Arresten jbd 1
Week 1
Aangereden hartpatient
Het slachtoffer rijdt op zijn brommer naar het werk en wordt op een kruising geramd door
verdachte die in een tractor rijdt. Verdachte had hier voorrang moeten verlenen aan het
slachtoffer en was derhalve schuldig aan het ongeval. De aanrijding lijkt in eerste instantie
mee te vallen en de verdachte geeft ook zijn schuld toe aan de politie. Een paar uur later
overlijdt het slachtoffer echter, als gevolg van hartfalen. Eerst wordt aangenomen dat dit
komt door de hevige emotie die het slachtoffer door het ongeluk ondervond. Later blijkt
echter dat het slachtoffer aan een hartkwaal leed, namelijk coronaire trombose. Volgens
deskundigen is het wel onwaarschijnlijk dat een patiënt met zo’n hartkwaal door een
dergelijk ongeluk komt te overlijden.
De verzekeringsmaatschappij die een schadevergoeding aan de familie van het slachtoffer
heeft uitgekeerd, wil deze vergoeding op de verdachte te verhalen. De rechtbank en het Hof
verwerpen deze vordering. Volgens zowel de rechtbank als het Hof is het overlijden van het
slachtoffer niet te voorzien geweest voor de verdachte, nu blijkt dat het zelfs met een
hartkwaal onwaarschijnlijk is dat dit had kunnen gebeuren.
Essentie
Het arrest Aangereden hartpatiënt heeft betrekking op de causaliteit. In dit arrest besloot de
Hoge Raad om de causaliteit anders te beoordelen door niet alleen meer naar de
voorzienbaarheid te kijken. Niet alleen de rechtstreekse gevolgen, maar ook indirecte
gevolgen kunnen voor rekening komen van de veroorzaker.
Kelderluik
Gevaarzetting is het scheppen of laten voortduren van een gevaarlijke situatie. Van
onrechtmatigheid is slechts sprake wanneer de mate van waarschijnlijkheid van een ongeval
als gevolg van het gevaarzettend gedrag zo groot is, dat de dader zich naar maatstaven van
zorgvuldigheid van dat gevaarscheppend gedrag had moeten onthouden.
Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en
voorzichtigheid worden geacht? (in dit geval: Hoe waarschijnlijk is het dat iemand het
geopende kelderluik in het café over het hoofd ziet?)
Hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan? (in dit geval: Hoe groot is de
kans dat iemand die het geopende kelderluik over het hoofd ziet, er werkelijk invalt
en letsel oploopt?)
Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn? (in dit geval: Hoe ernstig kan het letsel zijn ten
gevolge van een val in het kelderluik?)
Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen? (in dit geval: Hoeveel werk
of kosten zijn er gemoeid met het sluiten van het luik of het aanbrengen van een
beveiliging, bijvoorbeeld door er stoelen voor te zetten?).
, (Tilburgse) tandartsen
Dorenbos praktiseert onbevoegd, dat wil zeggen zonder vergunning als tandarts. Ondanks
strafrechtelijke veroordelingen wegens het onbevoegd uitoefenen van de geneeskunde gaat
Dorenbos gewoon door. De bevoegde tandartsen in Tilburg (Beukers c.s.) vorderen bij de
burgerlijke rechter, dat Dorenbos op straffe van een dwangsom wordt verboden de
tandheelkunde uit te oefenen, omdat hij daarmee jegens hen een onrechtmatige daad
pleegt. De Hoge Raad bevestigt dat het relativiteitsbeginsel een vordering wegens schending
van artikel 436 Sr in de weg staat, omdat de geschonden norm (436 Sr) niet beoogt de
tandartsen te beschermen, maar de patiënt. De Hoge Raad geeft wel een ander handvat: het
gedrag van Dorenbos is in strijd met een ongeschreven verkeersnorm en daarom te
kwalificeren als onrechtmatige daad.
