Hoorcollege 13 (22-3) Uitleiding: Convergenties en divergenties in de
moderne wereld
Deel 1: Culturele convergentie na de ‘Great Divergence’?
Reacties op westerse cultuur en dominante positie
- Overname van elementen uit vreemde cultuur:
- Perzië (Mizra Khan), Ottomaanse Rijk (Kemal Atatürk), China (Sun Yat-Sen).
- Verwijten oude machthebbers te veel aanpassen aan westerse cultuur, maar ook
conformeren naar westerse kledinggewoontes.
- Brazilië 19e eeuw: Wollen herenkostuums onder elite -> aansluiting op mondiale en
westerse cultuur en onderscheiden van rest van de bevolking.
- Na WOII overname cultuurelementen uit Amerika in Nederland.
- Verzet en afwijzing:
- Japan en vuurwapens (Oda Nobunaga, groot deel Japan onder bestuur gekregen,
voorganger shogunaat).
- Bij komst Portugezen -> kennismaken met vuurwapens. Oda Nobunaga bestelt
vuurwapens, draagt bij aan overwinning op andere heersers in Japan. Duidelijk dat
vuurwapens belangrijke rol spelen in samenleving. Na vestiging shogunaat,
vuurwapens passen niet bij traditionele eer samoerai, vuurwapens worden verboden
tot midden 19e eeuw.
- Culturele segregatie:
- In Japan ontstaat mengcultuur met onderscheid tussen eigen cultuurelementen en vreemde
cultuurelementen.
- Hogere klassen conformeert zich naar westerse maatstaven maar behoudt ook
eigen cultuur.
- Inpassing van vreemde cultuur:
- Ghana: Teshie. Doodskisten in de vorm van een Mercedes (staat voor welvaart en status).
- Ghanese cultuur -> begrafenissen heel belangrijk, laten zien dat goed gaat met
familie.
- Ethiopië: Erboren. Rijkversierde hoofdtooien, inclusief voorwerpen die uit het westen
afkomstig zijn. Vreemde cultuurelementen krijgen nieuwe betekenis in traditionele
elementen.
De toekomst
- Geen sprake van eenzijdige beïnvloeding.
- Verandering van traditionele westerse cultuur, elementen van andere culturen.
- Mogelijke scenario’s:
- Isolement. Niet mogelijk om werkelijk af te sluiten van de buitenwereld. Werkt cultureel en
economisch niet (Noord-Korea).
- Homogenisering. Verdwijnen van cultuurverschillen, ontstaan van mondiale cultuur met
veel westerse cultuurmerken (Amerikanisering van de cultuur).
- ‘Non-places’ -> bijna overal ter wereld hetzelfde (winkelcentra, luchthavens). Vrees
dat de wereld compleet ‘non-place’ wordt.
- Maar taal en religie te invloedrijk om homogene cultuur te ontstaan. Daarnaast
invulling van producten variëren wereldwijd. Daarnaast spelen ketens in op lokale
cultuur.
, - Anti-globalisme. Toekomst met veel verzet tegen globalisering.
- Frankrijk na WOII -> niet langer grote natie. Comité der verdediging Franse taal.
- Bombay Riots. Bombay aanvankelijk meest kosmopolitische plaats. In 1992/1993
Bombay Riots tegen iedereen die niet in traditionele plaatje past, olv Shiva Shena. In
1995 nieuwe naam -> Mumbai, vernoemd naar Hindoe godin.
-> Reactie op verlies eigen identiteit.
-> Op lange termijn geen toekomst, valt niet te verzetten tegen globalisering.
-> Culturele vermenging niet meteen verlies, ook nieuwe cultuurelementen ontstaan.
-> Mate van geweld zegt iets over de omgang met verliezers van globalisering.
Laagopgeleiden last van internationalisering en import uit lagelonenlanden, reactie
vaak het vastklampen aan eigen cultuur.
