Verklaringen voor ‘The Great Divergence’/’The Rise of The West’
Raciale superioriteit (19e eeuw)
- Ondersteund door sociaal-darwinisme. Menselijke rassen ook aan natuurlijke selectie onderhevig ->
witte superioriteit.
- In diskrediet door WOII maar niet verdwenen.
- Westerse/witte/Kaukasische ras is superieur, dit vertaalt zich in dominantie.
-> Maar: Empirisch onhoudbaar; rassen bestaan niet in het denkpatroon en er bestaat veel variatie
binnen groepen.
Culturele superioriteit
- Christendom: Enige echte ware God, steun van deze God helpt mee bij de dominantie. Daarnaast
als monotheïstische godsdienst plicht tot bekeren -> verspreiden geloof.
- Individualisme in plaats van ondergeschiktheid.
- Democratie in plaats van despotisme.
- Eigendomsrechten in plaats van willekeur en banditisme
-> Maar: Methodisch onbevredigend; betekenis van democratie was in de oudheid anders dan nu.
Daarnaast ook arme landen met democratie en rijke landen zonder democratie.
Kanttekening bij bovenstaande verklaringen
- Europese ontwikkelingen worden te veel in isolement gezien: Eurocentrisme. Interactie is een
basiskenmerk van de samenleving.
Geografische en ecologische voordelen (Jared Diamond)
- Euraziatisch continent ligt in een gematigde klimaatzone en heeft een vruchtbare bodem.
Mogelijkheid tot landbouw, bevolkingsgroei en ontstaan complexe samenlevingen.
- Identiek klimaat op dezelfde breedtegraad: Uitwisseling van mensen, gewassen en
gedomesticeerde dieren.
- Complexe samenlevingen alleen mogelijk in landbouwsamenlevingen, landbouwopbrengsten nodig
om een deel van de bevolking vrij te stellen van arbeid voor ontwikkeling specialisatie.
- Case study Tasmanië: Ecologische en geografische factoren remmen ontwikkeling van complexe
samenlevingen.
De exploitatie van Amerika
- Oplossing voor schaarste aan grond. Import voedsel, grondstoffen en brandstoffen. Export
nijverheidsproducten.
- Plantages met slavenarbeid. Prijzen van producten dalen.
- Beschikbaarheid edelmetaal.
- Malthusiaans plafond verhoogt in Europa, grond schaarste wordt naar Amerika geëxporteerd.
-> Maar: Kan niet de enige verklaring zijn.
Overgang naar minerale economie
- Promethean Growth: Plantaardige en dierlijke grondstoffen worden vervangen door minerale
grondstoffen. Minerale energiebronnen gebruiken.
- Grondstoffen en energiebronnen concurreren niet meer met voedsel om de grond.
- Langdurige welvaartsgroei mogelijk, armoede niet langer onvermijdelijk
- Samenspel van ecologie, geografie en technologie. Lange traditie van wetenschappelijke
Raciale superioriteit (19e eeuw)
- Ondersteund door sociaal-darwinisme. Menselijke rassen ook aan natuurlijke selectie onderhevig ->
witte superioriteit.
- In diskrediet door WOII maar niet verdwenen.
- Westerse/witte/Kaukasische ras is superieur, dit vertaalt zich in dominantie.
-> Maar: Empirisch onhoudbaar; rassen bestaan niet in het denkpatroon en er bestaat veel variatie
binnen groepen.
Culturele superioriteit
- Christendom: Enige echte ware God, steun van deze God helpt mee bij de dominantie. Daarnaast
als monotheïstische godsdienst plicht tot bekeren -> verspreiden geloof.
- Individualisme in plaats van ondergeschiktheid.
- Democratie in plaats van despotisme.
- Eigendomsrechten in plaats van willekeur en banditisme
-> Maar: Methodisch onbevredigend; betekenis van democratie was in de oudheid anders dan nu.
Daarnaast ook arme landen met democratie en rijke landen zonder democratie.
Kanttekening bij bovenstaande verklaringen
- Europese ontwikkelingen worden te veel in isolement gezien: Eurocentrisme. Interactie is een
basiskenmerk van de samenleving.
Geografische en ecologische voordelen (Jared Diamond)
- Euraziatisch continent ligt in een gematigde klimaatzone en heeft een vruchtbare bodem.
Mogelijkheid tot landbouw, bevolkingsgroei en ontstaan complexe samenlevingen.
- Identiek klimaat op dezelfde breedtegraad: Uitwisseling van mensen, gewassen en
gedomesticeerde dieren.
- Complexe samenlevingen alleen mogelijk in landbouwsamenlevingen, landbouwopbrengsten nodig
om een deel van de bevolking vrij te stellen van arbeid voor ontwikkeling specialisatie.
- Case study Tasmanië: Ecologische en geografische factoren remmen ontwikkeling van complexe
samenlevingen.
De exploitatie van Amerika
- Oplossing voor schaarste aan grond. Import voedsel, grondstoffen en brandstoffen. Export
nijverheidsproducten.
- Plantages met slavenarbeid. Prijzen van producten dalen.
- Beschikbaarheid edelmetaal.
- Malthusiaans plafond verhoogt in Europa, grond schaarste wordt naar Amerika geëxporteerd.
-> Maar: Kan niet de enige verklaring zijn.
Overgang naar minerale economie
- Promethean Growth: Plantaardige en dierlijke grondstoffen worden vervangen door minerale
grondstoffen. Minerale energiebronnen gebruiken.
- Grondstoffen en energiebronnen concurreren niet meer met voedsel om de grond.
- Langdurige welvaartsgroei mogelijk, armoede niet langer onvermijdelijk
- Samenspel van ecologie, geografie en technologie. Lange traditie van wetenschappelijke
