Jeugdrecht
Week Onderwerp Literatuur Colleges
1 Afstamming, ouderschap Jannsen 2016 3 lesuren
en gezag H1, 2 en 3, par. 4.9
2 Positie van de minderjarige Janssen 2016 3 lesuren
H5 en 6
3 Kind en echtscheiding Janssen 2016 3 lesuren
H4 (m.u.v. par. 4.9)
Kamerstukken II,
2004/05, 30 145, nr. 3
4 Jeugdwet en jeugdhulp Janssen 2016 3 lesuren
H16
MvT Hoofdlijnen
stelselwijziging Jeugd
5 Kinderbeschermings- Janssen 2016 3 lesuren
maatregelen H7 en 8
6 Verblijf buiten het eigen Janssen 2016 3 lesuren
gezin H9
,Week 1 – Afstamming, ouderschap en gezag
Sheets docent
Personen- en familierecht valt onder het burgerlijk recht.
Familierechtelijke relatie: juridische relatie tussen gezins- of familieleden waaruit rechten en
plichten ontstaan.
Afstamming
De familierechtelijke relatie tussen een kind en een ouder
Een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in familierechtelijke betrekking tot
elkaar (art. 1:197 BW)
Ouderschap
1. Juridisch (familierechtelijke betrekking)
Juridisch moederschap 1:198
Geboortemoeder
Mater semper certa est (art. 1:198 lid 1 sub a BW): Het moederschap staat altijd vast, is
altijd zeker. De vrouw uit wie het kind wordt geboren, wordt door de wet als juridisch moeder
aangemerkt. Hoef je niet te erkennen, is zichtbaar voor de buitenwereld. Een kind heeft dus
altijd een juridische moeder.
Duomoeder/meemoeder
Vrouwelijke partner van de vrouw die een kind baart (lesbisch koppel), de vrouw die het kind
niet baart Gelijke behandeling als de mannelijke partner van een vrouw die een kind
baart:
• Erkenning;
• Gerechtelijke vaststelling;
• Bij huwelijk/geregistreerd partnerschap met geboortemoeder verklaring stichting
donorgegevens bij de geboorteaangifte (moet dan om een onbekende donor gaan)
Juridisch vaderschap 1:199
• De man die bij de geboorte met de moeder is gehuwd of GP heeft
• De man die de jeugdige heeft erkend
• De man van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld
• De man die de jeugdige heeft geadopteerd
Ontstaan vaderschap binnen huwelijk/geregistreerd partnerschap
Art.1:199 sub a BW:
- Vader is de man die met de moeder is gehuwd of een geregistreerd partnerschap is
aangegaan ten tijde van de geboorte Worden beiden als juridisch ouder aangemerkt
Ontstaan vaderschap buiten huwelijk/geregistreerd partnerschap
Bijna de helft van de kinderen die geboren wordt, daar zijn de ouders niet van getrouwd. Dan
moet er het volgende gebeuren:
Vaderschap ontstaat door:
Art. 1:199 sub c en sub d BW
- Erkenning OF (is een rechtshandeling en geen waarheidshandeling Hij hoeft geen DNA-
test te doen en hoeft geen biologische vader te zijn)
- Gerechtelijke vaststelling van vaderschap
, 2. Biologisch
Biologisch moederschap
De biologisch moeder ontstaat wanneer het kind geboren is uit de eicel van die vrouw.
Indien er dus sprake is van eiceldonatie dan is de biologisch moeder degene die de eicel
heeft gedoneerd en is de wensmoeder de juridisch ouder, omdat zij het kind heeft gebaard.
Biologisch vaderschap
Voor de biologische vader geldt dat de wet onderscheid maakt in twee biologische
vaderschappen: de verwekker en de zaaddonor.
- De verwekker is de man die met de moeder het kind op natuurlijke wijze heeft ‘laten
ontstaan’ (verwerkt) of heeft toegestemd met de verwekking door een andere man/donor.
- De zaaddonor, is niet de verwekker, maar heeft slechts zijn genetisch materiaal afgestaan.