- Bi-culturaliteit. Meest waarschijnlijke scenario. Geworteld in eigen identiteit en cultuur,
maar onderdeel uitmaken van internationale samenleving. Lokaal andere gewoonten en taal
dan wanneer in het buitenland zijn. Geen sprake van totale homogenisering, vervanging
bepaalde cultuurelementen.
Deel 2: Economische convergenties en divergenties na de ‘Great Divergence’
BBP per capita, 1500-1800
- Verschillen tussen wereldregio’s gering.
- Verschillen binnen wereldregio’s groter.
- Verschuivingen binnen wereldregio’s; ‘Little Divergence’, verschuiving binnen Europa.
BBP per capita, 1820-2010
- Gemiddeld mondiaal inkomen op lange termijn-> voortdurende stijging vanaf 19 e eeuw.
- Spreiding van kapitaal neemt toe. Rijke gebieden zijn veel rijker dan arme gebieden.
- Uitzonderingen:
- Sub-Sahara Afrika: Inkomen relatief weinig toegenomen. Tussen 1970 en 2000
achteruitgang BBP per capita.
- Oost-Azië: Enorme toename BBP per capita, terwijl in 1970 lager dan Sub-Sahara Afrika.
- Oost-Europa: Inkomens achteruitgegaan tussen 1970 en 2000. Val van de muur o.a.
- Maar:
- Verschillen tussen wereldregio’s nemen voortdurend toe tussen 1920 en 2000.
- Navolgers en achterblijvers, gevolg van industrialisering.
- Pas zeer recent op mondiaal niveau nivellering.
- Herstel Sub-Sahara Afrika en Oost-Europa.
- Groei Oost-Azië.
- Grote en groeiende ongelijkheid tussen landen.
- Groeiende ongelijkheid binnen veel landen.
Ongelijkheid naar inkomen en vermogen
- Ongelijkheid tussen landen en ongelijkheid binnen landen.
- Veel publicaties. Belangrijk onderwerp.
De olifant curve, 1988-2008
- Invloedrijke grafiek. Toename van koopkracht
- Welvaartsgroepen op de X-as vermeld.
- Allerarmsten (0-10%): Iets vooruit.
- Groep 10-70%: Sterke vooruitgang.
moderne wereld
Deel 1: Culturele convergentie na de ‘Great Divergence’?
Reacties op westerse cultuur en dominante positie
- Overname van elementen uit vreemde cultuur:
- Perzië (Mizra Khan), Ottomaanse Rijk (Kemal Atatürk), China (Sun Yat-Sen).
- Verwijten oude machthebbers te veel aanpassen aan westerse cultuur, maar ook
conformeren naar westerse kledinggewoontes.
- Brazilië 19e eeuw: Wollen herenkostuums onder elite -> aansluiting op mondiale en
westerse cultuur en onderscheiden van rest van de bevolking.
- Na WOII overname cultuurelementen uit Amerika in Nederland.
- Verzet en afwijzing:
- Japan en vuurwapens (Oda Nobunaga, groot deel Japan onder bestuur gekregen,
voorganger shogunaat).
- Bij komst Portugezen -> kennismaken met vuurwapens. Oda Nobunaga bestelt
vuurwapens, draagt bij aan overwinning op andere heersers in Japan. Duidelijk dat
vuurwapens belangrijke rol spelen in samenleving. Na vestiging shogunaat,
vuurwapens passen niet bij traditionele eer samoerai, vuurwapens worden verboden
tot midden 19e eeuw.
- Culturele segregatie:
- In Japan ontstaat mengcultuur met onderscheid tussen eigen cultuurelementen en vreemde
cultuurelementen.
- Hogere klassen conformeert zich naar westerse maatstaven maar behoudt ook
eigen cultuur.
- Inpassing van vreemde cultuur:
- Ghana: Teshie. Doodskisten in de vorm van een Mercedes (staat voor welvaart en status).
- Ghanese cultuur -> begrafenissen heel belangrijk, laten zien dat goed gaat met
familie.
- Ethiopië: Erboren. Rijkversierde hoofdtooien, inclusief voorwerpen die uit het westen
afkomstig zijn. Vreemde cultuurelementen krijgen nieuwe betekenis in traditionele
elementen.
