~ Dautzenberg samenvatting
H6 ~
§54 Het Modernisme
Kunstenaren wilden gevoelens en ideeën uitdrukken m.b.v. kleuren,
vormen en -eventueel- afbeeldingen.
Mensen zijn realistische kunst van 19e eeuw gewend en keuren vaak dit af
(“dit kan iedereen”).
Dictaturen idem, deze kunst was te moeilijk, ongrijpbaar en ongebonden.
Dit kon niet gebruikt worden als propaganda.
Jazz was in jaren ’20 als popmuziek nu, modern en voor de jeugd.
Klassieke muziek begon te experimenteren met de ‘twaalftoonsmuziek’,
i.p.v. de gebruikelijke zeventonige ladder. Bedacht door Arnold
Schönberg en doorgegeven aan zijn leerlingen Alban Berg en Anton
Webern. Hier stond niet de harmonie centraal, maar juist de contrasten
en ritmen.
De Rus Igor Stravinsky moderniseerde in zijn muziek oude Russische
volksmuziek en baarde veel opzien in het westen. Hij werd de grootste
van de neoklassieke componisten. Tweede belangrijke neoklassieke
componist is Dimitri Sjostakovitsj.
De neoklassieke muziek vond een groot publiek, Schönberg en zijn
leerlingen niet.
Avant-garde (lett. ‘voorhoede’), ander woord voor Modernisme. Mensen
die vooroplopen op een bepaald gebied, die zich gedragen en zich kleden
als niemand doet.
Jaren ’10: twee belangrijke takken die voortvloeien: expressionisme en
dadaïsme.
Een paar andere horen op eerste plaats bij beeldende kunst, maar ook
een beetje bij literatuur, kubisme, futurisme en constructivisme.
Jaren ’20: ontstaat in Frankrijk, surrealisme, beïnvloedt literatuur na 2e
WO.
Jaren ’30: ontstaat in Duitsland, nieuwe zakelijkheid, reactie op
surrealisme.
§55 Het Expressionisme
Lijkt op impressionisme, kunst door combinatie van waarneming en
gevoel. Nu ligt bij expressionisten de nadruk vooral op gevoel.
De realiteit wordt bij hun gedeformeerd¸ iets wat we ook terugzien bij het
surrealisme. Er wordt gebruik gemaakt van contrasterende kleuren en
het scherper maken van vage contouren.
, Dit kan zelfs overgaan in abstracte of non-figuratieve kunst. Het schilderij
bestaat uit vormen en kleuren, het is een ‘ding’ geworden en verwijst
alleen naar zichzelf.
Frankrijk noemde het expressionisme, fauvisme (‘fauve’ = wild dier).
Henri Matisse, Franse expressionist.
Uit Duitsland kwamen Franz Marc en Oskar Kokoschka.
Uit Rusland: Vasili Kadinski.
Uit Zwitserland: Paul Klee.
Deformaties in de literatuur kwam in de vorm van vrije verzen: gedichten
zonder structuur, abnormale zinsbouw, en onvolledige en grammaticaal
incorrecte zinnen en verdwijnen hoofdletters en interpunctie.
Woordcombinaties als ‘groen duister’, ‘violette schemer’ en ‘blauw geluk’
dient een emotie of gedachte uit te drukken zonder traditioneel
taalgebruik.
Expressionisten gebruiken ook minder bijvoeglijk naamwoorden dan
impressionisten, ook halen de kunstenaren hun inspiratie uit het
stadsleven i.p.v. de natuur.
Poésie pure: gedichten waar de concrete inhoud niet ertoe doen, maar de
sfeer dat gevoel oproept.
Twee belangrijke expressionistische schrijvers: H. Marsman en Paul van
Ostaijen (die laatste is ook dadaïst geweest).
Groteske: verhalen waarin ongelijksoortige elementen door elkaar lopen,
zoals het komische en het tragische, het ernstige en het luchtige.
Soms leidt dit tot absurdisme: het consequent volhouden van een
gedachtegang tot in het waanzinnige.
§56 Kubisme, futurisme en constructivisme
Kubisme
Kubisme ontstond naast het expressionisme. De kunstvorm probeert de
realiteit te herorderen in meetkundige figuren. Schilderijen zien eruit
alsof ze weerspiegeld worden in een geslepen kristal.
‘Simultanéité’ (gelijktijdigheid) is het perspectief dat gebruikt wordt in
het kubisme.
Paul Cézanne, voorloper van het kubisme, stelde dat alle vormen uit de
natuur gebaseerd zij op drie oervormen: bol, kegel en piramide.
Uit Spanje kwamen Pablo Picasso en Juan Gris.
Uit Frankrijk: Georges Braque en Fernand Léger.
In de literatuur wordt de poëzie Apollinaire soms kubistisch genoemd.
