Samenvatting Hematologie Saxion 2e jaar Biologie en medisch laboratorium onderzoek

Samenvatting week 1
Hematologie:
H2
2.1 Bloed: Algemene eigenschappen en functies
 Arteriën: Slagaders die bloed van het hart af laten stromen.
 Vene: verzorgen voor de bloedstroom naar het hart toe. Bevat kleppen om te voorkomen
dat bloed terugstroomt het hart in.
 Capillairen: zijn de kleinste bloedvaten in ons lichaam en daarmee in weefsels voor goede
doorbloeding kan zorgen.

2.2 Eigenschappen van bloed
 Erytrocyten: Rode bloedcellen
 Hematocriet: het deel van het bloed dat door (rode)bloedcellen wordt ingenomen
o Bloedarmoede: verlaagde hemocriet.
o Verhoogd hematocriet door EPO
 Bloedcellen hebben een hogere dichtheid dan bloedplasma.
 Viscositeit bloed bepaalt stroomsnelheid door de bloedvaten.
o Toename van viscositeit door fibrogeen en immunoglobinen
 Samenstelling bloed zo homogeen mogelijk en de viscositeit (stroperigheid) niet te hoog zijn

2.3 Functies van het bloed
De functies van bloed kunnen als volgt worden samengevat:
 Het transporteren van water, O2, CO2, eiwitten vetten, hormonen etc. Bloedplasma en rode
bloedcellen spelen hierbij een belangrijke rol.
 Bescherming tegen binnendringende micro-organismen en lichaamsvreemde stoffen door
witte bloedcellen
 Binnen wand van bloedvaten intact houden en gedicht worden bij verwondingen door
bloedplaatjes (=trombocyten) en fibrinogeen
 Vervoeren van warmte uit weefsels naar de huid en longen, bloed speelt hier een
belangrijke rol bij de regulatie van de lichaamstemperatuur
 Waterhuishouding en de pH-waardes op orde houden

2.4 Bestanddelen van het bloed
 Fibrinogeen: een eiwit die zich in het bloedplasma bevindt
o Speelt een rol bij fibrinedraden bij stolling (Coaguleren)
o Fibrine  fibrinogeen door het enzym Trombine, hier is Ca2+ voor nodig
 Uit het stolsel vloeit na contractie een vloeistof, wat serum heet en geen stollingsfactoren
meer bevat.
 Plasma is verkrijgbaar door ontstollingsmiddel (=Anticoagulantia) toe te voegen aan het
bloed.
o Plasma bevat eiwitten, vetten, suikers en elektrolieten.
o Verschil tussen plasma en serum is dat er in plasma nog wel stollingsfactoren
aanwezig zijn en in serum niet.

, Verschillende soorten bloedcellen
 Erytrocyten
o Kleur (hypochroom – normochroom – hyperchroom)
o Vorm (biconcave schijven)
o Grootte (microcytair – normocytair - macrocytair - anisoplaan)
 Leukocyten
o Grootte
o Kleur kern/cytoplasma
o Granulae
 Neutrofielen
o Staaf – gesegmenteerd (2-5 lobben) – hypergesegmenteerd (>5 lobben)
o Toxische korreling
o Döhle Bodies



2.5 De bezinking
 BSE = bezinking van rode bloedcellen door hun hogere dichtheid
 Bepaalde factoren (met name ontstekingseiwitten) kunnen de negatieve ladingen
verminderen op het oppervlak van de erytrocyten, zodat er geldrolvorming kan plaatsvinden
en daardoor snellere bezinking.
 De snelheid waarmee erytrocyten uitzakken is afhankelijk van
o Aantal en vorm van erytrocyten, snellere bezinking bij minder erytrocyten door
minder – afstoting
o Toegenomen concentratie onBSEtstekingseiwitten, veroorzaken verhoogde
bezinking
o Viscositeit van het plasma, verhoogde viscositeit veroorzaakt een lage
bezinkingssnelheid
o De aanwezigheid van een zeer sterke leukocytose, veroorzaakt een verlaging van de
bezinkingssnelheid
 BSE-bepaling  of er sprake is van een ontsteking bij de patiënt
o Bepaling bezinkingssnelheid in millimeter (mm) per uur
o In een glazen pipet met verdund citraatbloed
 M-proteïnen, toegenomen productie ervan veroorzaakt een verhoogde bezinking
 CRP = een ontstekingseiwit en reageert veel sneller op een infectie en daarmee een betere
merker dan BSE voor het volgen van een infectie.
 BSE bekijkt de plasmalaag en de leukocyten/bloedplaatjes laag, waarnemingen:
o Sluiering: onduidelijke overgang tussen cel- en plasmalaag
o Hemolyse: kapotgaan van erytrocyten veelal veroorzaakt door onjuiste bloedafname

, H3
3.1 Bloedafname
 Venapunctie (veneus bloed)
 Arteriepunctie (arterieel bloed)
 Capillaire punctie (capillair bloed)

3.2 Volbloed, plasma, serum en hemolysaat
 Serum is afkomstig uit gestold bloed en is daarom vrij van stollingsfactoren.
 Volbloed is ongestold bloed dat je verkrijgt door direct na afname te mengen met
anticoagulans.
o Bevat de intacte bloedcellen
 Plasma als bovenste laag na afdraaien bloed met anticoagulans
 Hemolysaat krijg je door bloed met anticoagulans in een hemolyserende hypotone oplossing
te verdunnen
o Door osmose gaan de erytrocyten kapot (Lyseren)

3.3 Antistolling
Ca2+ is erg belangrijk bij het stollingsproces. Voor antistollingsmiddel is het handig om de
Ca2+ dus weg te vangen en onbruikbaar te maken voor stolling
 Kalium EDTA: vormt een soort kooi om Ca2+ en zorgt daarmee voor het blokkeren van de
werking van Ca2+
o Meestal gebruikt voor het tellen van bloedcellen
 Citraat: bindt Ca2+ en maakt het onwerkzaam
o Toegepast op stollingsonderzoek en voor de bepaling van bloedbezinking
 NatriumFluoride en Natriumoxalaat: binden Ca2+.
o Fluoridebuis wordt gebruikt voor glucoseonderzoek, aangezien fluoride
enzymatische reactie remt en ook de glucosestofwisseling en ook de Glycolyse remt
 Heparine: Anti-trombine gebruiken om bepaalde stollingsfactoren te inactiveren
o Heparine is sterk negatief geladen
o Werkt snel
o Heparine-plasma als alternatief voor serum

3.3.5 Type buizen voor bloedafname
 Blauw: citraat  bloedstolling onderzoeken
 Geel: Serum  hormonen, immunologie onderzoeken
 Rood: Serum  medicijnspiegel onderzoeken
 Groen: Heparine  chemie, vitaminen onderzoeken
 Paars: EDTA  hematologie (bloedcellen), PTH, DNA-onderzoek
 Grijs: Na-fluoride  glucose onderzoeken
 Zwart: Citraat  bezinking (BSE) onderoeken



3.3 Antistolling vervolg
 30 min stollingsproces
 Te snel na bloedafname centrifugeren, zorgt voor nastolsel (van fibrine)