Sociaal zekerheidsrecht
Samenvatting/ uitwerkingen examenmatrijs
,Code 1.1
De kandidaat beschrijft de kenmerken van volksverzekeringen, sociale voorzieningen en
werknemersverzekeringen.
Het stelsel van sociale zekerheid: alle verzekeringen en voorzieningen die bestaanszekerheid
bieden. Onder het stelsel van de sociale zekerheid vallen:
De sociale verzekeringen betaald door premies (zorg) of werkgevers.
De sociale voorzieningen betaald van belastinggeld.
Sociale verzekeringen:
De werknemersverzekeringen: werknemersverzekeringen zijn bestemd voor werknemers (diegene
die in loondienst zijn). Tot de kring van verzekerden voor de werknemersverzekeringen
behoren: werknemers, ambtenaren, oud-werknemers die met (vervroegd) pensioen zijn,
werknemers met een uitkering vanwege zieke, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid,
uitzendkrachten, tijdelijke werknemers, flexwerkers die oproepwerk doen op basis van een
arbeidsovereenkomst.
De drie werknemersverzekeringen zijn:
1. Ziektewet (ZW): voor mensen die op het moment dat ze ziek worden niet in dienst zijn
bij een werkgever maar wel op zoek zijn naar werk. Wetboek I: II.34 - Kleine Gids: 1.4
2. Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA): voor werknemers die langer dan
twee jaar arbeidsongeschikt zijn. De werkgever heeft de eerste twee jaar een
loonbetalingsplicht. Wetboek I: II.35 - Kleine Gids:1.5
3. Werkloosheidswet (WW): voor werknemers die tegen hun wil (gedeeltelijk) werkloos
raken. Wetboek I:II.33 - Kleine Gids: 3.1
De volksverzekeringen :volksverzekeringen zijn voor iedereen die legaal in ons land woont.
De vier volksverzekeringen zijn (niet in wettenbundel):
1. Algemene Ouderdomswet (AOW) :geeft vanaf een bepaalde leeftijd een
ouderdomspensioen (bovenop je opgebouwde pensioen). Kleine Gids: 2.1
2. Algemene nabestaandenwet (Anw) :uitkeringen voor nabestaanden (partners) en
weeskinderen. Kleine Gids: 2.2
3. Algemene Kinderbijslagwet (AKW) :tegemoetkoming in de kosten van de opvoeding
van minderjarige kinderen. Kleine Gids: 2.3
, 4. Wet langdurige zorg (Wlz) :verzekert tegen hoge ziektekosten door zware, intensieve
zorg `voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een
psychische aandoening. Kleine Gids: 1.2
Naast de sociale verzekeringen heeft bijna iedereen een aantal vrijwillige verzekeringen, bijvoorbeeld
tegen diefstal of brand. Bij deze verzekeringen mogen de verzekeraar en de verzekeringsnemer zelf
kiezen. Deze verzekeringen kan de verzekeraar weigeren, bijvoorbeeld een brandverzekering bij
iemand waar heel veel brand is geweest.
Zorgverzekeringswet (Kleine Gids 1.1) :de Zorgverzekeringswet (Zvw) is een sociale verzekering met
een particulier trekje. De Zvw bepaalt dat iedereen verplicht is zich te verzekeren voor
een basispakket ziektekosten. Particuliere verzekeraars bieden dit basispakket aan en hebben de
plicht om mensen die zich aanmelden te accepteren. De verzekerde mag zelf kiezen bij welke
zorgverzekeraar hij zijn zorgverzekering sluit.
Particulieren kunnen zelf extra verzekeren voor de fysio of tandarts.
Sociale voorzieningen:
Sociale voorzieningen zijn een vangnet voor mensen die geen inkomen of uitkering hebben. Het zorgt
ervoor dat zij toch een minimumbedrag krijgen om in hun levensonderhoud te voorzien. De sociale
voorzieningen worden betaald van belastinggeld. Het doel is om zoveel mogelijk armoede tegen te
gaan.