De toekomst
- Geen sprake van eenzijdige beïnvloeding.
- Verandering van traditionele westerse cultuur, elementen van andere culturen.
- Mogelijke scenario’s:
- Isolement. Niet mogelijk om werkelijk af te sluiten van de buitenwereld. Werkt cultureel en
economisch niet (Noord-Korea).
- Homogenisering. Verdwijnen van cultuurverschillen, ontstaan van mondiale cultuur met
veel westerse cultuurmerken (Amerikanisering van de cultuur).
- ‘Non-places’ -> bijna overal ter wereld hetzelfde (winkelcentra, luchthavens). Vrees
dat de wereld compleet ‘non-place’ wordt.
- Maar taal en religie te invloedrijk om homogene cultuur te ontstaan. Daarnaast
invulling van producten variëren wereldwijd. Daarnaast spelen ketens in op lokale
cultuur.
, - Anti-globalisme. Toekomst met veel verzet tegen globalisering.
- Frankrijk na WOII -> niet langer grote natie. Comité der verdediging Franse taal.
- Bombay Riots. Bombay aanvankelijk meest kosmopolitische plaats. In 1992/1993
Bombay Riots tegen iedereen die niet in traditionele plaatje past, olv Shiva Shena. In
1995 nieuwe naam -> Mumbai, vernoemd naar Hindoe godin.
-> Reactie op verlies eigen identiteit.
-> Op lange termijn geen toekomst, valt niet te verzetten tegen globalisering.
-> Culturele vermenging niet meteen verlies, ook nieuwe cultuurelementen ontstaan.
-> Mate van geweld zegt iets over de omgang met verliezers van globalisering.
Laagopgeleiden last van internationalisering en import uit lagelonenlanden, reactie
vaak het vastklampen aan eigen cultuur.
- Bi-culturaliteit. Meest waarschijnlijke scenario. Geworteld in eigen identiteit en cultuur,
maar onderdeel uitmaken van internationale samenleving. Lokaal andere gewoonten en taal
dan wanneer in het buitenland zijn. Geen sprake van totale homogenisering, vervanging
bepaalde cultuurelementen.
Deel 2: Economische convergenties en divergenties na de ‘Great Divergence’
BBP per capita, 1500-1800
- Verschillen tussen wereldregio’s gering.
- Verschillen binnen wereldregio’s groter.
- Verschuivingen binnen wereldregio’s; ‘Little Divergence’, verschuiving binnen Europa.
BBP per capita, 1820-2010
- Gemiddeld mondiaal inkomen op lange termijn-> voortdurende stijging vanaf 19 e eeuw.
- Spreiding van kapitaal neemt toe. Rijke gebieden zijn veel rijker dan arme gebieden.
- Uitzonderingen:
- Sub-Sahara Afrika: Inkomen relatief weinig toegenomen. Tussen 1970 en 2000
achteruitgang BBP per capita.
- Oost-Azië: Enorme toename BBP per capita, terwijl in 1970 lager dan Sub-Sahara Afrika.
- Oost-Europa: Inkomens achteruitgegaan tussen 1970 en 2000. Val van de muur o.a.
- Maar:
- Verschillen tussen wereldregio’s nemen voortdurend toe tussen 1920 en 2000.
- Navolgers en achterblijvers, gevolg van industrialisering.
- Pas zeer recent op mondiaal niveau nivellering.
- Herstel Sub-Sahara Afrika en Oost-Europa.
- Groei Oost-Azië.
- Grote en groeiende ongelijkheid tussen landen.
- Groeiende ongelijkheid binnen veel landen.
Ongelijkheid naar inkomen en vermogen
- Ongelijkheid tussen landen en ongelijkheid binnen landen.
- Veel publicaties. Belangrijk onderwerp.
De olifant curve, 1988-2008
- Invloedrijke grafiek. Toename van koopkracht
- Welvaartsgroepen op de X-as vermeld.
- Allerarmsten (0-10%): Iets vooruit.
- Groep 10-70%: Sterke vooruitgang.
