,Management en Organisatie
Les 1 – Management, organisatie en besluitvorming: omgeving en strategieformulering
Voorbereiding
• Lees de hoofdstukken 1 t/m 4 (m.u.v. de paragrafen ‘extra’) uit het boek ‘Bouwstenen
van Management en Organisatie’.
• Lees de voorbeeldcases bij deel 1 uit het boek ‘Bouwstenen van Management en Organisatie’.
Onderwerpen
• De drie bouwstenen in relatie tot elkaar en de logica van de opbouw van het boek;
• Porters vijhrachtenmodel;
• raming bij ongewijzigd beleid;
• het strategieformuleringsproces.
Leerdoelen les 1
1. De macro-omgeving van een organisatie verklaren met behulp van de DESTEP-factoren (1).
2. De meso-omgeving van een organisatie verklaren met behulp van het vijhrachtenmodel
van Porter (1).
3. De sterken en zwakten van organisaties benoemen aan de hand van de waardeketen van Porter
(2).
4. Het herkennen van een raming bij ongewijzigd beleid (ROB) (2).
5. De drie bouwstenen van een organisatie benoemen (1).
6. Betekenissen en kenmerken van management en organisatie benoemen (1).
7. Uitleggen hoe een beslissingsproces in organisaties plaatsvindt (2).
8. De kenmerken van verschillende voorspellingstechnieken benoemen (1).
Pagina 1 van 110
,Leerdoel 1: De macro-omgeving van een organisatie verklaren met behulp van de DESTEP-factoren
(1).
Rode draad theorie
De macro-omgeving, waarbinnen de bedrijfstak een plaats heeft, kan men in kaart brengen met
behulp van de DESTEP-rubricering. Deze ahorting staat voor de volgende groepen factoren:
• Demografische factoren
• Economische factoren
• Sociaal-maatschappelijke factoren
• Technologische factoren
• Ecologische factoren
• Politieke factoren
Demografische factoren zijn van invloed op de omvang en de samenstelling van de bevolking. Hierbij
kan men denken aan de leeftijdsopbouw en de samenstelling van de bevolking. De (veranderende)
samenstelling van bijvoorbeeld klantengroepen is hier van belang. Hier moet worden opgemerkt dat
demografische factoren in normale omstandigheden goed te voorspellen zijn, zeker als het de gehele
bevolking van een land betreft.
Economische ontwikkeling zijn voor elke organisatie van belang, of die nu wel of niet op winst gericht
is. Een eerste aspect is daarbij de omvang en groei van het nationaal inkomen in verschillende
landen. De veranderingen daarin zijn van invloed op de koopkracht en op de daaruit ontstane kansen
voor aanbieders uit de thuismarkt of vanuit het buitenland. Vastgesteld is dat het economische
zwaartepunt van de wereld aan het verschuiven is.
Op sociaal-maatschappelijk gebied zijn ook ontwikkelingen te signaleren. In toenemende mate
speelt internet als communicatiemedium een rol. Deels wordt dit mogelijk gemaakt door
technologie, maar deels ook doordat meer mensen, ook ouderen, gebruik gaan maken van het
internet.
Er vinden technologische vernieuwingen plaats die grote impact hebben op de samenleving en
daarmee ook op organisaties. In tegenstelling tot wat dikwijls gedacht wordt, duurt het lang voordat
ontdekkingen als producten en diensten op de markt komen. Voor veel consumenten verschijnen ze
plotseling, maar in laboratoria is er soms meer dan tien jaar aan gewerkt.
Bij de ecologische factoren moet men denken aan milieuoverwegingen. In de jaren zestig van de
vorige eeuw is de belangstelling voor de milieuproblematiek toegenomen. Een van de gevolgen
daarvan was dat er veel meer en strengere regels kwamen voor het verwijderen van verschillende
soorten afval. Het scheiden van papier, tuinafval, plastic en restafval vindt zijn oorsprong in die tijd.
Voor het verwijderen van elektrische apparaten wordt al jaren een verwijderingsbijdrage bij
aanschaf geheven. Doordat de prijzen van grondstoffen zijn gestegen en omdat er mogelijk een
tekort aan grondstoffen dreigt, worden afvalstoffen nu gerecycled. Zuinig gebruik van hulpbronnen
is voor sommige producten een sterk verkoopargument geworden.
Op het politieke vlak en de wet- en regelgeving gebeurt er veel wat van grote invloed is op allerlei
organisaties. Dat kan zich afspelen op het niveau van de lokale, de regionale en de internationale
overheden. Niet zelden treft men enige aarzeling in organisaties aan om er achter te komen wat er
in politiek opzicht kan gebeuren. Vaak loont het de moeite om zich te informeren bij politici over
wat hen bezighoudt of die politici juist te informeren over wat de organisatie voor ogen staat. Als dit
lobbyen op een open en transparante manier gebeurt, kan de kwaliteit van de te nemen politieke
beslissingen alleen maar toenemen.
Pagina 2 van 110
, Voorbeeld uit de praktijksituatie
Het werken met de computer en het internet is een technologische factor in het bedrijfsleven, de
computer, het internet en de technologie gebruiken we bijvoorbeeld om onze e-mail te doen en iets
op te zoeken op internet. Dit was vroeger wel anders, we hebben het hier over een technologische
ontwikkeling.
Examenvraag
Waarom maakt men gebruik van de DESTEP-rubricering bij een organisatie?
a) Om te analyseren waarop de macro-omgeving de bedrijfstak beïnvloedt.
b) Om te kijken wat er wel en niet goed gaat in een organisatie.
c) