Module 1: Schaarste, geld en handel
1.1 kiezen is kostbaar
onbegrensde behoeften
Behoeften zijn de mate waarin je een wens kunt vervullen (eten, vervoer en vermaak) behoeften zijn
onbegrensd; meer is altijd beter.
Middelen en schaarste
Om in je behoeften te voorzien heb je middelen nodig. (Bioscoopbon voor vermaak) middelen zijn er
niet onbeperkt. Er zijn ook schaarsten; er zijn te weinig middelen om in alle behoeften te voorzien.
(je kunt met een bioscoopbon naar 1 film gaan, daarna niet meer dan heb je een nieuwe
bioscoopbon nodig. Er blijven zo altijd nog wensen over)
Keuzes maken: de aanwendingsrichting
Middelen hebben een belangrijke eigenschap: ze zijn alternatief aanwendbaar. Dat betekent dat je
met hetzelfde middel in verschillende behoeften kunt voorzien. (In een schooltas kun je boeken doen
of gymspullen erin doen) de manier waarop een middel wordt gebruikt is de aanwendingsrichting.
Als de middelen niet tegelijk gebruikt kunnen worden moet je keuzes maken. (Gebruik je de
schooltas voor boeken of voor de gymspullen).
Kern van de economie:
Behoeften en voorkeuren
de keuzes die mensen maken om hun behoeften te bevredigen verschillen per persoon. (Sommige
willen juist wel sporten andere niet)
Kosten en baten
een belangrijke economische vraag is: wat is de beste aanwendingsrichting van een middel?
- bepaal eerst alle mogelijke aanwendingsrichtingen van het middel.
- bereken voor elke aanwendingsrichting de kosten en opbrengsten (baten).
- kies de aanwendingsrichting waarbij de opbrengsten het meeste uitstijgen boven de kosten.
de aanwendingsrichting die het hoogste uitkomt heeft de hoogste nettobaten: baten – kosten
(daaruit komt de beste aanwendingsrichting).
Nettobaten
Om de hoogste nettobaten van een aanwendingsrichting te bepalen moet je alle kosten en baten van
elke aanwendingsrichting weten. (Je moet denkbeeldig bedenken wat een product jou waard is, je
moet ook rekening houden met de kosten, ga je ergens werken en ga je daarheen met een scooter
moet je ook de benzinekosten meerekenen je krijgt er dan wel geld voor terug).
, 1.2 kiezen of delen
besteding van het budget
De optelsom van alle middelen die iemand heeft is een budget er zijn 2 soorten middelen:
- tastbare middelen (goederen en geld)
- geld
Het budget beperkt de keuzes die iemand kan maken. Je kunt het budget aan verschillende dingen
uitgeven. Zo ontstaan er combinaties van middelen waar je het budget aan uitgeeft. Deze
combinaties heten productcombinaties
Bugetlijn
Met een budgetlijn kun je laten zien welke productcombinaties je kunt maken met een bepaald
budget. De lijn geeft alle mogelijke productcombinaties aan die je maximaal kunt kopen. De
combinaties die op de lijn liggen zijn alleen mogelijk (niet eronder of erboven).
Formule budgetlijn:
budget = (prijs goed 1 x aantal goed 1) + (prijs goed 2 x aantal goed 2)
De verschuiving van een budgetlijn kan 2 oorzaken hebben:
- het budget verandert
- de prijs veranderd
De lijn verschuift altijd naar links of naar rechts.
Budgetverandering
door een stijging van het budget verschuift de budgetlijn van de oorsprong af, maar de helling blijft
gelijk. Andersom geld hetzelfde: door een daling van het budget verschuift de budgetlijn naar de
oorsprong toe, terwijl de helling van het budget gelijk blijft.
1.1 kiezen is kostbaar
onbegrensde behoeften
Behoeften zijn de mate waarin je een wens kunt vervullen (eten, vervoer en vermaak) behoeften zijn
onbegrensd; meer is altijd beter.
Middelen en schaarste
Om in je behoeften te voorzien heb je middelen nodig. (Bioscoopbon voor vermaak) middelen zijn er
niet onbeperkt. Er zijn ook schaarsten; er zijn te weinig middelen om in alle behoeften te voorzien.
(je kunt met een bioscoopbon naar 1 film gaan, daarna niet meer dan heb je een nieuwe
bioscoopbon nodig. Er blijven zo altijd nog wensen over)
Keuzes maken: de aanwendingsrichting
Middelen hebben een belangrijke eigenschap: ze zijn alternatief aanwendbaar. Dat betekent dat je
met hetzelfde middel in verschillende behoeften kunt voorzien. (In een schooltas kun je boeken doen
of gymspullen erin doen) de manier waarop een middel wordt gebruikt is de aanwendingsrichting.
Als de middelen niet tegelijk gebruikt kunnen worden moet je keuzes maken. (Gebruik je de
schooltas voor boeken of voor de gymspullen).
Kern van de economie:
Behoeften en voorkeuren
de keuzes die mensen maken om hun behoeften te bevredigen verschillen per persoon. (Sommige
willen juist wel sporten andere niet)
Kosten en baten
een belangrijke economische vraag is: wat is de beste aanwendingsrichting van een middel?
- bepaal eerst alle mogelijke aanwendingsrichtingen van het middel.
- bereken voor elke aanwendingsrichting de kosten en opbrengsten (baten).
- kies de aanwendingsrichting waarbij de opbrengsten het meeste uitstijgen boven de kosten.
de aanwendingsrichting die het hoogste uitkomt heeft de hoogste nettobaten: baten – kosten
(daaruit komt de beste aanwendingsrichting).
Nettobaten
Om de hoogste nettobaten van een aanwendingsrichting te bepalen moet je alle kosten en baten van
elke aanwendingsrichting weten. (Je moet denkbeeldig bedenken wat een product jou waard is, je
moet ook rekening houden met de kosten, ga je ergens werken en ga je daarheen met een scooter
moet je ook de benzinekosten meerekenen je krijgt er dan wel geld voor terug).
, 1.2 kiezen of delen
besteding van het budget
De optelsom van alle middelen die iemand heeft is een budget er zijn 2 soorten middelen:
- tastbare middelen (goederen en geld)
- geld
Het budget beperkt de keuzes die iemand kan maken. Je kunt het budget aan verschillende dingen
uitgeven. Zo ontstaan er combinaties van middelen waar je het budget aan uitgeeft. Deze
combinaties heten productcombinaties
Bugetlijn
Met een budgetlijn kun je laten zien welke productcombinaties je kunt maken met een bepaald
budget. De lijn geeft alle mogelijke productcombinaties aan die je maximaal kunt kopen. De
combinaties die op de lijn liggen zijn alleen mogelijk (niet eronder of erboven).
Formule budgetlijn:
budget = (prijs goed 1 x aantal goed 1) + (prijs goed 2 x aantal goed 2)
De verschuiving van een budgetlijn kan 2 oorzaken hebben:
- het budget verandert
- de prijs veranderd
De lijn verschuift altijd naar links of naar rechts.
Budgetverandering
door een stijging van het budget verschuift de budgetlijn van de oorsprong af, maar de helling blijft
gelijk. Andersom geld hetzelfde: door een daling van het budget verschuift de budgetlijn naar de
oorsprong toe, terwijl de helling van het budget gelijk blijft.
