Hoorcollege 1 – Richtlijnen bij voedselovergevoeligheid (1)
Leerdoelen
- Je kan de begrippen allergische voedselgevoeligheid en niet allergische voedselgevoeligheid
in eigen woorden uitleggen
- Je kent alle 14 allergenen die door de EU zijn vastgesteld en je weet welke in NL van
toepassing zijn en hoe deze zijn opgesteld
- Je kent de organisaties die zich bezighouden met het thema allergie t.b.v. consument en
producent
- Je kent de trends op het gebied van glutenvrije producten
Vraag 1 – Welke stelling is onjuist?
- Voedselovergevoeligheid is een algemene term om aan te geven dat bepaalde
voedingsmiddelen niet worden verdragen zonder dat er een uitspraak wordt gedaan over het
onderliggende mechanisme: juist
- Voedselovergevoeligheid is een immunologische reactie op componenten van een
voedingsmiddel, in feite steeds van een eiwitfractie: onjuist
- Voedselovergevoeligheid is een overdreven reactie van het lichaam op een onschuldig€
component/stof: juist
Definities
- Voedselovergevoeligheid: een algemene term ter beschrijving van de situatie waarin
bepaalde voedingsmiddelen, in normale hoeveelheden genuttigd, niet worden verdragen,
zonder dat er een uitspraak wordt gedaan over het onderliggend mechanisme.
- Allergische voedselovergevoeligheid: een immunologische reactie op componenten van een
voedingsmiddel, in feite steeds van de eiwitfractie. In de meeste gevallen, ook bij
zuigelingen, is de voedselallergie IgE-gemedieerd en komt die dus voor als onderdeel van het
atopisch syndroom.
- Niet-allergische voedselovergevoeligheid: voorheen: intolerantie. Een reproduceerbare
ongewenste reactie op specifiek voedingsmiddel. Geen immunologisch mechanisme. De
hoeveelheid voedingsmiddel die een reactie uitlokt is veel kleiner dan de hoeveelheden die
bij gezonde personen nodig zijn om reacties uit te lokken.
Coeliakie is een auto-immuunziekte, daarbij is
het IgE niet betrokken.
Niet allergische voedselovergevoeligheid
(intolerantie)
Dit kun je terugvinden in het Informatorium.
Vraag 2 - Wat is het verschil tussen
koemelkeiwitallergie en lactoseintolerantie?
Bij koemelkallergie kun je niet tegen een van de
eiwitten in koemelk, waarna je immuunsysteem
in actie komt en je heftige klachten door je hele
lijf kunt krijgen.
- Lactose-intolerantie is een reactie op melksuiker door een gebrek aan lactase, en de klachten
komen alleen voor in de maag en darmen.
,Indeling voedselovergevoeligheid
Allergie IgE gemedieerd Allergie niet IgE gemedieerd Niet allergisch (intolerantie)
Koemelk Coeliakie Enzymtekort
Pinda Bepaalde ontstekingen Lactose intolerantie
Soja Fructose intolerantie
Kippenei Hitaminevrijmakers
Noten (m.n. hazelnoten) Methylxanthine (theofylline,
theobromine en cafeïne) o.a. in koffie,
thee, chocolade, cola
Vis, schaal- en Biogene aminen (o.a. histamine,
schelpdieren tryamine, serotonine, fenylalanine)
Sesam Sulfiet/gezwaveld E220 t/m E227
Tarwe Ve-tsin (smaakversterker)
Selderij, koriander
Fruit
Wetgeving; allergenenwetgeving
- Sinds dec 2014 moeten in alle aanbieders van voedingsmiddelen allergeneninformatie geven
over hun producten. Dit geldt voor voorverpakte producten (via het etiket) maar ook voor
onverpakte producten.
- Dit is vastgelegd in Europese wetgeving: Verordening Verstrekking van voedselinformatie
,Wetgeving allergenen – Allergenen in Europese wetgeving
- De Europese wetgeving stelt verplicht om allergeneninformatie te geven voor voorverpakte
producten maar ook in de horeca. Het gaat om veertien stoffen die
overgevoeligheidsreacties kunnen veroorzaken.
- De consumenten moet geïnformeerd worden over 14 wettelijke allergene stoffen die bij de
bereiding van het product gebruikt zijn. De aanwezigheid van deze 14 allergenen moeten
vermeld worden wanneer één of meer van deze stoffen gebruikt zijn bij de bereiding van het
product.
