TomasDZH – Universiteit Leiden - Wetenschapsfilosofie
1. In introductie in de Logica
- Het nut van logica: logica kan gebruikt worden om goede en slechte
argumenten van elkaar te scheiden
- Een argument bestaat uit twee delen: de premises/premisse en de
conclusies/conclusie.
*Premisse: wat we aannemen.
*Conclusie: wat we concluderen van de premisse.
- Voorbeeldstelling 1:
(1 - premisse) Alle A hebben B.
(2 – toevoeging premisse) C is een A.
(3 - conclusie) Daarom heeft C, B.
*Een argument waarom de conclusie logisch voortvloeit uit de
premisse is een valide argument. Wanneer dit niet het geval is,
is het een invalide argument. Dit hierboven is een valide argument.
**Je spreekt nog steeds van een valide argument wanneer de
premisse niet waar is, maar de conclusie er wel uit
voortvloeit.
Twee soorten argumenten:
- Deductieve argumenten: de waarheid van de premisse garandeert
de waarheid van de conclusie. Voorbeeldstelling 1 is een deductief
argument.
*Een deductief argument komt alleen tot verkeerde conclusie als er
een onderdeel van de premisse fout (een voorbeeld van wél logisch
denken, maar met een foute stelling).
*De gegarandeerd correcte conclusie maakt van deductieve
argumenten de meest veilige argumenten om te gebruiken.
*Helaas zijn er in de wetenschappen niet altijd zekerheden,
waardoor zelfs deductieve argumenten dus niet altijd correcte
conclusies opleveren.
- Inductieve argumenten: de waarheid van de premisse geeft (zeer)
goede redenen om de conclusie te geloven, maar er is geen absolute
zekerheid.
*Deze manier van redeneren wordt gebruikt bij bijvoorbeeld
geschiedenisonderzoek, maar ook bij politiewerk/rechtszaken.
2. Inductie en achtergrondtheorieën
- Inhoud is bij inductie van groot belang. Afhankelijk van de inhoud van je
vraag moet kunnen bepaalde argumenten wel of niet werken. Je moet werken
met representatieve data voor wat je onderzoekt. Onderzoek jij een lage
sociale klasse? Gebruik dan geen data over hogere sociale klassen.
*Van belang is uiteindelijk dat je voor inductie al kennis moet hebben van
je onderwerp, om de goede data te selecteren. Deze data is onderdeel van
wat je achtergrondtheorieën zijn, jouw specifieke bestaande kennis. Bij
achtergrondtheorieën kunnen per onderzoek over hetzelfde onderwerp
verschillen, waardoor je op andere conclusies uitkomt. Er is dus geen volledige
neutraliteit.
1
,TomasDZH – Universiteit Leiden - Wetenschapsfilosofie
2
, TomasDZH – Universiteit Leiden - Wetenschapsfilosofie
3. Wanneer menselijk redeneren fout gaat
- Het willen bevestigen van vooroordelen: mensen hebben een neiging om
dingen te willen geloven die passen bij onze bestaande ideeën. Hiermee
versterken we wat we al geloven, maar negeren we dingen die ons van mening
zouden kunnen doen veranderen.
- Correlatie en causatie:
*Correlatie: de neiging voor twee dingen om tegelijkertijd te gebeuren.
*Causatie: de relatie tussen oorzaken en gevolgen.
**Deze twee zijn nauw aan elkaar verbonden, maar niet per se
hetzelfde. Zelfs wanneer twee dingen altijd tegelijk gebeuren, wil dat
niet zeggen dat het een het ander veroorzaakt. Er kan ook een derde ding
aan het gebeuren zijn dat de werkelijke oorzaak is (of een vierde,
vijfde etc.)
- Waarschijnlijkheden: dat iets onwaarschijnlijk is wil niet zeggen dat het niet
kan gebeuren. Bovendien, wanneer je twee mogelijkheden vergelijk, moet je van
beide factoren de waarschijnlijkheid weten.