Een verwekker is dus altijd de biologische vader alleen is een biologische vader niet altijd de
verwekker. Dit is belangrijk omdat de wetgever dit verschil veelvuldig hanteert. Dit verschil
kan van belang zijn voor de betreffende biologische vader, omdat jegens de verwekker een
onderhoudsplicht kan worden vastgesteld en een donor niet onderhoudsplichtig is jegens het
kind. Als de biologische vader verder geen relatie heeft met de moeder heeft deze vader
geen rechten.
3. Sociaal
Degene die voornaamste de opvoedings- en verzorgingstaken uitvoeren. In veel gevallen
valt dit samen met juridisch ouder zijn, maar soms kun je ook denken aan een nieuwe
partner die mede-opvoeder wordt van het kind en geen juridisch ouder is.
Gevolgen van het juridisch ouderschap
- Gezag: Wil zeggen dat ouders hun kind mogen opvoeden en zeggenschap over hem
hebben
- Omgang: Heeft een juridisch ouder geen gezag, heeft hij doorgaans wel recht op
omgang met het kind: elkaar regelmatig mogen zien
- Onderhoud: Juridische ouders zijn onderhoudsplichtig = verplicht om de kosten te
dragen van de verzorging en opvoeding van hun kind
- Familienaam: Het kind draagt de achternaam van een zijn juridische ouders en
kiezen zijn voornaam uit (1:4 en 1:5 BW)
- Erfgenaam: De jeugdige is wettelijk erfgenaam van zijn juridische ouders
- Nationaliteit: Heeft 1 van de ouders de Nederlandse nationaliteit, krijgt het kind ook
de Nederlandse nationaliteit
Ontkenning
- Ontkenning moederschap: NOOIT, moederschap staat vast voor de moeder die het kind
baart (bij meemoeder/duomoeder kan ontkenning wel, zelfde rechtsgevolg en termijnen etc,
als bij vaderschap)
- Ontkenning vaderschap: Op grond dat hij niet de biologische vader is van het kind (kan op
verzoek van vader, moeder en kind).
Uitzondering hierop: man was op de hoogte van inseminatie of bevruchting van de vrouw
(daad die leidde tot zwangerschap) Dan kan noch vader noch moeder het ouderschap
ontkennen
- Als de vrouw de man heeft bedrogen ten aanzien van de identiteit van de verwekker door
hem te doen geloven dat hij de biologische vader is, kan hij het vaderschap ook ontkennen
Er zitten voor man, vrouw en kind wel termijnen aan verbonden
- Wanneer een verzoek tot ontkenning door de rechter gegrond wordt verklaard, betekend dit
dat het juridisch vaderschap van de man in kwestie nooit heeft bestaan EN het kind vanaf
zijn geboorte alleen een milieurechtelijke band heeft gehad met zijn moeder
- Er ontstaat geen vordering tot teruggave van kosten van verzorging, studie en onderhoud
, Erkennen
Een jeugdige die geen juridische vader heeft (is geboren uit een moeder die bij de geboorte
niet getrouwd was en ook geen GP had), kan door een man worden erkend (1:203 BW).
Man wordt dan juridische vader.
LET OP: erkenning is alleen mogelijk als een jeugdige nog geen juridische vader heeft
DUS: jeugdige heeft 1 juridisch ouder
Erkennen is enkel een juridische daad: de man schept door de erkenning een
familierechtelijke relatie tussen hem en de jeugdige
Wat doen om te erkennen? Bij de burgerlijke stand van de gemeente verklaren dat hij de
juridische vader van de jeugdige wil zijn
Van deze verklaring wordt een akte opgemaakt, deze wordt ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand
Voor de erkenning van een jeugdige tot 16 jaar is toestemming van de moeder nodig
Tussen 12 en 16: toestemming van moeder en kind toestemming
16 jaar of ouder: toestemming van enkel het kind
Geen toestemming van kind of moeder? = In principe gaat het erkennen dan niet door
MAAR: als je de verwekker bent van het kind (op natuurlijke wijze het kind hebben laten
ontstaan), kan je de rechtbank op vervangende toestemming vragen.
