Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding........................................................................................................................7
Personen- en familierecht..................................................................................................................7
Verdragen..........................................................................................................................................7
Bijzondere wetten..............................................................................................................................8
Familieprocesrecht.............................................................................................................................8
Hoofdstuk 2 Algemene bepalingen....................................................................................................9
Rechtsbevoegdheid............................................................................................................................9
Ongeboren kind.................................................................................................................................9
Bloed- en aanverwantschap...............................................................................................................9
Graad van bloedverwantschap....................................................................................................10
Graad van aanverwantschap........................................................................................................10
Hoofdstuk 3 Recht op naam............................................................................................................11
Voornamen......................................................................................................................................11
Wijziging van voornamen.............................................................................................................11
Geslachtsnaam................................................................................................................................11
Geslachtsnaam van het kind........................................................................................................11
Geslachtsnaam van de (gewezen) echtgenoot of (gewezen) geregistreerde partner..................12
Bewijs van de geslachtsnaam.......................................................................................................13
Wijziging van de geslachtsnaam..................................................................................................13
Het voeren van de naam van een ander......................................................................................13
Hoofdstuk 4 Woonplaats.................................................................................................................13
Het belang van de regeling van de woonplaats...............................................................................13
Woonplaats van een natuurlijk persoon..........................................................................................13
Woonplaats van een rechtspersoon.................................................................................................13
Verlies van woonstede.....................................................................................................................14
Verplaatsing van woonstede............................................................................................................14
Afgeleide woonplaats van een minderjarige en van een onder curatele gestelde...........................14
Afgeleide woonplaats bij bewind.....................................................................................................14
Afgeleide woonplaats bij mentorschap............................................................................................14
Voortduren van afgeleide woonplaats.............................................................................................14
Sterfhuis...........................................................................................................................................14
Woonplaats in verband met kantoor of filiaal.................................................................................15
Gekozen woonplaats........................................................................................................................15
Hoofdstuk 5 Burgerlijke stand.........................................................................................................15
Indeling van de regelgeving met betrekking tot de burgerlijke stand..............................................15
Ambtenaar van de burgerlijke stand................................................................................................15
De registers van burgerlijke stand en de bewaring daarvan............................................................16
Akte van de burgerlijke stand en partijen bij deze akte...................................................................16
De akte van geboorte en van overlijden en de akte houdende attestaties de vita...........................16
Geboorte......................................................................................................................................16
Overlijden....................................................................................................................................17
Attestatie de vita..........................................................................................................................18
De bewijskracht van akten van de burgerlijke stand alsmede van afschrikten en uittreksels..........18
De openbaarheid van de akte van de burgerlijke stand...................................................................18
De aanvulling van de registers van de burgerlijke stand en de verbetering van de daarin
voorkomende akten en latere vermeldingen....................................................................................18
1
, Voorziening tegen de weigering tot het opmaken van een akte van de burgerlijke stand of tot een
andere verrichting............................................................................................................................18
Wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte..........................................19
Hoofdstuk 6 Huwelijk......................................................................................................................19
Vereisten voor het aangaan van een huwelijk.................................................................................19
Materiele of inwendige vereisten................................................................................................20
Leeftijdsvereiste...........................................................................................................................20
Geen gestoorde geestvermogens................................................................................................20
Verbod van bi- en polygamie.......................................................................................................20
Toestemmingsvereiste.................................................................................................................20
Geen nauwe bloedverwantschap.................................................................................................20
Geen geregistreerd partnerschap................................................................................................21
Formele en uitwendige vereisten.....................................................................................................21
Voornemen in het huwelijk te treden..........................................................................................21
Beëdigde verklaring.....................................................................................................................21
Hertrouwen van een ouder die met het gezag is belast..............................................................21
Trouwbeloften.............................................................................................................................21
Stuiting van het huwelijk..................................................................................................................21