4. Karl Popper en de logica van falsificatie
- Wetenschappers zijn nooit geheel neutraal en nemen altijd iets van
zichzelf mee in onderzoek. Althans, dat is het idee. Karl Popper dacht hier
echter anders over. Volgens hem waren wetenschappers altijd bezig hun
theorieën te falsifiëren. Dat maakte een goede wetenschapper, volgens hem.
Popper zegt vervolgens dat er enkel deductie ontstaat, geen inductie.
Volgens hem trekken wetenschappers geen algemene conclusies die niet
gegarandeerd waar zijn, omdat ze weten dat wat ze beweren altijd als fout
aangetoond kan worden.
In plaats daarvan zijn ze enkel bezig met het kritisch testen van
theorieën, om te bewijzen dat deze fout zijn. Deze manier van denken heet
falsifieerbaarheid. Hierbij is enkel deductief denken van belang. Falsificatie
is hierbij van belang. Iets is gefalsifieerd zodra er is bewezen dat iets niet
klopt.
Tegenwoordig worden de ideeën van Popper gezien als fout: het is
aantoonbaar niet waar. Falsifiëren is echter ook niet feilloos, en vereist ook
weer achtergrondtheorieën die het niet neutraal maken. Filosofisch is hij echter
wel invloedrijk geweest.
5.6.7. Thomas Kuhn
- Volgens Thomas Kuhn is het idee dat wetenschap kritisch is grotendeels
een illusie.
- Kuhn zag in de geschiedenis van de wetenschap enkele fases:
1. Pre-paradigmatische fase: uniek in dat het maar een keer per
discipline voorkomt, terwijl de andere fases meermaals voorkomen. In deze fase
wordt het paradigma gevormd dat gebruikt wordt in fase 2. Wetenschappers
kun in deze periode nauwelijks samenwerken, omdat ze geen gezamenlijke
methodes hebben.
2. Normale wetenschap: fase waarin er normale, onbetwiste ideeën,
werkwijzen en werktuigen bestaan om de wetenschap mee te bedrijven, die
3
1. In introductie in de Logica
- Het nut van logica: logica kan gebruikt worden om goede en slechte
argumenten van elkaar te scheiden
- Een argument bestaat uit twee delen: de premises/premisse en de
conclusies/conclusie.
*Premisse: wat we aannemen.
*Conclusie: wat we concluderen van de premisse.
- Voorbeeldstelling 1:
(1 - premisse) Alle A hebben B.
(2 – toevoeging premisse) C is een A.
(3 - conclusie) Daarom heeft C, B.
*Een argument waarom de conclusie logisch voortvloeit uit de
premisse is een valide argument. Wanneer dit niet het geval is,
is het een invalide argument. Dit hierboven is een valide argument.
**Je spreekt nog steeds van een valide argument wanneer de
premisse niet waar is, maar de conclusie er wel uit
voortvloeit.
Twee soorten argumenten:
- Deductieve argumenten: de waarheid van de premisse garandeert
de waarheid van de conclusie. Voorbeeldstelling 1 is een deductief
argument.
*Een deductief argument komt alleen tot verkeerde conclusie als er
een onderdeel van de premisse fout (een voorbeeld van wél logisch
denken, maar met een foute stelling).
*De gegarandeerd correcte conclusie maakt van deductieve
argumenten de meest veilige argumenten om te gebruiken.
*Helaas zijn er in de wetenschappen niet altijd zekerheden,
waardoor zelfs deductieve argumenten dus niet altijd correcte
conclusies opleveren.
- Inductieve argumenten: de waarheid van de premisse geeft (zeer)
goede redenen om de conclusie te geloven, maar er is geen absolute
zekerheid.
*Deze manier van redeneren wordt gebruikt bij bijvoorbeeld
geschiedenisonderzoek, maar ook bij politiewerk/rechtszaken.