De rechter geeft de verwekker toestemming voor de erkenning als hij meent dat de
erkenning:
1. Niet de belangen van de moeder bij een onverstoorde houding met het kind
schaadt
2. Sociaalpsychologische en emotionele ontwikkelingen van het kind niet op een
negatieve wijze worden beïnvloeden
Er wordt een belangenafweging gemaakt door de rechter
LET OP: erkenning betekent alleen ouderschap, GEEN GEZAG
- D.m.v. een akte bij ambtenaar burgerlijke stand of notaris OF een notariële akte (Art.
1:203 lid 1 sub a en b BW)
- Geen terugwerkende kracht! (Art. 1:203 lid 2 BW): Dat werkt pas vanaf het moment dat de
erkenning plaatsvindt.
Vindt vaak plaats vlak voor of vlak na de geboorte
Bij erkenning is het kind niet per se al geboren te zijn. Een eenzijdige rechtshandeling,
dus de akte kan worden opgemaakt en deze gaat dan meteen werken vanaf het moment dat
het kind geboren wordt (erkenning van ongeboren vrucht)
Erkenning kan ook later gebeuren. Hier zit geen termijn aan vast
Erkenning kan alleen maar als je nog maar 1 ouder had (juridische ouder), want een kind
kan maar 2 juridische ouders hebben. Als je 2 juridische ouders hebt, blijven dit de juridische
ouders.
- Voldoen aan voorwaarden, anders nietige erkenning (Art. 1:204 BW)
Je moet minimaal 16 jaar oud zijn. Familie en grootouders mogen niet erkennen.
Voorafgaande schriftelijke toestemming door de moeder
Als het kind 12 tot 16 jaar is moet het kind zelf ook toestemming geven
- Gronden tot vernietiging erkenning (Art 1:205 en 1:205a BW) + rechtsgevolg vernietiging
(Art 1:206 BW)
Gerechtelijke vaststelling (gedwongen erkenning)
Verschil met erkenning: Voor ouders die niet WILLEN of niet KUNNEN erkennen
Verzoek tot gerechtelijke vaststelling kan gedaan worden door:
- Moeder
- Kind
Vader niet willen erkennen: one night stand (hier kan een DNA- onderzoek beveelt worden
door de rechtbank, ook wel vaderschapsonderzoek genoemd, zodat er niet kan worden
Week Onderwerp Literatuur Colleges
1 Afstamming, ouderschap Jannsen 2016 3 lesuren
en gezag H1, 2 en 3, par. 4.9
2 Positie van de minderjarige Janssen 2016 3 lesuren
H5 en 6
3 Kind en echtscheiding Janssen 2016 3 lesuren
H4 (m.u.v. par. 4.9)
Kamerstukken II,
2004/05, 30 145, nr. 3
4 Jeugdwet en jeugdhulp Janssen 2016 3 lesuren
H16
MvT Hoofdlijnen
stelselwijziging Jeugd
5 Kinderbeschermings- Janssen 2016 3 lesuren
maatregelen H7 en 8
6 Verblijf buiten het eigen Janssen 2016 3 lesuren
gezin H9
,Week 1 – Afstamming, ouderschap en gezag
Sheets docent
Personen- en familierecht valt onder het burgerlijk recht.
Familierechtelijke relatie: juridische relatie tussen gezins- of familieleden waaruit rechten en
plichten ontstaan.
Afstamming
De familierechtelijke relatie tussen een kind en een ouder
Een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in familierechtelijke betrekking tot
elkaar (art. 1:197 BW)
Ouderschap
1. Juridisch (familierechtelijke betrekking)
Juridisch moederschap 1:198
Geboortemoeder
Mater semper certa est (art. 1:198 lid 1 sub a BW): Het moederschap staat altijd vast, is
altijd zeker. De vrouw uit wie het kind wordt geboren, wordt door de wet als juridisch moeder
aangemerkt. Hoef je niet te erkennen, is zichtbaar voor de buitenwereld. Een kind heeft dus
altijd een juridische moeder.