Participatiewet : biedt iedereen die zelf niet in de kosten van het bestaansminimum kan voorzien
een uitkering. Wetboek II: X.5 - Kleine Gids: 3.6
Toeslagenwet (TW) : is een aanvulling voor degenen die met een WW-, WIA-, ZW- of Wajong-
uitkering onder het bestaansminimum zit. Kleine Gids: 3.2
Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong): voor jongeren die ziek of
gehandicapt zijn voor hun achttiende levensjaar of tijdens hun studie. Kleine Gids: 1.8
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) :ondersteuning vanuit de gemeente bij een
zelfredzaam leven en deelname aan de maatschappij (zoals de aanpassing van een woning,
rolstoelvervoer, huishoudelijke hulp en begeleiding). Wetboek II: X.7 - Kleine Gids: 1.11
Boete en maatregelen : als een uitkeringsgerechtigde zich niet aan de voorwaarden van de uitkering
houdt, kan daar een boete en/of maatregel tegenover staan.
- Uitkeringsfraude: uitkeringsgerechtigde moet voldoen aan de inlichtingenplicht. Denk aan
het niet vermelden van een gewijzigde leefsituatie, spaargeld of ontvangst erfenis.
- Opzet niet vereist: ook mensen die bijvoorbeeld niet goed over weg kunnen met de
computer of de Nederlandse taal niet goed beheersen.
- Terugvorderen benadelingsbedrag en invorderen van de boete: UWV en de SVB zijn verplicht
om ten onrechte of te veel ontvangen uitkeringen terug te vorderen.
- Opleggen bestuurlijke boete: bestuurlijke boete wordt opgelegd voor degene die teveel ten
onrechte heeft ontvangen ‘benadelingsbedrag’. Ontvangt de verzekerde een uitkering dan
mag het uitvoeringsorgaan deze uitkering gebruiken voor aflossing van het
benadelingsbedrag.
Samenvatting/ uitwerkingen examenmatrijs
,Code 1.1
De kandidaat beschrijft de kenmerken van volksverzekeringen, sociale voorzieningen en
werknemersverzekeringen.
Het stelsel van sociale zekerheid: alle verzekeringen en voorzieningen die bestaanszekerheid
bieden. Onder het stelsel van de sociale zekerheid vallen:
De sociale verzekeringen betaald door premies (zorg) of werkgevers.
De sociale voorzieningen betaald van belastinggeld.
Sociale verzekeringen:
De werknemersverzekeringen: werknemersverzekeringen zijn bestemd voor werknemers (diegene
die in loondienst zijn). Tot de kring van verzekerden voor de werknemersverzekeringen
behoren: werknemers, ambtenaren, oud-werknemers die met (vervroegd) pensioen zijn,
werknemers met een uitkering vanwege zieke, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid,
uitzendkrachten, tijdelijke werknemers, flexwerkers die oproepwerk doen op basis van een
arbeidsovereenkomst.
De drie werknemersverzekeringen zijn:
1. Ziektewet (ZW): voor mensen die op het moment dat ze ziek worden niet in dienst zijn
bij een werkgever maar wel op zoek zijn naar werk. Wetboek I: II.34 - Kleine Gids: 1.4
2. Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA): voor werknemers die langer dan
twee jaar arbeidsongeschikt zijn. De werkgever heeft de eerste twee jaar een
loonbetalingsplicht. Wetboek I: II.35 - Kleine Gids:1.5
3. Werkloosheidswet (WW): voor werknemers die tegen hun wil (gedeeltelijk) werkloos
raken. Wetboek I:II.33 - Kleine Gids: 3.1
De volksverzekeringen :volksverzekeringen zijn voor iedereen die legaal in ons land woont.
