Samenvatting Sociologie
1
,Inhoud
H1 – Wat is sociologie?............................................................................................................................ 3
H2 – Sociologische theorieën en methoden ........................................................................................... 6
H3 – Cultuur............................................................................................................................................. 7
H4 – Socialisatie: van jeugd tot ouderdom ............................................................................................. 9
H5 – Sociale interactie in het dagelijks leven ........................................................................................ 13
H6 – Groepen en organisaties ............................................................................................................... 14
H7 – Economie, verzorgingsstaat en politiek ........................................................................................ 17
H8 – Sociale stratificatie ........................................................................................................................ 20
H9 – Mondiale stratificatie: arm en rijk op wereldschaal ..................................................................... 23
H10 – Arbeid en zorg ............................................................................................................................. 26
H11 – Deviant gedrag ............................................................................................................................ 27
H12 – Migratie en etnische diversiteit .................................................................................................. 30
H17 – Bevolking en verstedelijking ....................................................................................................... 32
H18 – Sociale verandering: moderne en postmoderne samenlevingen ............................................... 37
2
,H1 – Wat is sociologie?
• Sociologie kan omschreven worden als ‘het systematisch bestuderen van de
menselijke samenleving’. Volgens Berger helpt sociologie om in het gedrag van
bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken. Veel mensen denken dat de
sociologische visie ertoe leidt dat we in het bekende het ongewone gaan zien.
• Durkheim heeft laten zien dat een uiterst persoonlijke handeling onderhevig is aan de
invloed van sociale factoren. De verschillen in termen, zoals joden, moslims,
katholieken, noemen we ook wel sociale integratie. Vaak hebben deze handelingen te
maken met het karakter van de groepsnormen, zelfs bij een daad die we in eerste
instantie zien als een individuele beslissing.
• Er zijn twee verschijnselen die kunnen helpen bij het zien van de wereld vanuit een
sociologisch perspectief:
1. Een bestaan in de marges van de samenleving; en
2. Het doormaken van een sociale crisis.
• Hoe groter de marginaliteit (=aan de kantlijn staan) van een individu, des te beter hij
of zij vaak in staat is om het sociologisch perspectief te hanteren. We kunnen beter uit
de voeten met de sociologische visie als we afstand nemen van onze gewoontes en ons
leven weer met nieuwsgierigheid bekijken.
• De nieuwe informatietechnologie heeft ertoe geleid dat veel academische disciplines
een mondiaal of globaal perspectief hebben ingenomen: ‘’Het bestuderen van de
wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt’’.
• Het globale perspectief heeft verschillende betekenissen voor de sociologie, zoals:
o Een globaal bewustzijn is een logisch verlengstuk van het sociologisch
perspectief; en
o We mogen aannemen dat de positie die onze samenleving in de wereld inneemt
alle leden van onze samenleving beïnvloedt.
• Er zijn drie categorieën waarin landen kunnen worden onderverdeeld op basis van hun
economische ontwikkeling:
o Hoge-inkomenslanden
▪ Landen met de hoogste algemene levensstandaard.
o Middeninkomenslanden
▪ Landen met een levensstandaard die we – als we de in z’n geheel
bekijken – gemiddeld kunnen noemen.
o Lage-inkomenslanden
▪ Landen met een lage levensstandaard, waarvan de meeste inwoners arm
zijn.
• Vaak wordt de situatie in rijke westerse landen vergeleken met de situatie van de
armere landen, omdat:
o Het leven dat we leiden, wordt gevormd door het land waarin we leven;
o De contacten tussen samenlevingen zeer sterk zijn toegenomen;
o Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt,
elders veel ernstiger zijn; en
o Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen.
• Het hanteren van een sociologisch perspectief is zinvol, omdat:
o De sociologie een belangrijke rol speelt in het tot stand komen van de wetten
en overheidsmaatregelen die ons leven beïnvloeden;
o Op individueel niveau het sociologisch perspectief ons persoonlijke groei en
bewustwording bevordert.
o Een studie van de sociologie een uitstekende voorbereiding is op de
arbeidsmarkt.