De bevoegdheid en verplichting tot stuiting................................................................................21
Vorm van de stuiting....................................................................................................................22
Opheffing van de stuiting.............................................................................................................22
Rechtsgevolgen van stuiting........................................................................................................22
Bekendheid van de ambtenaar van de burgerlijke stand met huwelijksbeletselen.....................22
De voltrekking van het huwelijk.......................................................................................................22
De formaliteiten rondom de voltrekking van het huwelijk..........................................................22
Nietigverklaring van het huwelijk....................................................................................................23
Personen die bevoegd zijn de nietigverklaring van het huwelijk te verzoeken............................23
Rechtsgevolgen van nietigverklaring van het huwelijk................................................................24
Bewijs van het bestaan van het huwelijk.....................................................................................24
Hoofdstuk 7 Geregistreerd partnerschap (GP).................................................................................24
Wat is een geregistreerd partnerschap?..........................................................................................24
Belangrijkste verschillen tussen huwelijk en geregistreerd partnerschap........................................24
Inhoud van de wettelijke regeling....................................................................................................25
Voorwaarden voor de registratie.................................................................................................25
De rechtsgevolgen va de registratie voor de verhouding tussen geregistreerde partners
onderling......................................................................................................................................25
Einde van het geregistreerd partnerschap...................................................................................25
Evaluatie van de Wet geregistreerd partnerschap en de Wet openstelling huwelijk.......................26
Bestaansreden van het geregistreerd partnerschap naast het voor iedereen opengestelde
huwelijk........................................................................................................................................26
Hoofdstuk 9 Echtscheiding en scheiding van tafel en bed................................................................26
Duurzame ontwrichting...................................................................................................................27
Rechtspleging...................................................................................................................................27
Pensioenverweer; billijke voorziening..............................................................................................27
Alimentatie......................................................................................................................................28
Alimentatie en pensioenverevening............................................................................................28
Alimentatie; vatstelling door de rechter......................................................................................28
Behoefte......................................................................................................................................28
Draagkracht.................................................................................................................................29
Alimentatie; vaststelling bij overeenkomst..................................................................................29
2
, Indexering....................................................................................................................................30
Limitering van de duur.................................................................................................................30
Wijziging of intrekking.................................................................................................................30
Einde door hertrouwen, aangaan geregistreerd partnerschap of ongehuwd en ongeregistreerd
samenwonen...............................................................................................................................31
Betaaladres en invordering..........................................................................................................31
Bijzondere bepalingen......................................................................................................................31
Benadeling van huwelijksgemeenschap.......................................................................................31
Voortzetting bewoning................................................................................................................31
Hoofdstuk 10 Levensonderhoud......................................................................................................32
De tot onderhoudt verplichte personen...........................................................................................32
Bloed- en aanverwanten..............................................................................................................32
De verwekker van het niet-erkende kind; donorinseminatie.......................................................33
De stiefouder...............................................................................................................................33
De gezagdrager............................................................................................................................33
Omvang van de verplichting............................................................................................................33
Maatstaven; matiging..................................................................................................................33
In natura......................................................................................................................................34
Voorrangsregeling........................................................................................................................34
Wijzigen of intrekken; indexering................................................................................................34
Kosten van verzorging en opvoeding...............................................................................................34
Naar draagkracht.........................................................................................................................34
Niet (behoorlijke) nakoming........................................................................................................35
Erfgenamen..................................................................................................................................35
Vaststelling of wijziging door rechter; indexering........................................................................35
Betaal adres en invordering.........................................................................................................35
Hoofdstuk 11 Afstamming...............................................................................................................35
Algemene bepalingen......................................................................................................................36
Familierechtelijke betrekkingen...................................................................................................36
Wie is moeder van een kind?.......................................................................................................36
Wie is vader van een kind?..........................................................................................................37
Ontkenning van het door huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstane vader- of moederschap
.........................................................................................................................................................37
