Werkcollege 1
Onderzoeker → gericht op misdrijf en politie
Beoordelaar → gericht op rechtbank en is objectief
Hypotheses = een scenario dat voor de juridisch besluitvormer van belang kan zijn als
mogelijke verklaring voor bepaalde gebeurtenissen in een strafzaak
Wanneer wordt er gebruik gemaakt van hypothesen?
- Zekerheid: geen expliciete formulering hypothesen bijvoorbeeld: identificatie of
exclusie
- Onzekerheid: minstens 2 hypothesen
Waarom minstens 2 hypothesen?
- De rechter moet beslissen tussen de twee scenario’s: verdachte is de dader of niet
- Forensische resultaten kunnen heel goed passen bij scenario 1, maar dit zegt niks
als je niet weet hoe goed het past bij scenario 2
- Forensische resultaten vormen pas bewijsmateriaal als de waarschijnlijkheid verschilt
onder de verschillende scenario’s
- De expert beschouwt daarom altijd minstens twee hypothesen
Wie stelt de hypothesen?
De deskundige bepaalt welke hypothesen hij wilt beschouwen; aanvrager / klant
Keuze op basis van:
- Vraagstelling in aanvraag en suggesties van betrokkenen (politie, OM, rc, advocaat)
- Eigen inschatting wat relevant is in de specifieke context van de zaak (wat wil het
OM bewijzen en de verdediging, relevante hypothesen die niet door OM of
verdediging worden aangevoerd)
Keuze van alternatieve hypothesen?
- Hypothesen sluiten elkaar uit
- Hypothesen hoeven niet alle mogelijkheden te dekken (ze hoeven niet ‘uitputtend’ te
zijn), niet beschouwende mogelijkheid: contaminatie
Hypotheses worden zowel gebruikt door OvJ als door de verdediging
Beiden proberen aan de hand van sporenmateriaal hun hypotheses te ondersteunen (of
falsificeren)
→ Statistiek helpt te bepalen wat de waarde is van een bewijsstuk voor een hypothese ten
opzichte van een tegenhypothese, het Theorema van Bayes helpt hierbij
Theorema van Bayes
De kans dat hij schuldig is (dat de belastende hypothese waar is) gegeven onder de
voorwaarde van het bewijsmateriaal
→ ratio van beide kansen: kansverhouding!
Likelihood ratio (LR)
De kans dat een spoor wordt aangenomen als Hp waar is in verhouding tot de kans dat een
spoor wordt aangenomen als Hd waar is
, Werkcollege 2
Wat betekent een LR van 33?
- Geen van bovenstaande
Wanneer vormen de resultaten sterker bewijs voor hypothese 1? LR = 10 of LR = 1000
- LR = 1000
Wat betekent een LR van 1?
- Het spoor heeft geen bewijswaarde en resultaten zijn even waarschijnlijk, als H1
waar is en dat H2 waar is
Wat betekent een LR van 0,01?
- Resultaten zijn 100 keer waarschijnlijker als H2 waar is dan als H1 waar is
Likelihood ratio
Altijd iets zeggen over H1 en over H2
Bewijswaarde van een spoor
Forensisch expert
- Heeft niet alle informatie van de zaak
- Beperkt zich tot zijn eigen deskundigheidsgebied
→ Geeft de bewijskracht van het materiaal aan
Rechterlijke macht
- Bepaalt of de verdachte schuldige bevonden wordt of niet
→ Neemt de bewijswaarde mee in het vormen van conclusies
Hiërarchie van hypotheses
Bron niveau
- Wie / wat is de bron van het materiaal?
- X is de bron van het materiaal / X is niet de bron van het materiaal
Activiteit niveau
- Welke activiteit heeft plaatsgevonden?
- X heeft de activiteit begaan / X heeft activiteit niet begaan
Delict niveau
- Welk misdrijf is gepleegd?
- X heeft misdrijf gepleegd / X heeft misdrijf niet gepleegd
Hoe lager, hoe meer contextinformatie nodig
Denkfout: prosecutor’s fallacy
- Resultaten van het vergelijkend onderzoek zijn veel waarschijnlijker onder hypothese
1 dan onder hypothese 2
- De resultaten zijn veel waarschijnlijker gegeven hypothese 1
- Hypothese 1 is veel waarschijnlijker gegeven de resultaten
- Op grond van deze resultaten is hypothese 1 veel waarschijnlijker dan hypothese 2
Onderzoeker → gericht op misdrijf en politie
Beoordelaar → gericht op rechtbank en is objectief
Hypotheses = een scenario dat voor de juridisch besluitvormer van belang kan zijn als
mogelijke verklaring voor bepaalde gebeurtenissen in een strafzaak
Wanneer wordt er gebruik gemaakt van hypothesen?