3
, • Sociologen dragen met hun kennis op talrijke manieren bij tot het ontwikkelen van het
beleid van overheden, de wetten en de regels die reguleren hoe mensen in een
bepaalde gemeenschap leven en werken.
• Vier positieve effecten van de sociologie zijn:
1. Aan de hand van het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en
niet klopt aan het alledaagse denken.
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en
de hindernissen die we in ons dagelijks leven tegenkomen.
3. Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen
in de samenleving waarvan we deel uitmaken.
4. De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door
diversiteit.
• De ingrijpende veranderingen die zich in de 19e eeuw in Europe hebben voorgedaan,
maakten dat mensen meer na gingen denken over de samenleving en hun eigen positie
daarin. De drie belangrijkste historische gebeurtenissen voor de sociologie zijn:
o Industrialisering
▪ Ontstaan van een scheiding tussen werk en privéleven.
o Explosieve groei van steden
▪ De straten werden bevolkt door nieuwe, anonieme gezichten.
o Politieke verandering
▪ Nieuwe begrippen, zoals ‘vrijheid’ en ‘rechten van het individu’.
• Er waren een aantal mensen die de samenleving ‘een bijzonder verschijnsel’ vonden,
zoals Confucius, Plato, Aristoteles en Shakespeare.
• In 1838 introduceerde Comte de term sociologie. Hij stelde dat er verschillende fasen
in de sociologie te onderscheiden zijn:
o Theologische fase
▪ Gods wil.
o Metafysische fase
▪ Natuurlijke verschijnselen.
o Wetenschappelijke fase
▪ Bestuderen van de samenleving.
• De wetenschappelijke benadering wordt ook wel het positivisme genoemd: ‘’inzicht
verwerven op basis van wetenschappelijke onderzoek’’.
4
1
,Inhoud
H1 – Wat is sociologie?............................................................................................................................ 3
H2 – Sociologische theorieën en methoden ........................................................................................... 6
H3 – Cultuur............................................................................................................................................. 7
H4 – Socialisatie: van jeugd tot ouderdom ............................................................................................. 9
H5 – Sociale interactie in het dagelijks leven ........................................................................................ 13
H6 – Groepen en organisaties ............................................................................................................... 14
H7 – Economie, verzorgingsstaat en politiek ........................................................................................ 17
H8 – Sociale stratificatie ........................................................................................................................ 20
H9 – Mondiale stratificatie: arm en rijk op wereldschaal ..................................................................... 23
H10 – Arbeid en zorg ............................................................................................................................. 26
H11 – Deviant gedrag ............................................................................................................................ 27
H12 – Migratie en etnische diversiteit .................................................................................................. 30
H17 – Bevolking en verstedelijking ....................................................................................................... 32
H18 – Sociale verandering: moderne en postmoderne samenlevingen ............................................... 37
2
,H1 – Wat is sociologie?
• Sociologie kan omschreven worden als ‘het systematisch bestuderen van de
menselijke samenleving’. Volgens Berger helpt sociologie om in het gedrag van
bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken. Veel mensen denken dat de
sociologische visie ertoe leidt dat we in het bekende het ongewone gaan zien.
• Durkheim heeft laten zien dat een uiterst persoonlijke handeling onderhevig is aan de
invloed van sociale factoren. De verschillen in termen, zoals joden, moslims,
katholieken, noemen we ook wel sociale integratie. Vaak hebben deze handelingen te
maken met het karakter van de groepsnormen, zelfs bij een daad die we in eerste
instantie zien als een individuele beslissing.
