TAAK 4: INTERPERSOONLIJKE PSYCHOTHERAPIE EN KORTDURENDE PSYCHODYNAMISCHE
THERAPIE IN DE CONTEXT VAN EVIDENCE-BASED BEHANDELINGEN
PS: Wat zijn alternatieve behandelingsmethode bij een depressieve stoornis?
Later in de 20e eeuw zijn verschillende psychotherapeutische benaderingen opgekomen die een
evolutie representeerde betreffend de traditionele vormen van CGT. Deze nieuwe benaderingen
delen een focus op issues en interventies die traditioneel gezien werden uitgesloten of weinig
aandacht kregen binnen CGT.
Alhoewel er verschillende perspectieven worden geboden over wat mindfulness is en hoe dit het
beste kan worden uitgeoefend, zijn zowel ACT als MBCT het voornamelijk eens met de definitie van
Kabatzinn: “paying attention in a particular way: on purpose, in the present moment,
nonjudgementally”.
Het is belangrijk om te begrijpen dat ‘acceptance’ niet louter het tegenovergestelde is van proberen
weg te rennen, of een indirecte manier om controle uit te oefenen op onplezierige gebeurtenissen.
Acceptance: een proactieve inspanning om zonder oordeel te ontvangen wat er is ervaren, van
moment naar moment, inclusief onplezierige psychologische gebeurtenissen.
Verschuiving van 1e en 2e generatie behandelingsbenaderingen naar 3e generatie
Derde generatiegolf: modellen die focussen op behandelingen die de relatie tussen een cliënt en
problematische interne gebeurtenissen probeert te veranderen (zoals depressieve gedachtes), i.p.v.
het veranderen van de inhoud of vorm van deze gebeurtenissen.
Acceptance en mindfulness-based interventies (AMBI) zijn derde generatie benaderingen (van CGT).
Waar in de 2e generatie cognities worden opgevat als oorzaken, richt de 3e generatie zich vooral op
het veranderen van de context waarbinnen deze cognities plaatsvinden.
Het voornaamste verschil tussen 2e en 3e generatie is dat cognities niet gezien worden als oorzaken,
maar als gedrag dat veroorzaakt wordt door de leergeschiedenis van een persoon in interactie met
zijn huidige omgeving.
Gedachtes en gevoelens zijn heel belangrijk, maar hun rol is geen oorzakelijke.
Gevolg is dat men zich in de praktijk niet rechtstreeks richt op cognities en emoties, maar dat men
zich concentreert op waar die cognities en emoties vandaan komen en waar de handvaten liggen
om het gedrag van de cliënt te veranderen op weg naar duidelijke doelen.
Cognities en emoties zíjn gedragingen en veranderbaar via de aanpak van reinforcement
contingenties, de echte oorzaken binnen een gedragsanalyse.
De inhoud en frequentie van gedachtes of gevoelens aanpakken is niet meer de centrale focus van de
therapie, noch wordt geprobeerd om dergelijke ervaringen te beïnvloeden.
“What humans feel when they have feelings is the past brought to bear on the present by the current
situation” – Hayes, 2004.
Het hebben van een positieve gedachte betekent nog niet dat de negatieve effecten van een
disfunctionele leergeschiedenis daarmee zijn verdwenen.
De focus voor verandering verschoof van 1e generatie klassiek geconditioneerde emotionele reacties
of overt-operant gedrag naar 2e generatie onaangepast/ongeschikt denken. De twee benaderingen
deelde echter de nadruk op een first-order veranderingsstrategie door disfunctionele gedachtes,
gevoelens en acties te vervangen met meer geschikten.
Alhoewel AMBI de first-order veranderingsstrategie niet compleet uitsluit, probeert AMBI in plaats
daarvan de functie van problematische gedachtes en -emoties te veranderen door nieuwe manieren
te leren om hiermee om te gaan. Om dit te doen, vertrouwt AMBI sterk op ervaringsgerichte in-
, sessieoefeningen en gerelateerde huiswerkopdrachten om de ‘relatievaardigheden’ van acceptatie en
mindfulness te ontwikkelen en versterken. De verwerving van alternatieve en flexibelere manieren
om te reageren op depressieve gedachtes en -affectieve toestanden stelt cliënten in staat om
waardevolle en vitaliserende activiteiten uit te voeren door dergelijke psychologische barrières te
overwinnen.