Wet Voedselinformatie
Allergenen
- Voor 14 allergenen geldt dat ze extra duidelijk moeten worden weergegeven in de lijst met
ingrediënten, bijvoorbeeld door ze in een vet lettertype af te drukken.
- Fabrikanten vermelden soms ook dat een product sporen van een allergeen kan bevatten.
Deze zogenoemde ‘may contain’ toepassing is geen onderdeel van de nieuwe wet.
- Verder geldt er een informatieplicht voor allergenen voor niet-voorverpakte producten,
bijvoorbeeld in restaurants, ambachtelijke slagerijen en bakkerijen, zorginstellingen en de
catering.
- Consumenten moeten vooraf geïnformeerd worden dat allergeneninformatie opvraagbaar
en beschikbaar is.
LeDa-allergenenlijst (voormalig ALBA)
Databank waar bedrijven vrijwillig informatie aanleveren.
- Daarnaast bestaat er de uitgebreidere LeDa-lijst. De ALBA allergenenlijst is de oude
benaming van de allergenendatabank. Sinds 2009 is de allergenendatabank onderdeel van de
levensmiddelendatabank van het Voedingscentrum en wordt LeDa genoemd.
- De levensmiddelendatabank is dé onafhankelijke databank van Nederland over gezonde en
duurzame voeding. Het Voedingscentrum en het RIV< beheren hierin uitgebreide informatie
over duizenden levensmiddelen en voedingssupplementen die in NL verkocht worden.
- De LeDa-lijst is een lijst met 24 stoffen die voedselallergie of -overgevoeligheid kunnen
veroorzaken. Deze allergenenlijst omvat de veertien stoffen van de Europese richtlijn maar
ook andere stoffen als maïs en varkensvlees.
- Producenten van voedingsmiddelen kunnen vrijwillig allergeneninformatie over hun
merkartikelen aanleveren bij de databank. De informatie uit de databank wordt door het
Voedingscentrum uitgegeven in boekjes. Consumenten of diëtisten kunnen deze
merkartikelenlijsten bestellen en gebruiken bij het samenstellen van een passend dieet bij
voedselallergie. De LeDa allergenenlijsten zijn verkrijgbaar in het Nederlands, Engels, Frans
en Duits.
, In de zomer van 2017 is gestopt met het opvragen van deze 10 bovenwettelijke allergenen in de
LevensmiddelenDatabank (LeDa). Daarmee is de allergeneninformatie in de LeDa databnk beperkt
tot de wettelijke allergenen.
In de praktijk…
- Allergenen benadrukt in hoofdletter in de ingrediënten lijst.
- Goed leesbare letters
- Weergave voedingswaard per 100 ml bereid product (na bereiding, niet bij verkoop)
- Nieuwe volgorde en soms andere namen in de voedingswaardetabel (energie, vetten
(waarvan verzadigde), kh (waarvan suikers), vz, eiwitten, zout)
- Geen verplichte maar wel belangrijke waarschuwing voor kruisbesmetting met allergenen
(melk, selderij, gluten, mosterd en eieren) bijv. ‘Kan MOSTERD bevatten’..
- Vermelding of vetten al dan niet gehard zijn.
- Vermelding van de herkomst van plantaardige vetten.
Nederlanders geregeld allergische reacties door verkeerde of onvolledige waarschuwing etiketten.
Deskundigen pleiten voor Europese richtlijn.
Onderzoek
‘’22 mln mensen in Europa worden dagelijks voor onnodige risico’s geplaatst
‘’Omdat er geen regels zijn weten bedrijven niet wat ze ermee aan moeten’’
Allergenen consultancy
Glutenvrij
Trend: gefabriceerd op grote schaal. Mensen met coeliakie hebben meer opties en mensen vinden
glutenvrij eten gezonder. Winst op glutenvrije producten.
De Nederlandse Vereniging voor Coeliakie zegt over glutenvrije producten uit de supermarkt het
volgende: ‘’De speciale glutenvrije producten die in de handel zijn, zijn niet allemaal even gezond.
Een groot aantal van deze producten bevat méér suiker, zout en vet dan ‘normale’ producten en
minder noodzakelijke vezels, vitaminen en mineralen.’’
Consument misleid speltbrood in supermarkt
- Speltbrood populair
- Op etiketten niet duidelijk wat er in het brood zit, bijmenging?!
- Geen wetgeving voor speltbrood niet opgenomen in Nederlandse Warenwet
- Consumentenbond contact met VWA en aangekaart bij ministerie wegens misleiding van
consumenten
Leerdoelen
- Je kan de begrippen allergische voedselgevoeligheid en niet allergische voedselgevoeligheid
in eigen woorden uitleggen
- Je kent alle 14 allergenen die door de EU zijn vastgesteld en je weet welke in NL van
toepassing zijn en hoe deze zijn opgesteld
- Je kent de organisaties die zich bezighouden met het thema allergie t.b.v. consument en
producent
- Je kent de trends op het gebied van glutenvrije producten
Vraag 1 – Welke stelling is onjuist?
- Voedselovergevoeligheid is een algemene term om aan te geven dat bepaalde
voedingsmiddelen niet worden verdragen zonder dat er een uitspraak wordt gedaan over het
onderliggende mechanisme: juist
- Voedselovergevoeligheid is een immunologische reactie op componenten van een
voedingsmiddel, in feite steeds van een eiwitfractie: onjuist
- Voedselovergevoeligheid is een overdreven reactie van het lichaam op een onschuldig€
component/stof: juist
Definities
- Voedselovergevoeligheid: een algemene term ter beschrijving van de situatie waarin
bepaalde voedingsmiddelen, in normale hoeveelheden genuttigd, niet worden verdragen,
zonder dat er een uitspraak wordt gedaan over het onderliggend mechanisme.
- Allergische voedselovergevoeligheid: een immunologische reactie op componenten van een
voedingsmiddel, in feite steeds van de eiwitfractie. In de meeste gevallen, ook bij
zuigelingen, is de voedselallergie IgE-gemedieerd en komt die dus voor als onderdeel van het
atopisch syndroom.
- Niet-allergische voedselovergevoeligheid: voorheen: intolerantie. Een reproduceerbare
ongewenste reactie op specifiek voedingsmiddel. Geen immunologisch mechanisme. De
hoeveelheid voedingsmiddel die een reactie uitlokt is veel kleiner dan de hoeveelheden die
bij gezonde personen nodig zijn om reacties uit te lokken.
Coeliakie is een auto-immuunziekte, daarbij is
het IgE niet betrokken.
Niet allergische voedselovergevoeligheid
(intolerantie)
Dit kun je terugvinden in het Informatorium.
Vraag 2 - Wat is het verschil tussen
koemelkeiwitallergie en lactoseintolerantie?
Bij koemelkallergie kun je niet tegen een van de
eiwitten in koemelk, waarna je immuunsysteem
in actie komt en je heftige klachten door je hele
lijf kunt krijgen.
- Lactose-intolerantie is een reactie op melksuiker door een gebrek aan lactase, en de klachten
komen alleen voor in de maag en darmen.
,Indeling voedselovergevoeligheid
Allergie IgE gemedieerd Allergie niet IgE gemedieerd Niet allergisch (intolerantie)
Koemelk Coeliakie Enzymtekort
Pinda Bepaalde ontstekingen Lactose intolerantie
Soja Fructose intolerantie
Kippenei Hitaminevrijmakers
Noten (m.n. hazelnoten) Methylxanthine (theofylline,
theobromine en cafeïne) o.a. in koffie,
thee, chocolade, cola
Vis, schaal- en Biogene aminen (o.a. histamine,
schelpdieren tryamine, serotonine, fenylalanine)
Sesam Sulfiet/gezwaveld E220 t/m E227
Tarwe Ve-tsin (smaakversterker)
Selderij, koriander
Fruit
Wetgeving; allergenenwetgeving
- Sinds dec 2014 moeten in alle aanbieders van voedingsmiddelen allergeneninformatie geven
over hun producten. Dit geldt voor voorverpakte producten (via het etiket) maar ook voor
onverpakte producten.
- Dit is vastgelegd in Europese wetgeving: Verordening Verstrekking van voedselinformatie
,Wetgeving allergenen – Allergenen in Europese wetgeving
- De Europese wetgeving stelt verplicht om allergeneninformatie te geven voor voorverpakte
producten maar ook in de horeca. Het gaat om veertien stoffen die
overgevoeligheidsreacties kunnen veroorzaken.
- De consumenten moet geïnformeerd worden over 14 wettelijke allergene stoffen die bij de
bereiding van het product gebruikt zijn. De aanwezigheid van deze 14 allergenen moeten
vermeld worden wanneer één of meer van deze stoffen gebruikt zijn bij de bereiding van het
product.