- Zekerheid: geen expliciete formulering hypothesen bijvoorbeeld: identificatie of
exclusie
- Onzekerheid: minstens 2 hypothesen
Waarom minstens 2 hypothesen?
- De rechter moet beslissen tussen de twee scenario’s: verdachte is de dader of niet
- Forensische resultaten kunnen heel goed passen bij scenario 1, maar dit zegt niks
als je niet weet hoe goed het past bij scenario 2
- Forensische resultaten vormen pas bewijsmateriaal als de waarschijnlijkheid verschilt
onder de verschillende scenario’s
- De expert beschouwt daarom altijd minstens twee hypothesen
Wie stelt de hypothesen?
De deskundige bepaalt welke hypothesen hij wilt beschouwen; aanvrager / klant
Keuze op basis van:
- Vraagstelling in aanvraag en suggesties van betrokkenen (politie, OM, rc, advocaat)
- Eigen inschatting wat relevant is in de specifieke context van de zaak (wat wil het
OM bewijzen en de verdediging, relevante hypothesen die niet door OM of
verdediging worden aangevoerd)
Keuze van alternatieve hypothesen?
- Hypothesen sluiten elkaar uit
- Hypothesen hoeven niet alle mogelijkheden te dekken (ze hoeven niet ‘uitputtend’ te
zijn), niet beschouwende mogelijkheid: contaminatie
Hypotheses worden zowel gebruikt door OvJ als door de verdediging
Beiden proberen aan de hand van sporenmateriaal hun hypotheses te ondersteunen (of
falsificeren)
→ Statistiek helpt te bepalen wat de waarde is van een bewijsstuk voor een hypothese ten
opzichte van een tegenhypothese, het Theorema van Bayes helpt hierbij
Theorema van Bayes
De kans dat hij schuldig is (dat de belastende hypothese waar is) gegeven onder de
voorwaarde van het bewijsmateriaal
→ ratio van beide kansen: kansverhouding!
Likelihood ratio (LR)
De kans dat een spoor wordt aangenomen als Hp waar is in verhouding tot de kans dat een
spoor wordt aangenomen als Hd waar is
, Werkcollege 2
Wat betekent een LR van 33?
- Geen van bovenstaande
Wanneer vormen de resultaten sterker bewijs voor hypothese 1? LR = 10 of LR = 1000
- LR = 1000
Wat betekent een LR van 1?
- Het spoor heeft geen bewijswaarde en resultaten zijn even waarschijnlijk, als H1
waar is en dat H2 waar is
Wat betekent een LR van 0,01?
- Resultaten zijn 100 keer waarschijnlijker als H2 waar is dan als H1 waar is
Likelihood ratio
Altijd iets zeggen over H1 en over H2
Bewijswaarde van een spoor
Forensisch expert
- Heeft niet alle informatie van de zaak
- Beperkt zich tot zijn eigen deskundigheidsgebied
→ Geeft de bewijskracht van het materiaal aan
Rechterlijke macht
- Bepaalt of de verdachte schuldige bevonden wordt of niet
→ Neemt de bewijswaarde mee in het vormen van conclusies
Hiërarchie van hypotheses
Bron niveau
- Wie / wat is de bron van het materiaal?
- X is de bron van het materiaal / X is niet de bron van het materiaal
Activiteit niveau
- Welke activiteit heeft plaatsgevonden?
- X heeft de activiteit begaan / X heeft activiteit niet begaan
Delict niveau
- Welk misdrijf is gepleegd?
- X heeft misdrijf gepleegd / X heeft misdrijf niet gepleegd
Hoe lager, hoe meer contextinformatie nodig
Denkfout: prosecutor’s fallacy
- Resultaten van het vergelijkend onderzoek zijn veel waarschijnlijker onder hypothese
1 dan onder hypothese 2
- De resultaten zijn veel waarschijnlijker gegeven hypothese 1
- Hypothese 1 is veel waarschijnlijker gegeven de resultaten
- Op grond van deze resultaten is hypothese 1 veel waarschijnlijker dan hypothese 2