De Hoge Raad geeft de gediplomeerde tandartsen gelijk. Hij oordeelt echter wel dat artikel
436 Wetboek van Strafrecht niet door Beukers c.s. kan worden ingeroepen. Dat artikel
beschermt volgens de Hoge Raad niet de belangen van Beukers c.s. De onbevoegde tandarts
overtreedt volgens de Hoge Raad echter een zorgvuldigheidsnorm (sub (iii) van de
onrechtmatigheidscategorieën hierboven) tegenover Beukers c.s. Dit omdat zij een
tijdrovende en kostbare studie (tandheelkunde) hebben volbracht. Daarom heeft Beukers c.s.
er economisch belang bij dat concurrenten diezelfde opleidingsverplichtingen volbrengen.
Dat deed Dorenbos niet. Dat Dorenbos artikel 436 Wetboek van Strafrecht overtreedt (sub
(ii) van de onrechtmatigheidscategorieën hierboven) sluit echter volgens de Hoge Raad niet
uit dat Dorenbos een zorgvuldigheidsnorm schond tegenover Beukers c.s. (categorie sub
(iii)). Sterker nog, die overtreding van een wettelijke plicht kan volgens de Hoge Raad worden
meegenomen in de beoordeling of ook een zorgvuldigheidsnorm is overtreden.
Zeulende/ Verhuizende zusjes
Wendy helpt haar zus Monique met het verhuizen van haar spullen naar een nieuwe woning.
Samen tillen zij een kast vanuit de berging naar de woning. Om de kast door de deur te
draaien draait Monique de kast horizontaal waardoor zij haar evenwicht verliest. Hierdoor
glipt de kast uit beide handen en loopt Wendy ernstig letsel op (amputatie
rechteronderarm). Wendy stelt Monique op grond van onrechtmatige daad aansprakelijk.
Rechtsregel
Om aanspraak te maken op een schadevergoeding op grond van onrechtmatige daad (art.
6:162 BW) moet er sprake zijn van dusdanig onrechtmatig gedrag, dat de dader zich hiervan
had moeten onthouden. Het gevaarscheppend gedrag is slechts onrechtmatig, indien de
mate van waarschijnlijkheid van een ongeval als gevolg van dat gedrag zo groot is, dat de
dader zich naar maatstaven van zorgvuldigheid van dat gedrag had moeten onthouden. De
feitelijke toedracht brengt met zich mee dat er sprake is van een ongelukkige samenloop van
omstandigheden.
Week 1
Aangereden hartpatient
Het slachtoffer rijdt op zijn brommer naar het werk en wordt op een kruising geramd door
verdachte die in een tractor rijdt. Verdachte had hier voorrang moeten verlenen aan het
slachtoffer en was derhalve schuldig aan het ongeval. De aanrijding lijkt in eerste instantie
mee te vallen en de verdachte geeft ook zijn schuld toe aan de politie. Een paar uur later
overlijdt het slachtoffer echter, als gevolg van hartfalen. Eerst wordt aangenomen dat dit
komt door de hevige emotie die het slachtoffer door het ongeluk ondervond. Later blijkt
echter dat het slachtoffer aan een hartkwaal leed, namelijk coronaire trombose. Volgens
deskundigen is het wel onwaarschijnlijk dat een patiënt met zo’n hartkwaal door een
dergelijk ongeluk komt te overlijden.
De verzekeringsmaatschappij die een schadevergoeding aan de familie van het slachtoffer
heeft uitgekeerd, wil deze vergoeding op de verdachte te verhalen. De rechtbank en het Hof
verwerpen deze vordering. Volgens zowel de rechtbank als het Hof is het overlijden van het
slachtoffer niet te voorzien geweest voor de verdachte, nu blijkt dat het zelfs met een
hartkwaal onwaarschijnlijk is dat dit had kunnen gebeuren.
Essentie
Het arrest Aangereden hartpatiënt heeft betrekking op de causaliteit. In dit arrest besloot de
Hoge Raad om de causaliteit anders te beoordelen door niet alleen meer naar de
voorzienbaarheid te kijken. Niet alleen de rechtstreekse gevolgen, maar ook indirecte
gevolgen kunnen voor rekening komen van de veroorzaker.
Kelderluik
Gevaarzetting is het scheppen of laten voortduren van een gevaarlijke situatie. Van
onrechtmatigheid is slechts sprake wanneer de mate van waarschijnlijkheid van een ongeval
als gevolg van het gevaarzettend gedrag zo groot is, dat de dader zich naar maatstaven van
zorgvuldigheid van dat gevaarscheppend gedrag had moeten onthouden.
Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en
voorzichtigheid worden geacht? (in dit geval: Hoe waarschijnlijk is het dat iemand het
geopende kelderluik in het café over het hoofd ziet?)
Hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan? (in dit geval: Hoe groot is de
kans dat iemand die het geopende kelderluik over het hoofd ziet, er werkelijk invalt
en letsel oploopt?)
Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn? (in dit geval: Hoe ernstig kan het letsel zijn ten
gevolge van een val in het kelderluik?)
Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen? (in dit geval: Hoeveel werk
of kosten zijn er gemoeid met het sluiten van het luik of het aanbrengen van een
beveiliging, bijvoorbeeld door er stoelen voor te zetten?).
, (Tilburgse) tandartsen
Dorenbos praktiseert onbevoegd, dat wil zeggen zonder vergunning als tandarts. Ondanks
strafrechtelijke veroordelingen wegens het onbevoegd uitoefenen van de geneeskunde gaat
Dorenbos gewoon door. De bevoegde tandartsen in Tilburg (Beukers c.s.) vorderen bij de
burgerlijke rechter, dat Dorenbos op straffe van een dwangsom wordt verboden de
tandheelkunde uit te oefenen, omdat hij daarmee jegens hen een onrechtmatige daad
pleegt. De Hoge Raad bevestigt dat het relativiteitsbeginsel een vordering wegens schending
van artikel 436 Sr in de weg staat, omdat de geschonden norm (436 Sr) niet beoogt de
tandartsen te beschermen, maar de patiënt. De Hoge Raad geeft wel een ander handvat: het
gedrag van Dorenbos is in strijd met een ongeschreven verkeersnorm en daarom te
kwalificeren als onrechtmatige daad.
De Hoge Raad geeft de gediplomeerde tandartsen gelijk. Hij oordeelt echter wel dat artikel
436 Wetboek van Strafrecht niet door Beukers c.s. kan worden ingeroepen. Dat artikel
beschermt volgens de Hoge Raad niet de belangen van Beukers c.s. De onbevoegde tandarts
overtreedt volgens de Hoge Raad echter een zorgvuldigheidsnorm (sub (iii) van de
onrechtmatigheidscategorieën hierboven) tegenover Beukers c.s. Dit omdat zij een
tijdrovende en kostbare studie (tandheelkunde) hebben volbracht. Daarom heeft Beukers c.s.
er economisch belang bij dat concurrenten diezelfde opleidingsverplichtingen volbrengen.
Dat deed Dorenbos niet. Dat Dorenbos artikel 436 Wetboek van Strafrecht overtreedt (sub
(ii) van de onrechtmatigheidscategorieën hierboven) sluit echter volgens de Hoge Raad niet
uit dat Dorenbos een zorgvuldigheidsnorm schond tegenover Beukers c.s. (categorie sub
(iii)). Sterker nog, die overtreding van een wettelijke plicht kan volgens de Hoge Raad worden
meegenomen in de beoordeling of ook een zorgvuldigheidsnorm is overtreden.
Zeulende/ Verhuizende zusjes
Wendy helpt haar zus Monique met het verhuizen van haar spullen naar een nieuwe woning.
Samen tillen zij een kast vanuit de berging naar de woning. Om de kast door de deur te
draaien draait Monique de kast horizontaal waardoor zij haar evenwicht verliest. Hierdoor
glipt de kast uit beide handen en loopt Wendy ernstig letsel op (amputatie
rechteronderarm). Wendy stelt Monique op grond van onrechtmatige daad aansprakelijk.
Rechtsregel
Om aanspraak te maken op een schadevergoeding op grond van onrechtmatige daad (art.
6:162 BW) moet er sprake zijn van dusdanig onrechtmatig gedrag, dat de dader zich hiervan
had moeten onthouden. Het gevaarscheppend gedrag is slechts onrechtmatig, indien de
mate van waarschijnlijkheid van een ongeval als gevolg van dat gedrag zo groot is, dat de
dader zich naar maatstaven van zorgvuldigheid van dat gedrag had moeten onthouden. De
feitelijke toedracht brengt met zich mee dat er sprake is van een ongelukkige samenloop van
omstandigheden.