Wet Voedselinformatie
Allergenen
- Voor 14 allergenen geldt dat ze extra duidelijk moeten worden weergegeven in de lijst met
ingrediënten, bijvoorbeeld door ze in een vet lettertype af te drukken.
- Fabrikanten vermelden soms ook dat een product sporen van een allergeen kan bevatten.
Deze zogenoemde ‘may contain’ toepassing is geen onderdeel van de nieuwe wet.
- Verder geldt er een informatieplicht voor allergenen voor niet-voorverpakte producten,
bijvoorbeeld in restaurants, ambachtelijke slagerijen en bakkerijen, zorginstellingen en de
catering.
- Consumenten moeten vooraf geïnformeerd worden dat allergeneninformatie opvraagbaar
en beschikbaar is.
LeDa-allergenenlijst (voormalig ALBA)
Databank waar bedrijven vrijwillig informatie aanleveren.
- Daarnaast bestaat er de uitgebreidere LeDa-lijst. De ALBA allergenenlijst is de oude
benaming van de allergenendatabank. Sinds 2009 is de allergenendatabank onderdeel van de
levensmiddelendatabank van het Voedingscentrum en wordt LeDa genoemd.
- De levensmiddelendatabank is dé onafhankelijke databank van Nederland over gezonde en
duurzame voeding. Het Voedingscentrum en het RIV< beheren hierin uitgebreide informatie
over duizenden levensmiddelen en voedingssupplementen die in NL verkocht worden.
- De LeDa-lijst is een lijst met 24 stoffen die voedselallergie of -overgevoeligheid kunnen
veroorzaken. Deze allergenenlijst omvat de veertien stoffen van de Europese richtlijn maar
ook andere stoffen als maïs en varkensvlees.
- Producenten van voedingsmiddelen kunnen vrijwillig allergeneninformatie over hun
merkartikelen aanleveren bij de databank. De informatie uit de databank wordt door het
Voedingscentrum uitgegeven in boekjes. Consumenten of diëtisten kunnen deze
merkartikelenlijsten bestellen en gebruiken bij het samenstellen van een passend dieet bij
voedselallergie. De LeDa allergenenlijsten zijn verkrijgbaar in het Nederlands, Engels, Frans
en Duits.
, In de zomer van 2017 is gestopt met het opvragen van deze 10 bovenwettelijke allergenen in de
LevensmiddelenDatabank (LeDa). Daarmee is de allergeneninformatie in de LeDa databnk beperkt
tot de wettelijke allergenen.
In de praktijk…
- Allergenen benadrukt in hoofdletter in de ingrediënten lijst.
- Goed leesbare letters
- Weergave voedingswaard per 100 ml bereid product (na bereiding, niet bij verkoop)
- Nieuwe volgorde en soms andere namen in de voedingswaardetabel (energie, vetten
(waarvan verzadigde), kh (waarvan suikers), vz, eiwitten, zout)
- Geen verplichte maar wel belangrijke waarschuwing voor kruisbesmetting met allergenen
(melk, selderij, gluten, mosterd en eieren) bijv. ‘Kan MOSTERD bevatten’..
- Vermelding of vetten al dan niet gehard zijn.
- Vermelding van de herkomst van plantaardige vetten.
Nederlanders geregeld allergische reacties door verkeerde of onvolledige waarschuwing etiketten.
Deskundigen pleiten voor Europese richtlijn.
Onderzoek
‘’22 mln mensen in Europa worden dagelijks voor onnodige risico’s geplaatst
‘’Omdat er geen regels zijn weten bedrijven niet wat ze ermee aan moeten’’
Allergenen consultancy
Glutenvrij
Trend: gefabriceerd op grote schaal. Mensen met coeliakie hebben meer opties en mensen vinden
glutenvrij eten gezonder. Winst op glutenvrije producten.
De Nederlandse Vereniging voor Coeliakie zegt over glutenvrije producten uit de supermarkt het
volgende: ‘’De speciale glutenvrije producten die in de handel zijn, zijn niet allemaal even gezond.
Een groot aantal van deze producten bevat méér suiker, zout en vet dan ‘normale’ producten en
minder noodzakelijke vezels, vitaminen en mineralen.’’
Consument misleid speltbrood in supermarkt
- Speltbrood populair
- Op etiketten niet duidelijk wat er in het brood zit, bijmenging?!
- Geen wetgeving voor speltbrood niet opgenomen in Nederlandse Warenwet
- Consumentenbond contact met VWA en aangekaart bij ministerie wegens misleiding van
consumenten