2. Inductie en achtergrondtheorieën
- Inhoud is bij inductie van groot belang. Afhankelijk van de inhoud van je
vraag moet kunnen bepaalde argumenten wel of niet werken. Je moet werken
met representatieve data voor wat je onderzoekt. Onderzoek jij een lage
sociale klasse? Gebruik dan geen data over hogere sociale klassen.
*Van belang is uiteindelijk dat je voor inductie al kennis moet hebben van
je onderwerp, om de goede data te selecteren. Deze data is onderdeel van
wat je achtergrondtheorieën zijn, jouw specifieke bestaande kennis. Bij
achtergrondtheorieën kunnen per onderzoek over hetzelfde onderwerp
verschillen, waardoor je op andere conclusies uitkomt. Er is dus geen volledige
neutraliteit.
1
,TomasDZH – Universiteit Leiden - Wetenschapsfilosofie
2
, TomasDZH – Universiteit Leiden - Wetenschapsfilosofie
3. Wanneer menselijk redeneren fout gaat
- Het willen bevestigen van vooroordelen: mensen hebben een neiging om
dingen te willen geloven die passen bij onze bestaande ideeën. Hiermee
versterken we wat we al geloven, maar negeren we dingen die ons van mening
zouden kunnen doen veranderen.
- Correlatie en causatie:
*Correlatie: de neiging voor twee dingen om tegelijkertijd te gebeuren.
*Causatie: de relatie tussen oorzaken en gevolgen.
**Deze twee zijn nauw aan elkaar verbonden, maar niet per se
hetzelfde. Zelfs wanneer twee dingen altijd tegelijk gebeuren, wil dat
niet zeggen dat het een het ander veroorzaakt. Er kan ook een derde ding
aan het gebeuren zijn dat de werkelijke oorzaak is (of een vierde,
vijfde etc.)
- Waarschijnlijkheden: dat iets onwaarschijnlijk is wil niet zeggen dat het niet
kan gebeuren. Bovendien, wanneer je twee mogelijkheden vergelijk, moet je van
beide factoren de waarschijnlijkheid weten.
4. Karl Popper en de logica van falsificatie
- Wetenschappers zijn nooit geheel neutraal en nemen altijd iets van
zichzelf mee in onderzoek. Althans, dat is het idee. Karl Popper dacht hier
echter anders over. Volgens hem waren wetenschappers altijd bezig hun
theorieën te falsifiëren. Dat maakte een goede wetenschapper, volgens hem.
Popper zegt vervolgens dat er enkel deductie ontstaat, geen inductie.
Volgens hem trekken wetenschappers geen algemene conclusies die niet
gegarandeerd waar zijn, omdat ze weten dat wat ze beweren altijd als fout
aangetoond kan worden.
In plaats daarvan zijn ze enkel bezig met het kritisch testen van
theorieën, om te bewijzen dat deze fout zijn. Deze manier van denken heet
falsifieerbaarheid. Hierbij is enkel deductief denken van belang. Falsificatie
is hierbij van belang. Iets is gefalsifieerd zodra er is bewezen dat iets niet
klopt.
Tegenwoordig worden de ideeën van Popper gezien als fout: het is
aantoonbaar niet waar. Falsifiëren is echter ook niet feilloos, en vereist ook
weer achtergrondtheorieën die het niet neutraal maken. Filosofisch is hij echter
wel invloedrijk geweest.
5.6.7. Thomas Kuhn
- Volgens Thomas Kuhn is het idee dat wetenschap kritisch is grotendeels
een illusie.
- Kuhn zag in de geschiedenis van de wetenschap enkele fases:
1. Pre-paradigmatische fase: uniek in dat het maar een keer per
discipline voorkomt, terwijl de andere fases meermaals voorkomen. In deze fase
wordt het paradigma gevormd dat gebruikt wordt in fase 2. Wetenschappers
kun in deze periode nauwelijks samenwerken, omdat ze geen gezamenlijke
methodes hebben.
2. Normale wetenschap: fase waarin er normale, onbetwiste ideeën,
werkwijzen en werktuigen bestaan om de wetenschap mee te bedrijven, die
3