Duomoeder/meemoeder
Vrouwelijke partner van de vrouw die een kind baart (lesbisch koppel), de vrouw die het kind
niet baart Gelijke behandeling als de mannelijke partner van een vrouw die een kind
baart:
• Erkenning;
• Gerechtelijke vaststelling;
• Bij huwelijk/geregistreerd partnerschap met geboortemoeder verklaring stichting
donorgegevens bij de geboorteaangifte (moet dan om een onbekende donor gaan)
Juridisch vaderschap 1:199
• De man die bij de geboorte met de moeder is gehuwd of GP heeft
• De man die de jeugdige heeft erkend
• De man van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld
• De man die de jeugdige heeft geadopteerd
Ontstaan vaderschap binnen huwelijk/geregistreerd partnerschap
Art.1:199 sub a BW:
- Vader is de man die met de moeder is gehuwd of een geregistreerd partnerschap is
aangegaan ten tijde van de geboorte Worden beiden als juridisch ouder aangemerkt
Ontstaan vaderschap buiten huwelijk/geregistreerd partnerschap
Bijna de helft van de kinderen die geboren wordt, daar zijn de ouders niet van getrouwd. Dan
moet er het volgende gebeuren:
Vaderschap ontstaat door:
Art. 1:199 sub c en sub d BW
- Erkenning OF (is een rechtshandeling en geen waarheidshandeling Hij hoeft geen DNA-
test te doen en hoeft geen biologische vader te zijn)
- Gerechtelijke vaststelling van vaderschap
, 2. Biologisch
Biologisch moederschap
De biologisch moeder ontstaat wanneer het kind geboren is uit de eicel van die vrouw.
Indien er dus sprake is van eiceldonatie dan is de biologisch moeder degene die de eicel
heeft gedoneerd en is de wensmoeder de juridisch ouder, omdat zij het kind heeft gebaard.
Biologisch vaderschap
Voor de biologische vader geldt dat de wet onderscheid maakt in twee biologische
vaderschappen: de verwekker en de zaaddonor.
- De verwekker is de man die met de moeder het kind op natuurlijke wijze heeft ‘laten
ontstaan’ (verwerkt) of heeft toegestemd met de verwekking door een andere man/donor.
- De zaaddonor, is niet de verwekker, maar heeft slechts zijn genetisch materiaal afgestaan.
Een verwekker is dus altijd de biologische vader alleen is een biologische vader niet altijd de
verwekker. Dit is belangrijk omdat de wetgever dit verschil veelvuldig hanteert. Dit verschil
kan van belang zijn voor de betreffende biologische vader, omdat jegens de verwekker een
onderhoudsplicht kan worden vastgesteld en een donor niet onderhoudsplichtig is jegens het
kind. Als de biologische vader verder geen relatie heeft met de moeder heeft deze vader
geen rechten.
3. Sociaal
Degene die voornaamste de opvoedings- en verzorgingstaken uitvoeren. In veel gevallen
valt dit samen met juridisch ouder zijn, maar soms kun je ook denken aan een nieuwe
partner die mede-opvoeder wordt van het kind en geen juridisch ouder is.
Gevolgen van het juridisch ouderschap
- Gezag: Wil zeggen dat ouders hun kind mogen opvoeden en zeggenschap over hem
hebben
- Omgang: Heeft een juridisch ouder geen gezag, heeft hij doorgaans wel recht op
omgang met het kind: elkaar regelmatig mogen zien
- Onderhoud: Juridische ouders zijn onderhoudsplichtig = verplicht om de kosten te
dragen van de verzorging en opvoeding van hun kind
- Familienaam: Het kind draagt de achternaam van een zijn juridische ouders en
kiezen zijn voornaam uit (1:4 en 1:5 BW)
- Erfgenaam: De jeugdige is wettelijk erfgenaam van zijn juridische ouders
- Nationaliteit: Heeft 1 van de ouders de Nederlandse nationaliteit, krijgt het kind ook
de Nederlandse nationaliteit
Ontkenning
- Ontkenning moederschap: NOOIT, moederschap staat vast voor de moeder die het kind
baart (bij meemoeder/duomoeder kan ontkenning wel, zelfde rechtsgevolg en termijnen etc,
als bij vaderschap)
- Ontkenning vaderschap: Op grond dat hij niet de biologische vader is van het kind (kan op
verzoek van vader, moeder en kind).
