid? Art. 24 (de hoofdregel uit art. 4 geldt niet meer)
- Schmidt/Schmidt
NB. Art. 24 lid 1 heeft betrekking op onroerend goed, wat wanneer het onroerend goed zich
bevindt in een derde land en de verweerder woonplaats heeft in een lidstaat? Heersende
leer in Nederland is dat het aangezochte gerecht Brussel I moet toepassen. Wanneer de
verweerder in Nederland woont, zal de rechter zich o.g.v. art. 4 bevoegd achten kennis te
nemen.
5. Sprake van een forumkeuze? Art. 25 (de hoofdregel uit art. 4 geldt niet meer)
- Hözig/Alstom: forumkeuze in algemene voorwaarden.
- Art. 26: Stilzwijgende forumkeuze wanneer partijen voor de rechter staan van een
lidstaat en daarover geen bezwaar maken (exceptie van onbevoegdheid voeren).
NB. Wat wanneer de verweerder wel in een lidstaat woonplaats heeft maar forumkeuze is gedaan
voor het recht van een derde staat? Twee visies:
1. Visie 1: Heersende leer in Nederland: Brussel I-herschikking geldt dan niet, forumkeuze
moet beoordeeld worden aan de hand van commune recht. Rechter acht zichzelf onbevoegd
wanneer hij o.g.v. zijn eigen recht tot oordeel komt dat de rechter van een derde land
bevoegd is.
2. Visie 2: Reflexwerking van art. 4 (vooral Franse literatuur). Verordening formeel van
toepassing wanneer verweerder woonplaats in een lidstaat heeft.
NB. Wanneer de verweerder geen bekende woonplaats heeft in een lidstaat: Brussel I van
toepassing, tenzij de rechter afdoende aanwijzingen heeft.
6. Bescherming zwakkere partij? Afdeling 3, 4 en 5
- Consumenten (afd. 4): Facebook/Schrems. Hoedanigheid verloren in loop van de tijd?
- Activiteit op een internetsite ‘gericht op een lidstaat’, Pammer en Hotel Alpenhof:
ondernemer bereid om met de consumenten uit die lidstaat te contracten?
7. Hoofdregel: art. 4, woonplaats van de verweerder
- NB. Zie art. 62 en 63 voor het begrip ‘woonplaats’. Ook wat bij vennootschappen en
rechtspersonen wordt gezien als woonplaats.
8. Naast art. 4 nog een extra bevoegde rechter? Art. 7
- Verbintenissen uit overeenkomst (lid 1)
- Plaats de aan de verbintenis ten grondslag ligt. Beoordelen aan de hand van
materiele recht. Bijvoorbeeld: bij betaling van de koopprijs beoordelen aan de hand
van materieel recht waar je dient te betalen.
- Sub a: ‘plaats van uitvoering’. Woodfloor: plaats met de nauwste band. Dit is de
plaats van de hoofdlevering, zo veel mogelijk afleiden uit de overeenkomst.
- Sub b (tweede streep): ‘diensten’. Falco Privatstiftung: verrichten van activiteiten
tegen vergoeding.
- Verbintenissen uit onrechtmatige daad (lid 2): Kalimijnen
- Handlungsort: plaats waar het schadeveroorzakende feit veroorzaakt is
- Erfolgsort: plaats waar de schade is ingetreden
, - Moet gaan om de directe schade (geen gevolgschade, Kainz/Pantherwerke).
NB. Productaansprakelijkheid:
Kainz/Pantherwerke: plaats waar het product is vervaardigd (Handlungsort)
NB. Zuivere vermogensschade
Deepwater Horizon, Universal Music
NB. Bestuurdersaansprakelijkheid:
ÖFAB: plaats waarmee de door die vennootschap verrichte werkzaamheden en
financiële situatie m.b.t. die werkzaamheden verband houdt.
NB. Persoonlijkheidsrechten geschonden (online belediging):
eDate: bevoegdheid van de gerechten van alle lidstaten waar de website toegankelijk
is voor de daar geleden schade, de gehele schade bij de lidstaat van de vestiging plek
van de gedaagde, de gehele schade in de plaats waar het slachtoffer het centrum van
zijn belangen heeft.
Bolagsupplysingen: Dit geldt ook voor rechtspersonen.
NB. Mededinging:
FlyLAL: markt waarop mededingingsbeperkende gedragingen verricht worden kan
worden gezien als land waar de schade is ingetreden. Wanneer de gedragingen in
strijd zijn met art. 101 VWEU kan ook bevoegdheid toekomen aan de rechter van de
staat waar de overeenkomst is gesloten. Bij misbruik van machtspositie moet
gekeken worden naar de plaats van uitvoering.
- Strafbare feiten (lid 3)
- Eigendom cultuurgoed (lid 4)
- Exploitatie filiaal (lid 5)
- Trust (lid 6)
- Hulp en berging (lid 7)
NB. Meerdere verweerders, art. 8
Lid 1, CDC: eis van divergentie geldt in het kader van eenzelfde situatie feitelijk en rechtens.
Moet voorzienbaar zijn.
Lid 3: tegenvorderingen, uit dezelfde overeenkomst of hetzelfde feitencomplex
NB. Meerdere vorderingen aanhangig gemaakt in meerdere lidstaten:
- Dezelfde partijen (verweerders en eisers): art. 29
NB. Samenhangende vorderingen aanhangig in meerdere lidstaten:
- Dezelfde verweerders, andere eisers: art. 30 (connexiteit)
- Lid 2: mits gerecht bevoegd is en wetgeving voeging toelaat
NB. Samenloop: art. 67 e.v.
Verdrag Lugano
Verdragsstaten: Denemarken, Europese Unie, IJsland, Noorwegen & Zwitserland.
1. Materieel toepassingsbereik: art. 1 burgerlijke- en handelszaken
NB. Geen uitzondering uit lid 2
2. Formeel toepassingsbereik: art. 2-4
1) Verweerder woonplaats in een lidstaat
2) Verweerder geen woonplaats in een lidstaat, toepassingsbereik kan worden uitgebreid
(art. 4 lid 1).
3. Temporeel toepassingsbereik: inwerkingtreding 1-1-2010, ratificatie (art. 63):
Denemarken: 1-1-2010
Europese Unie: 1-1-2010
IJsland: 1-5-2011
Noorwegen: 1-1-2010
Zwitserland: 1-1-2011
4. Sprake van exclusieve bevoegdheid? Art. 22 (de hoofdregel uit art. 2 geldt niet meer)
Brussel I (herschikking)
1. Materieel toepassingsbereik: art. 1 burgerlijke- en handelszaken
NB. Geen uitzondering uit lid 2
- Pula Parking
2. Formeel toepassingsbereik: art. 4-6
1) Verweerder woonplaats in een lidstaat
2) Verweerder geen woonplaats in een lidstaat, toepassingsbereik kan worden uitgebreid
(art. 6 lid 1).
3. Temporeel toepassingsbereik: art. 66 lid 1 jo. 81, op of na 10 januari 2015
- Betreft datum instellen van de vordering!
4. Sprake van exclusieve bevoegdheid? Art. 24 (de hoofdregel uit art. 4 geldt niet meer)
- Schmidt/Schmidt
NB. Art. 24 lid 1 heeft betrekking op onroerend goed, wat wanneer het onroerend goed zich
bevindt in een derde land en de verweerder woonplaats heeft in een lidstaat? Heersende
leer in Nederland is dat het aangezochte gerecht Brussel I moet toepassen. Wanneer de
verweerder in Nederland woont, zal de rechter zich o.g.v. art. 4 bevoegd achten kennis te
nemen.
5. Sprake van een forumkeuze? Art. 25 (de hoofdregel uit art. 4 geldt niet meer)
- Hözig/Alstom: forumkeuze in algemene voorwaarden.
- Art. 26: Stilzwijgende forumkeuze wanneer partijen voor de rechter staan van een
lidstaat en daarover geen bezwaar maken (exceptie van onbevoegdheid voeren).
NB. Wat wanneer de verweerder wel in een lidstaat woonplaats heeft maar forumkeuze is gedaan
voor het recht van een derde staat? Twee visies:
1. Visie 1: Heersende leer in Nederland: Brussel I-herschikking geldt dan niet, forumkeuze
moet beoordeeld worden aan de hand van commune recht. Rechter acht zichzelf onbevoegd
wanneer hij o.g.v. zijn eigen recht tot oordeel komt dat de rechter van een derde land
bevoegd is.
2. Visie 2: Reflexwerking van art. 4 (vooral Franse literatuur). Verordening formeel van
toepassing wanneer verweerder woonplaats in een lidstaat heeft.
NB. Wanneer de verweerder geen bekende woonplaats heeft in een lidstaat: Brussel I van
toepassing, tenzij de rechter afdoende aanwijzingen heeft.
6. Bescherming zwakkere partij? Afdeling 3, 4 en 5
- Consumenten (afd. 4): Facebook/Schrems. Hoedanigheid verloren in loop van de tijd?
- Activiteit op een internetsite ‘gericht op een lidstaat’, Pammer en Hotel Alpenhof:
ondernemer bereid om met de consumenten uit die lidstaat te contracten?
7. Hoofdregel: art. 4, woonplaats van de verweerder
- NB. Zie art. 62 en 63 voor het begrip ‘woonplaats’. Ook wat bij vennootschappen en
rechtspersonen wordt gezien als woonplaats.
8. Naast art. 4 nog een extra bevoegde rechter? Art. 7
- Verbintenissen uit overeenkomst (lid 1)
- Plaats de aan de verbintenis ten grondslag ligt. Beoordelen aan de hand van
materiele recht. Bijvoorbeeld: bij betaling van de koopprijs beoordelen aan de hand
van materieel recht waar je dient te betalen.
- Sub a: ‘plaats van uitvoering’. Woodfloor: plaats met de nauwste band. Dit is de
plaats van de hoofdlevering, zo veel mogelijk afleiden uit de overeenkomst.
- Sub b (tweede streep): ‘diensten’. Falco Privatstiftung: verrichten van activiteiten
tegen vergoeding.
- Verbintenissen uit onrechtmatige daad (lid 2): Kalimijnen
- Handlungsort: plaats waar het schadeveroorzakende feit veroorzaakt is
- Erfolgsort: plaats waar de schade is ingetreden
, - Moet gaan om de directe schade (geen gevolgschade, Kainz/Pantherwerke).
NB. Productaansprakelijkheid:
Kainz/Pantherwerke: plaats waar het product is vervaardigd (Handlungsort)
NB. Zuivere vermogensschade
Deepwater Horizon, Universal Music
NB. Bestuurdersaansprakelijkheid:
ÖFAB: plaats waarmee de door die vennootschap verrichte werkzaamheden en
financiële situatie m.b.t. die werkzaamheden verband houdt.
NB. Persoonlijkheidsrechten geschonden (online belediging):
eDate: bevoegdheid van de gerechten van alle lidstaten waar de website toegankelijk
is voor de daar geleden schade, de gehele schade bij de lidstaat van de vestiging plek
van de gedaagde, de gehele schade in de plaats waar het slachtoffer het centrum van
zijn belangen heeft.
Bolagsupplysingen: Dit geldt ook voor rechtspersonen.
NB. Mededinging:
FlyLAL: markt waarop mededingingsbeperkende gedragingen verricht worden kan
worden gezien als land waar de schade is ingetreden. Wanneer de gedragingen in
strijd zijn met art. 101 VWEU kan ook bevoegdheid toekomen aan de rechter van de
staat waar de overeenkomst is gesloten. Bij misbruik van machtspositie moet
gekeken worden naar de plaats van uitvoering.
- Strafbare feiten (lid 3)
- Eigendom cultuurgoed (lid 4)
- Exploitatie filiaal (lid 5)
- Trust (lid 6)
- Hulp en berging (lid 7)
NB. Meerdere verweerders, art. 8
Lid 1, CDC: eis van divergentie geldt in het kader van eenzelfde situatie feitelijk en rechtens.
Moet voorzienbaar zijn.
Lid 3: tegenvorderingen, uit dezelfde overeenkomst of hetzelfde feitencomplex
NB. Meerdere vorderingen aanhangig gemaakt in meerdere lidstaten:
- Dezelfde partijen (verweerders en eisers): art. 29
NB. Samenhangende vorderingen aanhangig in meerdere lidstaten:
- Dezelfde verweerders, andere eisers: art. 30 (connexiteit)
- Lid 2: mits gerecht bevoegd is en wetgeving voeging toelaat
NB. Samenloop: art. 67 e.v.
Verdrag Lugano
Verdragsstaten: Denemarken, Europese Unie, IJsland, Noorwegen & Zwitserland.
1. Materieel toepassingsbereik: art. 1 burgerlijke- en handelszaken
NB. Geen uitzondering uit lid 2
2. Formeel toepassingsbereik: art. 2-4
1) Verweerder woonplaats in een lidstaat
2) Verweerder geen woonplaats in een lidstaat, toepassingsbereik kan worden uitgebreid
(art. 4 lid 1).
3. Temporeel toepassingsbereik: inwerkingtreding 1-1-2010, ratificatie (art. 63):
Denemarken: 1-1-2010
Europese Unie: 1-1-2010
IJsland: 1-5-2011
Noorwegen: 1-1-2010
Zwitserland: 1-1-2011
4. Sprake van exclusieve bevoegdheid? Art. 22 (de hoofdregel uit art. 2 geldt niet meer)
