Samenvatting Leerdoelen taak 5 - Gezondheid, Voeding en Bewegen GZW1024

Leerdoelen taak 5
1. Hoe is een spier opgebouwd?

Bewegen = elke vorm van verplaatsten van een organismen of delen ervan t.o.v. zijn/haar omgeving

Spieren: met het grootste deel van je spieren kan je niet bewust echt wat doen (hart, spieren om
bloedvaten, etc.). De skeletspieren zijn belangrijk voor de beweging (de grootste in je bovenbeen).

DWARSGESTREEPTE SPIEREN
- Skeletspierweefsel (dwarsgestreepte spieren) voor ons lichaam van belang zijn om te lopen,
zitten, staan, rennen, sporten dansen en werken. Deze spieren vormen een belangrijk
onderdeel van ons bewegingsapparaat. Skeletspieren zorgen dus voor houding en beweging
en zijn aangehecht aan de botten en gerangschikt in elkaar tegenwerkende
groepen. Een skeletspier of musculus sceleti is een spier die bevestigd is tussen twee delen
van het skelet. Zij lopen vrijwel allemaal over een of meer gewrichten en zorgen door hun
vermogen om samen te trekken (contractie) voor de beweging daarvan (botten, spieren,
pezen, gewrichten)
Skeletspieren kunnen zijn de enige die kunnen samentrekken als gevolg van motorische
neuronen. Ze kunnen niet hun eigen contractie starten en de bewegingen zijn ook niet
geregeld door hormonen.
 Flexor
Wanneer de spieren samentrekken worden de aangehechte botten dichter bij elkaar
gebracht, een buiging.
 Extensor
Wanneer de botten uit elkaar bewegen, uitstrekking.
 Antagonisten: flexor-extensor koppels die tegenovergestelde bewegingen veroorzaken
(biceps = flexor & triceps = extensor)

Een skeletspier bestaat uit een aantal spierbundels (fascicles) met hiertussen zenuwen
en bloedvaten, deze spierbundels zijn opgebouwd uit een groot aantal spiervezels.
Vezels zijn draadvormige cellen met veel kernen. Stamcellen (satellite cellen) liggen net
buiten het membraan van een vezel, ze worden actief en differentiëren in spier wanneer
dat nodig is voor spiergroei en herstel. De gehele spier is omgeven door bindweefsel dat
ook tussen de bundels en vezels ligt en de pezen vormt.

, Opbouw spiervezel
De spiervezels zijn opgebouwd uit myofibrillen, met units van herhalende structuren,
sacromeren. Deze bestaan uit draadvormige filamenten die langs elkaar kunnen schuiven.
 Dikke filamenten: zijn opgebouwd uit het eiwit myosine (golfstick met twee koppen)
 Dunne filamenten: bestaan uit actine (en tropomyosine en troponine)
Actinefilamenten zitten met 1 uiteinde vast aan een tussenschot. Uitsteeksels van de
myosinefilamenten zitten vast aan actinefilamenten. Deze verbindingen kunnen met ATP verbroken
worden en een eindje verder weer hersteld, waardoor de filamenten in elkaar schuiven. Tintin (soort
elastiekje) en nebulin (niet-elastisc) houden dikke en dunne filamenten in positie.




In de spiervezels bevinden zich ook T-tubulus die door actiepotentialen calcium kunnen vrijmaken
dat afkomstig is sacroplasmic reticulum (SR).

Z-lijn: een sarcomeer bestaat uit twee Z-lijnen en de filamenten daar tussen. Z-lijnen zijn eiwitten die
zigzaggend over het sarcomeer liggen en waaraan dunne filamenten, actine zich binden.
2. I-band: de meest lichtgekleurde banden van de sarcomeer waarin zich alleen dunne filamenten,
actine bevinden. Een Z-lijn gaat door het midden van iedere I-band, zodat elke helft van een I-band
bij een ander sarcomeer hoort.
3. A-band: de donkerste band van de sarcomeer, de hele lengte van een dik filament. Aan de uiterste
kanten van de A-band overlappen de dikke en dunne filamenten elkaar. Het midden van de A-band
bestaat alleen uit dikke filamenten.
4. H-lijn: de centrale zone van de A-band, is lichter dan de uiteinden omdat deze alleen uit dikke
filamenten bestaat.
5. M-lijn: elke M-lijn verdeeld een A-band in half. Bestaat uit de eiwitten waaraan dikke filamenten
zich kunnen binden, zoals de Z-lijn voor de dunne filamenten.