• Er zijn twee verschijnselen die kunnen helpen bij het zien van de wereld vanuit een
sociologisch perspectief:
1. Een bestaan in de marges van de samenleving; en
2. Het doormaken van een sociale crisis.
• Hoe groter de marginaliteit (=aan de kantlijn staan) van een individu, des te beter hij
of zij vaak in staat is om het sociologisch perspectief te hanteren. We kunnen beter uit
de voeten met de sociologische visie als we afstand nemen van onze gewoontes en ons
leven weer met nieuwsgierigheid bekijken.
• De nieuwe informatietechnologie heeft ertoe geleid dat veel academische disciplines
een mondiaal of globaal perspectief hebben ingenomen: ‘’Het bestuderen van de
wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt’’.
• Het globale perspectief heeft verschillende betekenissen voor de sociologie, zoals:
o Een globaal bewustzijn is een logisch verlengstuk van het sociologisch
perspectief; en
o We mogen aannemen dat de positie die onze samenleving in de wereld inneemt
alle leden van onze samenleving beïnvloedt.
• Er zijn drie categorieën waarin landen kunnen worden onderverdeeld op basis van hun
economische ontwikkeling:
o Hoge-inkomenslanden
▪ Landen met de hoogste algemene levensstandaard.
o Middeninkomenslanden
▪ Landen met een levensstandaard die we – als we de in z’n geheel
bekijken – gemiddeld kunnen noemen.
o Lage-inkomenslanden
▪ Landen met een lage levensstandaard, waarvan de meeste inwoners arm
zijn.
• Vaak wordt de situatie in rijke westerse landen vergeleken met de situatie van de
armere landen, omdat:
o Het leven dat we leiden, wordt gevormd door het land waarin we leven;
o De contacten tussen samenlevingen zeer sterk zijn toegenomen;
o Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt,
elders veel ernstiger zijn; en
o Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen.
• Het hanteren van een sociologisch perspectief is zinvol, omdat:
o De sociologie een belangrijke rol speelt in het tot stand komen van de wetten
en overheidsmaatregelen die ons leven beïnvloeden;
o Op individueel niveau het sociologisch perspectief ons persoonlijke groei en
bewustwording bevordert.
o Een studie van de sociologie een uitstekende voorbereiding is op de
arbeidsmarkt.
3
, • Sociologen dragen met hun kennis op talrijke manieren bij tot het ontwikkelen van het
beleid van overheden, de wetten en de regels die reguleren hoe mensen in een
bepaalde gemeenschap leven en werken.
• Vier positieve effecten van de sociologie zijn:
1. Aan de hand van het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en
niet klopt aan het alledaagse denken.
2. Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en
de hindernissen die we in ons dagelijks leven tegenkomen.
3. Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen
in de samenleving waarvan we deel uitmaken.
4. De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door
diversiteit.
• De ingrijpende veranderingen die zich in de 19e eeuw in Europe hebben voorgedaan,
maakten dat mensen meer na gingen denken over de samenleving en hun eigen positie
daarin. De drie belangrijkste historische gebeurtenissen voor de sociologie zijn:
o Industrialisering
▪ Ontstaan van een scheiding tussen werk en privéleven.
o Explosieve groei van steden
▪ De straten werden bevolkt door nieuwe, anonieme gezichten.
o Politieke verandering
▪ Nieuwe begrippen, zoals ‘vrijheid’ en ‘rechten van het individu’.
• Er waren een aantal mensen die de samenleving ‘een bijzonder verschijnsel’ vonden,
zoals Confucius, Plato, Aristoteles en Shakespeare.
• In 1838 introduceerde Comte de term sociologie. Hij stelde dat er verschillende fasen
in de sociologie te onderscheiden zijn:
o Theologische fase
▪ Gods wil.
o Metafysische fase
▪ Natuurlijke verschijnselen.
o Wetenschappelijke fase
▪ Bestuderen van de samenleving.
• De wetenschappelijke benadering wordt ook wel het positivisme genoemd: ‘’inzicht
verwerven op basis van wetenschappelijke onderzoek’’.
4