Het Kroon-arrest..........................................................................................................................37
Ontkenningsmogelijkheden voor de vader, de moeder en het kind............................................37
Ontkenningsmogelijkheden in geval van overlijden van de vader, de moeder of het kind..........38
Rechtsgevolgen van de ontkenning.............................................................................................38
Erkenning.........................................................................................................................................38
Wat is erkenning?........................................................................................................................38
Rechtsgevolgen van erkenning....................................................................................................38
Wijze van erkenning.....................................................................................................................39
Nietigheid van de erkenning........................................................................................................39
Vernietiging van de erkenning.....................................................................................................39
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap.................................................................................40
Definitie en rechtsgevolgen van de gerechtelijke vaststelling van het ouderschap.....................40
Inhoud van de wettelijke regeling................................................................................................40
Inroeping of betwisting van staat....................................................................................................40
De bijzondere curator.......................................................................................................................41
Hoofdstuk 12 Adoptie......................................................................................................................41
Inhoud van de wettelijke regeling....................................................................................................41
3
, Wie kunnen adoptie verzoeken?.................................................................................................41
Algemene grond voor beoordeling van adoptie en voorwaarden voor adoptie..........................41
De voornamen en de geslachtsnaam van het geadopteerde kind...............................................41
De processuele bekwaamheid van de minderjarige ouder in zake van adoptie..........................42
Rechtsgevolgen van de adoptie en tijdstip waarop deze intreden...............................................42
Herroeping van de adoptie en rechtsgevolgen van herroeping...................................................42
Hoofdstuk 13 Minderjarigheid.........................................................................................................42
Algemene bepalingen......................................................................................................................42
Wie zijn minderjarig?...................................................................................................................42
Rechtsgevolgen van minderjarigheid...........................................................................................42
Uitzonderingen op de handelingsonbekwaamheid van de minderjarige.....................................43
Handlichting.....................................................................................................................................43
Intrekken van de handlichting......................................................................................................43
Publicatie van de handlichting en haar intrekking.......................................................................43
Raad voor de kinderbescherming.....................................................................................................43
Taak van de Raad voor de kinderbescherming............................................................................43
Registers betreffende het over minderjarigen uitgeoefende gezag.................................................43
Gezagsregisters............................................................................................................................43
Hoofdstuk 14 Het gezag over minderjarige kinderen.......................................................................43
Algemene bepalingen......................................................................................................................43
Ouderlijk gezag en voogdij...........................................................................................................43
Wie zijn onbevoegd tot het gezag?..............................................................................................44
Gezag wat de persoon van minderjarigen betreft........................................................................44
Gezag wat het vermogen van de minderjarige betreft................................................................44
Ouderlijk gezag................................................................................................................................44
Het gezamenlijk gezag van ouders binnen en buiten huwelijk en het gezag van een ouder na
scheiding......................................................................................................................................44
Het gezamenlijk gezag van ouders binnen een geregistreerd partnerschap................................45
Het gezag van ouders anders dan een scheiding.........................................................................45
Gezag naar meerderjarigverklaring..............................................................................................45
Bewind van de ouders......................................................................................................................45
Bewind en wettelijke vertegenwoordiging..................................................................................45
Aansprakelijkheid bij slecht bewind.............................................................................................45
Schakelbepaling...........................................................................................................................45
Ouderlijk vruchtgenot..................................................................................................................45
Gemeenschappelijke bepalingen betreffende de gezochte uitoefening door de ouders en de gezag
uitoefening door een van hen..........................................................................................................46
Beëindiging van het gezamenlijk gezag........................................................................................46
Wijziging van beslissingen waarbij een ouder alleen met gezag is belast....................................46
Aanvang van het gezag................................................................................................................46
Onbevoegdheid tot het gezag......................................................................................................46
Blokkaderecht van pleegouders..................................................................................................46
Gezamenlijk gezag van een ouder tezamen met een ander dan een ouder.....................................46
Het gezamenlijk gezag van rechtswege van een ouder tezamen met een ander dan ouder.......46
Het gezamenlijk gezag van de ouderen tezamen met een ander dan een ouder krachtens
rechtelijke beslissing....................................................................................................................47
Rechtsgevolgen van gezamenlijk gezag van een ouder tezamen met een ander dan een ouder
krachtens rechterlijke beslissing..................................................................................................47
Gemeenschappelijke bepalingen inzake het gezamenlijke gezag van eenouder tezamen met een
ander dan een ouder...................................................................................................................47
Voogdij.............................................................................................................................................47
4
Hoofdstuk 1 Inleiding........................................................................................................................7
Personen- en familierecht..................................................................................................................7
Verdragen..........................................................................................................................................7
Bijzondere wetten..............................................................................................................................8
Familieprocesrecht.............................................................................................................................8
Hoofdstuk 2 Algemene bepalingen....................................................................................................9
Rechtsbevoegdheid............................................................................................................................9
Ongeboren kind.................................................................................................................................9
Bloed- en aanverwantschap...............................................................................................................9
Graad van bloedverwantschap....................................................................................................10
Graad van aanverwantschap........................................................................................................10
Hoofdstuk 3 Recht op naam............................................................................................................11
Voornamen......................................................................................................................................11
Wijziging van voornamen.............................................................................................................11
Geslachtsnaam................................................................................................................................11
Geslachtsnaam van het kind........................................................................................................11
Geslachtsnaam van de (gewezen) echtgenoot of (gewezen) geregistreerde partner..................12
Bewijs van de geslachtsnaam.......................................................................................................13
Wijziging van de geslachtsnaam..................................................................................................13
Het voeren van de naam van een ander......................................................................................13
Hoofdstuk 4 Woonplaats.................................................................................................................13
Het belang van de regeling van de woonplaats...............................................................................13
Woonplaats van een natuurlijk persoon..........................................................................................13
Woonplaats van een rechtspersoon.................................................................................................13
Verlies van woonstede.....................................................................................................................14
Verplaatsing van woonstede............................................................................................................14
Afgeleide woonplaats van een minderjarige en van een onder curatele gestelde...........................14
Afgeleide woonplaats bij bewind.....................................................................................................14
Afgeleide woonplaats bij mentorschap............................................................................................14
Voortduren van afgeleide woonplaats.............................................................................................14
Sterfhuis...........................................................................................................................................14
Woonplaats in verband met kantoor of filiaal.................................................................................15
Gekozen woonplaats........................................................................................................................15
Hoofdstuk 5 Burgerlijke stand.........................................................................................................15
Indeling van de regelgeving met betrekking tot de burgerlijke stand..............................................15
Ambtenaar van de burgerlijke stand................................................................................................15
De registers van burgerlijke stand en de bewaring daarvan............................................................16
Akte van de burgerlijke stand en partijen bij deze akte...................................................................16
De akte van geboorte en van overlijden en de akte houdende attestaties de vita...........................16
Geboorte......................................................................................................................................16
Overlijden....................................................................................................................................17
Attestatie de vita..........................................................................................................................18
De bewijskracht van akten van de burgerlijke stand alsmede van afschrikten en uittreksels..........18
De openbaarheid van de akte van de burgerlijke stand...................................................................18
De aanvulling van de registers van de burgerlijke stand en de verbetering van de daarin
voorkomende akten en latere vermeldingen....................................................................................18
1
, Voorziening tegen de weigering tot het opmaken van een akte van de burgerlijke stand of tot een
andere verrichting............................................................................................................................18
Wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte..........................................19
Hoofdstuk 6 Huwelijk......................................................................................................................19
Vereisten voor het aangaan van een huwelijk.................................................................................19
Materiele of inwendige vereisten................................................................................................20
Leeftijdsvereiste...........................................................................................................................20
Geen gestoorde geestvermogens................................................................................................20
Verbod van bi- en polygamie.......................................................................................................20
Toestemmingsvereiste.................................................................................................................20
Geen nauwe bloedverwantschap.................................................................................................20
Geen geregistreerd partnerschap................................................................................................21
Formele en uitwendige vereisten.....................................................................................................21
Voornemen in het huwelijk te treden..........................................................................................21
Beëdigde verklaring.....................................................................................................................21
Hertrouwen van een ouder die met het gezag is belast..............................................................21
Trouwbeloften.............................................................................................................................21
Stuiting van het huwelijk..................................................................................................................21
De bevoegdheid en verplichting tot stuiting................................................................................21
Vorm van de stuiting....................................................................................................................22
Opheffing van de stuiting.............................................................................................................22
Rechtsgevolgen van stuiting........................................................................................................22
Bekendheid van de ambtenaar van de burgerlijke stand met huwelijksbeletselen.....................22
De voltrekking van het huwelijk.......................................................................................................22
De formaliteiten rondom de voltrekking van het huwelijk..........................................................22
Nietigverklaring van het huwelijk....................................................................................................23
Personen die bevoegd zijn de nietigverklaring van het huwelijk te verzoeken............................23
Rechtsgevolgen van nietigverklaring van het huwelijk................................................................24
Bewijs van het bestaan van het huwelijk.....................................................................................24
Hoofdstuk 7 Geregistreerd partnerschap (GP).................................................................................24
Wat is een geregistreerd partnerschap?..........................................................................................24
Belangrijkste verschillen tussen huwelijk en geregistreerd partnerschap........................................24
Inhoud van de wettelijke regeling....................................................................................................25
Voorwaarden voor de registratie.................................................................................................25
De rechtsgevolgen va de registratie voor de verhouding tussen geregistreerde partners
onderling......................................................................................................................................25
Einde van het geregistreerd partnerschap...................................................................................25
Evaluatie van de Wet geregistreerd partnerschap en de Wet openstelling huwelijk.......................26
Bestaansreden van het geregistreerd partnerschap naast het voor iedereen opengestelde
huwelijk........................................................................................................................................26
Hoofdstuk 9 Echtscheiding en scheiding van tafel en bed................................................................26
Duurzame ontwrichting...................................................................................................................27
Rechtspleging...................................................................................................................................27
Pensioenverweer; billijke voorziening..............................................................................................27
Alimentatie......................................................................................................................................28
Alimentatie en pensioenverevening............................................................................................28
Alimentatie; vatstelling door de rechter......................................................................................28
Behoefte......................................................................................................................................28
Draagkracht.................................................................................................................................29
Alimentatie; vaststelling bij overeenkomst..................................................................................29
2
, Indexering....................................................................................................................................30
Limitering van de duur.................................................................................................................30
Wijziging of intrekking.................................................................................................................30
Einde door hertrouwen, aangaan geregistreerd partnerschap of ongehuwd en ongeregistreerd
samenwonen...............................................................................................................................31
Betaaladres en invordering..........................................................................................................31
Bijzondere bepalingen......................................................................................................................31
Benadeling van huwelijksgemeenschap.......................................................................................31
Voortzetting bewoning................................................................................................................31
Hoofdstuk 10 Levensonderhoud......................................................................................................32
De tot onderhoudt verplichte personen...........................................................................................32
Bloed- en aanverwanten..............................................................................................................32
De verwekker van het niet-erkende kind; donorinseminatie.......................................................33
De stiefouder...............................................................................................................................33
De gezagdrager............................................................................................................................33
Omvang van de verplichting............................................................................................................33
Maatstaven; matiging..................................................................................................................33
In natura......................................................................................................................................34
Voorrangsregeling........................................................................................................................34
Wijzigen of intrekken; indexering................................................................................................34
Kosten van verzorging en opvoeding...............................................................................................34
Naar draagkracht.........................................................................................................................34
Niet (behoorlijke) nakoming........................................................................................................35
Erfgenamen..................................................................................................................................35
Vaststelling of wijziging door rechter; indexering........................................................................35
Betaal adres en invordering.........................................................................................................35
Hoofdstuk 11 Afstamming...............................................................................................................35
Algemene bepalingen......................................................................................................................36
Familierechtelijke betrekkingen...................................................................................................36
Wie is moeder van een kind?.......................................................................................................36
Wie is vader van een kind?..........................................................................................................37
Ontkenning van het door huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstane vader- of moederschap
.........................................................................................................................................................37
Het Kroon-arrest..........................................................................................................................37
Ontkenningsmogelijkheden voor de vader, de moeder en het kind............................................37
Ontkenningsmogelijkheden in geval van overlijden van de vader, de moeder of het kind..........38
Rechtsgevolgen van de ontkenning.............................................................................................38
Erkenning.........................................................................................................................................38
Wat is erkenning?........................................................................................................................38
Rechtsgevolgen van erkenning....................................................................................................38
Wijze van erkenning.....................................................................................................................39
Nietigheid van de erkenning........................................................................................................39
Vernietiging van de erkenning.....................................................................................................39
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap.................................................................................40
Definitie en rechtsgevolgen van de gerechtelijke vaststelling van het ouderschap.....................40
Inhoud van de wettelijke regeling................................................................................................40
Inroeping of betwisting van staat....................................................................................................40
De bijzondere curator.......................................................................................................................41
Hoofdstuk 12 Adoptie......................................................................................................................41
Inhoud van de wettelijke regeling....................................................................................................41
3
, Wie kunnen adoptie verzoeken?.................................................................................................41
Algemene grond voor beoordeling van adoptie en voorwaarden voor adoptie..........................41
De voornamen en de geslachtsnaam van het geadopteerde kind...............................................41
De processuele bekwaamheid van de minderjarige ouder in zake van adoptie..........................42
Rechtsgevolgen van de adoptie en tijdstip waarop deze intreden...............................................42
Herroeping van de adoptie en rechtsgevolgen van herroeping...................................................42
Hoofdstuk 13 Minderjarigheid.........................................................................................................42
Algemene bepalingen......................................................................................................................42
Wie zijn minderjarig?...................................................................................................................42
Rechtsgevolgen van minderjarigheid...........................................................................................42
Uitzonderingen op de handelingsonbekwaamheid van de minderjarige.....................................43
Handlichting.....................................................................................................................................43
Intrekken van de handlichting......................................................................................................43
Publicatie van de handlichting en haar intrekking.......................................................................43
Raad voor de kinderbescherming.....................................................................................................43
Taak van de Raad voor de kinderbescherming............................................................................43
Registers betreffende het over minderjarigen uitgeoefende gezag.................................................43
Gezagsregisters............................................................................................................................43
Hoofdstuk 14 Het gezag over minderjarige kinderen.......................................................................43
Algemene bepalingen......................................................................................................................43
Ouderlijk gezag en voogdij...........................................................................................................43
Wie zijn onbevoegd tot het gezag?..............................................................................................44
Gezag wat de persoon van minderjarigen betreft........................................................................44
Gezag wat het vermogen van de minderjarige betreft................................................................44
Ouderlijk gezag................................................................................................................................44
Het gezamenlijk gezag van ouders binnen en buiten huwelijk en het gezag van een ouder na
scheiding......................................................................................................................................44
Het gezamenlijk gezag van ouders binnen een geregistreerd partnerschap................................45
Het gezag van ouders anders dan een scheiding.........................................................................45
Gezag naar meerderjarigverklaring..............................................................................................45
Bewind van de ouders......................................................................................................................45
Bewind en wettelijke vertegenwoordiging..................................................................................45
Aansprakelijkheid bij slecht bewind.............................................................................................45
Schakelbepaling...........................................................................................................................45
Ouderlijk vruchtgenot..................................................................................................................45
Gemeenschappelijke bepalingen betreffende de gezochte uitoefening door de ouders en de gezag
uitoefening door een van hen..........................................................................................................46
Beëindiging van het gezamenlijk gezag........................................................................................46
Wijziging van beslissingen waarbij een ouder alleen met gezag is belast....................................46
Aanvang van het gezag................................................................................................................46
Onbevoegdheid tot het gezag......................................................................................................46
Blokkaderecht van pleegouders..................................................................................................46
Gezamenlijk gezag van een ouder tezamen met een ander dan een ouder.....................................46
Het gezamenlijk gezag van rechtswege van een ouder tezamen met een ander dan ouder.......46
Het gezamenlijk gezag van de ouderen tezamen met een ander dan een ouder krachtens
rechtelijke beslissing....................................................................................................................47
Rechtsgevolgen van gezamenlijk gezag van een ouder tezamen met een ander dan een ouder
krachtens rechterlijke beslissing..................................................................................................47
Gemeenschappelijke bepalingen inzake het gezamenlijke gezag van eenouder tezamen met een
ander dan een ouder...................................................................................................................47
Voogdij.............................................................................................................................................47
4