LD:
1. Wat is MBCT? (Centrale oefeningen + -concepten)
Filmpje: Mark Williams talks about Mindfulness-Based Cognitive Therapy and Depression
- Voorbeeld: iemand die je kent loopt je voorbij zonder je te begroeten. Hoe voel je je
hierdoor?
o Op een positieve dag: hij droeg waarschijnlijk zijn bril niet en zag me niet
o Op een negatieve dag: hij haat mij
- Mensen met een depressie praten continu negatief tegen zichzelf. Negatieve
gebeurtenissen worden ervaren als bevestiging van wat er al wordt gedacht
o Als je continu een ander vertelt dat hij een mislukkeling is of faalt, begint de ander
dit na een tijd ook te denken. Dit is wat depressieve mensen in principe tegen
zichzelf doen door hun constante negatieve dialoog in hun hoofd
- Door meditatie kan er helder worden gekeken naar deze negatieve gedachtes
o Niet om het te onderdrukken, maar te ervaren en accepteren
Het opent de deur voor een ongewilde gast, waarna de gast vertrekt
- Deze gedachtes maken de depressie erger en worden steeds geloofwaardiger
o CT: gedachtes realiseren, veranderen, zoeken naar bewijs
Verhelpt depressieve klachten
- Terugvalpreventie vereist een nieuwe benadering
o Als mensen zich weer goed voelen, verdwijnen de negatieve gedachtes
Daarom is er een benadering nodig die kan worden toegepast op álle soorten
gedachtes om de negatieve gedachtes ook te voorkomen i.p.v. louter te
verhelpen: mediteren
- Mediteren: oefenen met gedachtes; laten opkomen, ervaren en weer laten gaan
- Mindfulness: aanleren van verschillende vormen van meditatie
o Vermindert terugvalpercentage m.b.t. depressie
o Wordt nu ook toegepast op andere mentale aandoeningen
o Houdt mensen bewust en ‘wakker’ m.b.t. gedachtes
- De tijd vinden voor mediteren kan lastig zijn als iemand zich gestrest voelt
o Bewustwording van nare gedachtes wordt in 1 e instantie als onaangenaam ervaren
Na 3 à 4 weken wordt deze tijd als waardevol ervaren: tijd om tot zichzelf te
komen, ervaren van zaken die normaal onopgemerkt gaan
Bevrijding: dit is slechts een gedachte, ik hoef hier niet aan toe te
geven en ik kan negatieve gebeurtenissen gewoon accepteren i.p.v.
druk ervaren om er iets aan te veranderen => verdwijnen van
gedachtes
o Je bent alleen verantwoordelijk voor de input, niet voor de output
Filmpje: Guided Meditation – 3-minute breathing space
- Vindt een houding die het meest ondersteunend werkt m.b.t. je intentie om bewust te
worden van de gedachtes die er door je heen gaan
o Sluit hierbij je ogen als je dit fijn vindt
- Stap 1: Ervaar wat er momenteel om je heen gebeurt, welke
gedachtes/gevoelens/emoties/lichamelijke sensaties momenteel spelen, hoe de natuur om
je heen klinkt
THERAPIE IN DE CONTEXT VAN EVIDENCE-BASED BEHANDELINGEN
PS: Wat zijn alternatieve behandelingsmethode bij een depressieve stoornis?
Later in de 20e eeuw zijn verschillende psychotherapeutische benaderingen opgekomen die een
evolutie representeerde betreffend de traditionele vormen van CGT. Deze nieuwe benaderingen
delen een focus op issues en interventies die traditioneel gezien werden uitgesloten of weinig
aandacht kregen binnen CGT.
Alhoewel er verschillende perspectieven worden geboden over wat mindfulness is en hoe dit het
beste kan worden uitgeoefend, zijn zowel ACT als MBCT het voornamelijk eens met de definitie van
Kabatzinn: “paying attention in a particular way: on purpose, in the present moment,
nonjudgementally”.
Het is belangrijk om te begrijpen dat ‘acceptance’ niet louter het tegenovergestelde is van proberen
weg te rennen, of een indirecte manier om controle uit te oefenen op onplezierige gebeurtenissen.
Acceptance: een proactieve inspanning om zonder oordeel te ontvangen wat er is ervaren, van
moment naar moment, inclusief onplezierige psychologische gebeurtenissen.
Verschuiving van 1e en 2e generatie behandelingsbenaderingen naar 3e generatie
Derde generatiegolf: modellen die focussen op behandelingen die de relatie tussen een cliënt en
problematische interne gebeurtenissen probeert te veranderen (zoals depressieve gedachtes), i.p.v.
het veranderen van de inhoud of vorm van deze gebeurtenissen.
Acceptance en mindfulness-based interventies (AMBI) zijn derde generatie benaderingen (van CGT).
Waar in de 2e generatie cognities worden opgevat als oorzaken, richt de 3e generatie zich vooral op
het veranderen van de context waarbinnen deze cognities plaatsvinden.
Het voornaamste verschil tussen 2e en 3e generatie is dat cognities niet gezien worden als oorzaken,
maar als gedrag dat veroorzaakt wordt door de leergeschiedenis van een persoon in interactie met
zijn huidige omgeving.
Gedachtes en gevoelens zijn heel belangrijk, maar hun rol is geen oorzakelijke.
Gevolg is dat men zich in de praktijk niet rechtstreeks richt op cognities en emoties, maar dat men
zich concentreert op waar die cognities en emoties vandaan komen en waar de handvaten liggen
om het gedrag van de cliënt te veranderen op weg naar duidelijke doelen.
