Samenvatting bewegingsonderwijs toetsstof thema 6
Boek - Basislessen bewegingsonderwijs in de speelzaal
Theoretisch deel
Voor elke les zijn er overwegingen beschreven met betrekking tot:
• De groeperingsvorm. Bijvoorbeeld voor de activiteit stoeien geldt dat kinderen met
een groot verschil in kracht en/of gewicht niet met elkaar mogen stoeien. Ook voor
andere activiteiten zijn overwegingen beschreven die van belang zijn voor de sociale
veiligheid en/of spel- en beweegmogelijkheden van de kinderen.
• Veel kinderen in een kleine ruimte.
• Veiligheid.
Succesbeleving is een van de krachtigste middelen om ontwikkeling te stimuleren. De meeste
bewegingsactiviteiten worden op meerdere niveaus aangeboden, toch komt het voor dat de
leerkracht individuele kinderen leerhulp moet bieden. Op die manier kan elk kind
succeservaring op doen.
Veiligheid:
• Voorkom grote krachtsverschillen. Houd bij de groepsindeling rekening met gelijke
tegenstanders.
• Benoem bij de uitleg expliciet: de au! Of stop! = stopregel.
• Zorg dat de ballen die niet gebruikt worden stil blijven liggen (in een bak, hoepel, ring
etc.) en niet door de zaal rollen.
Een goede les begint met het ontwerpen en neerzetten van een veilige en rijke
leeromgeving. Binnen een rijke leeromgeving is de kans dat (alle) kinderen op hun eigen
niveau bewegen groot en wordt de kans op ongewenst gedrag kleiner.
Er zijn drie verschillende organisatievormen te onderscheiden:
• Vrij of individueel werken
• Werken in groepen
• Klassikaal werken
Afwisselen van de organisatievorm is aan te raden en hangt af van grootte van de groepen,
leeftijd, samenstelling, voorkeur leerkracht etc.
Tussen- en combinatievormen:
• Eén groep met leerkracht, de andere groepen spelen vrij
• Starten of eindigen met vrij werken
• Starten of eindigen met een klassikale activiteit
Met jonge kleuters (4 jaar) wordt vaker vrij gewerkt dan met oudere kleuters. Dit gebeurt
o.a. omdat jonge kleuters moeite hebben om bij hun activiteit te blijven.
1
, Valkuil van vrij werken: kinderen vermijden bepaalde activiteiten omdat ze zich daar niet
(sociaal) veilig voelen.
Valkuil van klassikaal werken: omgaan met verschillen is lastig.
Aan sommige bewegingssituaties kunnen meer kinderen deelnemen. In zo’n situatie kunnen
twee groepjes kinderen tegelijkertijd in één bewegingssituatie spelen. Bijvoorbeeld in een
lange bobbelbaan met veel hindernissen kunnen 10 kinderen actief zijn (2 groepen van 5).
Ook in een uitgebreide klimsituatie is dat mogelijk.
Een speellokaal heeft een minimum oppervlakte van 90 vierkante meter netto. Er wordt geen
norm gegeven voor het aantal kinderen in een speelzaal.
Deze norm wordt wel gegeven voor de terreinoppervlakte buiten: het terreinoppervlakte
(verharde deel) van de speelplaats van een basisschool moet minimaal 3 vierkanten meter
per leerling zijn, met een minimum van 300 vierkante meter netto. Vanaf 200 leerlingen kan
worden volstaan met 600 vierkante meter netto.
Binnen deze methode wordt er uitgegaan van een binnennorm voor verantwoord
bewegingsonderwijs van 4 m² per kind. Met minder dan 3 m² per kind is goed en veilig
bewegingsonderwijs niet goed mogelijk.
Richtlijnen in regulier speelzaal (=84 – 100 m²)
8 – 14 kinderen 2 groepen
15 – 21 kinderen 3 groepen
21 – 28 kinderen 4 groepen
>28 kinderen 5 groepen
In kleine speelzaal (60 – 80 m²)
2 – 12 kinderen 2 groepen
13-18 kinderen 3 groepen
19 – 24 kinderen 4 groepen
>24 kinderen 5 groepen
Indien er teveel kinderen in de zaal zijn:
• Bewegen er enkele kinderen niet;
• Is de kans op ongelukken groter;
• Is de kans op conflicten groter;
• Wordt de les zwaarder voor de leerkracht;
• Wordt de les minder zinvol voor de kinderen;
• Worden de kwetsbare kinderen kwetsbaarder.