De vier volksverzekeringen zijn (niet in wettenbundel):
1. Algemene Ouderdomswet (AOW) :geeft vanaf een bepaalde leeftijd een
ouderdomspensioen (bovenop je opgebouwde pensioen). Kleine Gids: 2.1
2. Algemene nabestaandenwet (Anw) :uitkeringen voor nabestaanden (partners) en
weeskinderen. Kleine Gids: 2.2
3. Algemene Kinderbijslagwet (AKW) :tegemoetkoming in de kosten van de opvoeding
van minderjarige kinderen. Kleine Gids: 2.3
, 4. Wet langdurige zorg (Wlz) :verzekert tegen hoge ziektekosten door zware, intensieve
zorg `voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een
psychische aandoening. Kleine Gids: 1.2
Naast de sociale verzekeringen heeft bijna iedereen een aantal vrijwillige verzekeringen, bijvoorbeeld
tegen diefstal of brand. Bij deze verzekeringen mogen de verzekeraar en de verzekeringsnemer zelf
kiezen. Deze verzekeringen kan de verzekeraar weigeren, bijvoorbeeld een brandverzekering bij
iemand waar heel veel brand is geweest.
Zorgverzekeringswet (Kleine Gids 1.1) :de Zorgverzekeringswet (Zvw) is een sociale verzekering met
een particulier trekje. De Zvw bepaalt dat iedereen verplicht is zich te verzekeren voor
een basispakket ziektekosten. Particuliere verzekeraars bieden dit basispakket aan en hebben de
plicht om mensen die zich aanmelden te accepteren. De verzekerde mag zelf kiezen bij welke
zorgverzekeraar hij zijn zorgverzekering sluit.
Particulieren kunnen zelf extra verzekeren voor de fysio of tandarts.
Sociale voorzieningen:
Sociale voorzieningen zijn een vangnet voor mensen die geen inkomen of uitkering hebben. Het zorgt
ervoor dat zij toch een minimumbedrag krijgen om in hun levensonderhoud te voorzien. De sociale
voorzieningen worden betaald van belastinggeld. Het doel is om zoveel mogelijk armoede tegen te
gaan.
Participatiewet : biedt iedereen die zelf niet in de kosten van het bestaansminimum kan voorzien
een uitkering. Wetboek II: X.5 - Kleine Gids: 3.6
Toeslagenwet (TW) : is een aanvulling voor degenen die met een WW-, WIA-, ZW- of Wajong-
uitkering onder het bestaansminimum zit. Kleine Gids: 3.2
Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong): voor jongeren die ziek of
gehandicapt zijn voor hun achttiende levensjaar of tijdens hun studie. Kleine Gids: 1.8
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) :ondersteuning vanuit de gemeente bij een
zelfredzaam leven en deelname aan de maatschappij (zoals de aanpassing van een woning,
rolstoelvervoer, huishoudelijke hulp en begeleiding). Wetboek II: X.7 - Kleine Gids: 1.11
Boete en maatregelen : als een uitkeringsgerechtigde zich niet aan de voorwaarden van de uitkering
houdt, kan daar een boete en/of maatregel tegenover staan.
- Uitkeringsfraude: uitkeringsgerechtigde moet voldoen aan de inlichtingenplicht. Denk aan
het niet vermelden van een gewijzigde leefsituatie, spaargeld of ontvangst erfenis.
- Opzet niet vereist: ook mensen die bijvoorbeeld niet goed over weg kunnen met de
computer of de Nederlandse taal niet goed beheersen.
- Terugvorderen benadelingsbedrag en invorderen van de boete: UWV en de SVB zijn verplicht
om ten onrechte of te veel ontvangen uitkeringen terug te vorderen.
- Opleggen bestuurlijke boete: bestuurlijke boete wordt opgelegd voor degene die teveel ten
onrechte heeft ontvangen ‘benadelingsbedrag’. Ontvangt de verzekerde een uitkering dan
mag het uitvoeringsorgaan deze uitkering gebruiken voor aflossing van het
benadelingsbedrag.
