tijd – 1500-1600 – 16e eeuw
KA: het mens- en wereldbeeld van de renaissance en de
hernieuwde oriëntatie op de klassieke oudheid.
In de 15e eeuw begon in Italië de renaissance. In de late
middeleeuwen was een machtige bovenlaag ontstaan, Noord-
Italiaanse stadsstaten maakten zich los van de Duitse keizer en
de paus, de handel groeide. Door die welvaart ontstond een
nieuw mensbeeld onder de rijke handelaren.
Middeleeuwen Renaissance
↓ ↓
Memento mori carpe diem
(denk eraan dat je doodgaat) (pluk de dag)
Er kwam een nieuwe belangstelling voor klassiek erfgoed, uit
de tijd van de Grieken en de Romeinen. De klassieke cultuur
werd opnieuw herleefd, vandaar ook de ‘renaissance’
(wedergeboorte).
Het humanisme kwam op. Humanisten bestudeerden en
vertaalden oude Griekse en Romeinse geschriften om de
wereld beter te begrijpen, los van de boodschap van de kerk.
Wat later in de teksten was toegevoegd door bv. monniken
haalden ze er weer uit. Ze waren heel kritisch en nieuwsgierig
en het waren universele mensen, je moest van ieder ‘vak’ iets
weten. Leonardo da Vinci was daarvan hét prototype.
Humanisten probeerden de wereld te verklaren op een rationele
manier. De Turkse verovering van Constantinopel (1453) was
een belangrijke gebeurtenis voor de humanisten, geleerden
vluchtten naar Italië en namen Griekse manuscripten (en hun
kennis van de Griekse oudheid) mee. Het nieuwe
opvoedingsideaal was de ontwikkeling tot verstandig en mondig
individu.