Cognities en emoties zíjn gedragingen en veranderbaar via de aanpak van reinforcement
contingenties, de echte oorzaken binnen een gedragsanalyse.
De inhoud en frequentie van gedachtes of gevoelens aanpakken is niet meer de centrale focus van de
therapie, noch wordt geprobeerd om dergelijke ervaringen te beïnvloeden.
“What humans feel when they have feelings is the past brought to bear on the present by the current
situation” – Hayes, 2004.
Het hebben van een positieve gedachte betekent nog niet dat de negatieve effecten van een
disfunctionele leergeschiedenis daarmee zijn verdwenen.
De focus voor verandering verschoof van 1e generatie klassiek geconditioneerde emotionele reacties
of overt-operant gedrag naar 2e generatie onaangepast/ongeschikt denken. De twee benaderingen
deelde echter de nadruk op een first-order veranderingsstrategie door disfunctionele gedachtes,
gevoelens en acties te vervangen met meer geschikten.
Alhoewel AMBI de first-order veranderingsstrategie niet compleet uitsluit, probeert AMBI in plaats
daarvan de functie van problematische gedachtes en -emoties te veranderen door nieuwe manieren
te leren om hiermee om te gaan. Om dit te doen, vertrouwt AMBI sterk op ervaringsgerichte in-
, sessieoefeningen en gerelateerde huiswerkopdrachten om de ‘relatievaardigheden’ van acceptatie en
mindfulness te ontwikkelen en versterken. De verwerving van alternatieve en flexibelere manieren
om te reageren op depressieve gedachtes en -affectieve toestanden stelt cliënten in staat om
waardevolle en vitaliserende activiteiten uit te voeren door dergelijke psychologische barrières te
overwinnen.
LD:
1. Wat is MBCT? (Centrale oefeningen + -concepten)
Filmpje: Mark Williams talks about Mindfulness-Based Cognitive Therapy and Depression
- Voorbeeld: iemand die je kent loopt je voorbij zonder je te begroeten. Hoe voel je je
hierdoor?
o Op een positieve dag: hij droeg waarschijnlijk zijn bril niet en zag me niet
o Op een negatieve dag: hij haat mij
- Mensen met een depressie praten continu negatief tegen zichzelf. Negatieve
gebeurtenissen worden ervaren als bevestiging van wat er al wordt gedacht
o Als je continu een ander vertelt dat hij een mislukkeling is of faalt, begint de ander
dit na een tijd ook te denken. Dit is wat depressieve mensen in principe tegen
zichzelf doen door hun constante negatieve dialoog in hun hoofd
- Door meditatie kan er helder worden gekeken naar deze negatieve gedachtes
o Niet om het te onderdrukken, maar te ervaren en accepteren
Het opent de deur voor een ongewilde gast, waarna de gast vertrekt
- Deze gedachtes maken de depressie erger en worden steeds geloofwaardiger
o CT: gedachtes realiseren, veranderen, zoeken naar bewijs
Verhelpt depressieve klachten
- Terugvalpreventie vereist een nieuwe benadering
o Als mensen zich weer goed voelen, verdwijnen de negatieve gedachtes
Daarom is er een benadering nodig die kan worden toegepast op álle soorten
gedachtes om de negatieve gedachtes ook te voorkomen i.p.v. louter te
verhelpen: mediteren
- Mediteren: oefenen met gedachtes; laten opkomen, ervaren en weer laten gaan
- Mindfulness: aanleren van verschillende vormen van meditatie
o Vermindert terugvalpercentage m.b.t. depressie
o Wordt nu ook toegepast op andere mentale aandoeningen
o Houdt mensen bewust en ‘wakker’ m.b.t. gedachtes
- De tijd vinden voor mediteren kan lastig zijn als iemand zich gestrest voelt
o Bewustwording van nare gedachtes wordt in 1 e instantie als onaangenaam ervaren
Na 3 à 4 weken wordt deze tijd als waardevol ervaren: tijd om tot zichzelf te
komen, ervaren van zaken die normaal onopgemerkt gaan
Bevrijding: dit is slechts een gedachte, ik hoef hier niet aan toe te
geven en ik kan negatieve gebeurtenissen gewoon accepteren i.p.v.
druk ervaren om er iets aan te veranderen => verdwijnen van
gedachtes
o Je bent alleen verantwoordelijk voor de input, niet voor de output
Filmpje: Guided Meditation – 3-minute breathing space
- Vindt een houding die het meest ondersteunend werkt m.b.t. je intentie om bewust te
worden van de gedachtes die er door je heen gaan
o Sluit hierbij je ogen als je dit fijn vindt
- Stap 1: Ervaar wat er momenteel om je heen gebeurt, welke
gedachtes/gevoelens/emoties/lichamelijke sensaties momenteel spelen, hoe de natuur om
je heen klinkt