2
Boek - Basislessen bewegingsonderwijs in de speelzaal
Theoretisch deel
Voor elke les zijn er overwegingen beschreven met betrekking tot:
• De groeperingsvorm. Bijvoorbeeld voor de activiteit stoeien geldt dat kinderen met
een groot verschil in kracht en/of gewicht niet met elkaar mogen stoeien. Ook voor
andere activiteiten zijn overwegingen beschreven die van belang zijn voor de sociale
veiligheid en/of spel- en beweegmogelijkheden van de kinderen.
• Veel kinderen in een kleine ruimte.
• Veiligheid.
Succesbeleving is een van de krachtigste middelen om ontwikkeling te stimuleren. De meeste
bewegingsactiviteiten worden op meerdere niveaus aangeboden, toch komt het voor dat de
leerkracht individuele kinderen leerhulp moet bieden. Op die manier kan elk kind
succeservaring op doen.
Veiligheid:
• Voorkom grote krachtsverschillen. Houd bij de groepsindeling rekening met gelijke
tegenstanders.
• Benoem bij de uitleg expliciet: de au! Of stop! = stopregel.
• Zorg dat de ballen die niet gebruikt worden stil blijven liggen (in een bak, hoepel, ring
etc.) en niet door de zaal rollen.
Een goede les begint met het ontwerpen en neerzetten van een veilige en rijke
leeromgeving. Binnen een rijke leeromgeving is de kans dat (alle) kinderen op hun eigen
niveau bewegen groot en wordt de kans op ongewenst gedrag kleiner.
Er zijn drie verschillende organisatievormen te onderscheiden:
• Vrij of individueel werken
• Werken in groepen
• Klassikaal werken
Afwisselen van de organisatievorm is aan te raden en hangt af van grootte van de groepen,
leeftijd, samenstelling, voorkeur leerkracht etc.
Tussen- en combinatievormen:
• Eén groep met leerkracht, de andere groepen spelen vrij
• Starten of eindigen met vrij werken
• Starten of eindigen met een klassikale activiteit
Met jonge kleuters (4 jaar) wordt vaker vrij gewerkt dan met oudere kleuters. Dit gebeurt
o.a. omdat jonge kleuters moeite hebben om bij hun activiteit te blijven.
1
, Valkuil van vrij werken: kinderen vermijden bepaalde activiteiten omdat ze zich daar niet
(sociaal) veilig voelen.
Valkuil van klassikaal werken: omgaan met verschillen is lastig.
Aan sommige bewegingssituaties kunnen meer kinderen deelnemen. In zo’n situatie kunnen
twee groepjes kinderen tegelijkertijd in één bewegingssituatie spelen. Bijvoorbeeld in een
lange bobbelbaan met veel hindernissen kunnen 10 kinderen actief zijn (2 groepen van 5).
Ook in een uitgebreide klimsituatie is dat mogelijk.
Een speellokaal heeft een minimum oppervlakte van 90 vierkante meter netto. Er wordt geen
norm gegeven voor het aantal kinderen in een speelzaal.
Deze norm wordt wel gegeven voor de terreinoppervlakte buiten: het terreinoppervlakte
(verharde deel) van de speelplaats van een basisschool moet minimaal 3 vierkanten meter
per leerling zijn, met een minimum van 300 vierkante meter netto. Vanaf 200 leerlingen kan
worden volstaan met 600 vierkante meter netto.
Binnen deze methode wordt er uitgegaan van een binnennorm voor verantwoord
bewegingsonderwijs van 4 m² per kind. Met minder dan 3 m² per kind is goed en veilig
bewegingsonderwijs niet goed mogelijk.
Richtlijnen in regulier speelzaal (=84 – 100 m²)
8 – 14 kinderen 2 groepen
15 – 21 kinderen 3 groepen
21 – 28 kinderen 4 groepen
>28 kinderen 5 groepen
In kleine speelzaal (60 – 80 m²)
2 – 12 kinderen 2 groepen
13-18 kinderen 3 groepen
19 – 24 kinderen 4 groepen
>24 kinderen 5 groepen
Indien er teveel kinderen in de zaal zijn:
• Bewegen er enkele kinderen niet;
• Is de kans op ongelukken groter;
• Is de kans op conflicten groter;
• Wordt de les zwaarder voor de leerkracht;
• Wordt de les minder zinvol voor de kinderen;
• Worden de kwetsbare kinderen kwetsbaarder.
2