Futurisme
H6 ~
§54 Het Modernisme
Kunstenaren wilden gevoelens en ideeën uitdrukken m.b.v. kleuren,
vormen en -eventueel- afbeeldingen.
Mensen zijn realistische kunst van 19e eeuw gewend en keuren vaak dit af
(“dit kan iedereen”).
Dictaturen idem, deze kunst was te moeilijk, ongrijpbaar en ongebonden.
Dit kon niet gebruikt worden als propaganda.
Jazz was in jaren ’20 als popmuziek nu, modern en voor de jeugd.
Klassieke muziek begon te experimenteren met de ‘twaalftoonsmuziek’,
i.p.v. de gebruikelijke zeventonige ladder. Bedacht door Arnold
Schönberg en doorgegeven aan zijn leerlingen Alban Berg en Anton
Webern. Hier stond niet de harmonie centraal, maar juist de contrasten
en ritmen.
De Rus Igor Stravinsky moderniseerde in zijn muziek oude Russische
volksmuziek en baarde veel opzien in het westen. Hij werd de grootste
van de neoklassieke componisten. Tweede belangrijke neoklassieke
componist is Dimitri Sjostakovitsj.
De neoklassieke muziek vond een groot publiek, Schönberg en zijn
leerlingen niet.
Avant-garde (lett. ‘voorhoede’), ander woord voor Modernisme. Mensen
die vooroplopen op een bepaald gebied, die zich gedragen en zich kleden
als niemand doet.
Jaren ’10: twee belangrijke takken die voortvloeien: expressionisme en
dadaïsme.
Een paar andere horen op eerste plaats bij beeldende kunst, maar ook
een beetje bij literatuur, kubisme, futurisme en constructivisme.
Jaren ’20: ontstaat in Frankrijk, surrealisme, beïnvloedt literatuur na 2e
WO.
Jaren ’30: ontstaat in Duitsland, nieuwe zakelijkheid, reactie op
surrealisme.
§55 Het Expressionisme
Lijkt op impressionisme, kunst door combinatie van waarneming en
gevoel. Nu ligt bij expressionisten de nadruk vooral op gevoel.
De realiteit wordt bij hun gedeformeerd¸ iets wat we ook terugzien bij het
surrealisme. Er wordt gebruik gemaakt van contrasterende kleuren en
het scherper maken van vage contouren.
, Dit kan zelfs overgaan in abstracte of non-figuratieve kunst. Het schilderij
bestaat uit vormen en kleuren, het is een ‘ding’ geworden en verwijst
alleen naar zichzelf.
Frankrijk noemde het expressionisme, fauvisme (‘fauve’ = wild dier).
Henri Matisse, Franse expressionist.
Uit Duitsland kwamen Franz Marc en Oskar Kokoschka.
Uit Rusland: Vasili Kadinski.
Uit Zwitserland: Paul Klee.
Deformaties in de literatuur kwam in de vorm van vrije verzen: gedichten
zonder structuur, abnormale zinsbouw, en onvolledige en grammaticaal
incorrecte zinnen en verdwijnen hoofdletters en interpunctie.
Woordcombinaties als ‘groen duister’, ‘violette schemer’ en ‘blauw geluk’
dient een emotie of gedachte uit te drukken zonder traditioneel
taalgebruik.
Expressionisten gebruiken ook minder bijvoeglijk naamwoorden dan
impressionisten, ook halen de kunstenaren hun inspiratie uit het
stadsleven i.p.v. de natuur.
Poésie pure: gedichten waar de concrete inhoud niet ertoe doen, maar de
sfeer dat gevoel oproept.
Twee belangrijke expressionistische schrijvers: H. Marsman en Paul van
Ostaijen (die laatste is ook dadaïst geweest).
Groteske: verhalen waarin ongelijksoortige elementen door elkaar lopen,
zoals het komische en het tragische, het ernstige en het luchtige.
Soms leidt dit tot absurdisme: het consequent volhouden van een
gedachtegang tot in het waanzinnige.
§56 Kubisme, futurisme en constructivisme
Kubisme
Kubisme ontstond naast het expressionisme. De kunstvorm probeert de
realiteit te herorderen in meetkundige figuren. Schilderijen zien eruit
alsof ze weerspiegeld worden in een geslepen kristal.
‘Simultanéité’ (gelijktijdigheid) is het perspectief dat gebruikt wordt in
het kubisme.
Paul Cézanne, voorloper van het kubisme, stelde dat alle vormen uit de
natuur gebaseerd zij op drie oervormen: bol, kegel en piramide.
Uit Spanje kwamen Pablo Picasso en Juan Gris.
Uit Frankrijk: Georges Braque en Fernand Léger.
In de literatuur wordt de poëzie Apollinaire soms kubistisch genoemd.
Futurisme