Uitzondering hierop: man was op de hoogte van inseminatie of bevruchting van de vrouw
(daad die leidde tot zwangerschap) Dan kan noch vader noch moeder het ouderschap
ontkennen
- Als de vrouw de man heeft bedrogen ten aanzien van de identiteit van de verwekker door
hem te doen geloven dat hij de biologische vader is, kan hij het vaderschap ook ontkennen
Er zitten voor man, vrouw en kind wel termijnen aan verbonden
- Wanneer een verzoek tot ontkenning door de rechter gegrond wordt verklaard, betekend dit
dat het juridisch vaderschap van de man in kwestie nooit heeft bestaan EN het kind vanaf
zijn geboorte alleen een milieurechtelijke band heeft gehad met zijn moeder
- Er ontstaat geen vordering tot teruggave van kosten van verzorging, studie en onderhoud
, Erkennen
Een jeugdige die geen juridische vader heeft (is geboren uit een moeder die bij de geboorte
niet getrouwd was en ook geen GP had), kan door een man worden erkend (1:203 BW).
Man wordt dan juridische vader.
LET OP: erkenning is alleen mogelijk als een jeugdige nog geen juridische vader heeft
DUS: jeugdige heeft 1 juridisch ouder
Erkennen is enkel een juridische daad: de man schept door de erkenning een
familierechtelijke relatie tussen hem en de jeugdige
Wat doen om te erkennen? Bij de burgerlijke stand van de gemeente verklaren dat hij de
juridische vader van de jeugdige wil zijn
Van deze verklaring wordt een akte opgemaakt, deze wordt ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand
Voor de erkenning van een jeugdige tot 16 jaar is toestemming van de moeder nodig
Tussen 12 en 16: toestemming van moeder en kind toestemming
16 jaar of ouder: toestemming van enkel het kind
Geen toestemming van kind of moeder? = In principe gaat het erkennen dan niet door
MAAR: als je de verwekker bent van het kind (op natuurlijke wijze het kind hebben laten
ontstaan), kan je de rechtbank op vervangende toestemming vragen.
De rechter geeft de verwekker toestemming voor de erkenning als hij meent dat de
erkenning:
1. Niet de belangen van de moeder bij een onverstoorde houding met het kind
schaadt
2. Sociaalpsychologische en emotionele ontwikkelingen van het kind niet op een
negatieve wijze worden beïnvloeden
Er wordt een belangenafweging gemaakt door de rechter
LET OP: erkenning betekent alleen ouderschap, GEEN GEZAG
- D.m.v. een akte bij ambtenaar burgerlijke stand of notaris OF een notariële akte (Art.
1:203 lid 1 sub a en b BW)
- Geen terugwerkende kracht! (Art. 1:203 lid 2 BW): Dat werkt pas vanaf het moment dat de
erkenning plaatsvindt.
Vindt vaak plaats vlak voor of vlak na de geboorte
Bij erkenning is het kind niet per se al geboren te zijn. Een eenzijdige rechtshandeling,
dus de akte kan worden opgemaakt en deze gaat dan meteen werken vanaf het moment dat
het kind geboren wordt (erkenning van ongeboren vrucht)
Erkenning kan ook later gebeuren. Hier zit geen termijn aan vast
Erkenning kan alleen maar als je nog maar 1 ouder had (juridische ouder), want een kind
kan maar 2 juridische ouders hebben. Als je 2 juridische ouders hebt, blijven dit de juridische
ouders.
- Voldoen aan voorwaarden, anders nietige erkenning (Art. 1:204 BW)
Je moet minimaal 16 jaar oud zijn. Familie en grootouders mogen niet erkennen.
Voorafgaande schriftelijke toestemming door de moeder
Als het kind 12 tot 16 jaar is moet het kind zelf ook toestemming geven
- Gronden tot vernietiging erkenning (Art 1:205 en 1:205a BW) + rechtsgevolg vernietiging
(Art 1:206 BW)
Gerechtelijke vaststelling (gedwongen erkenning)
Verschil met erkenning: Voor ouders die niet WILLEN of niet KUNNEN erkennen
Verzoek tot gerechtelijke vaststelling kan gedaan worden door:
- Moeder
- Kind
Vader niet willen erkennen: one night stand (hier kan een DNA- onderzoek beveelt worden
door de rechtbank, ook wel vaderschapsonderzoek genoemd, zodat er niet kan worden
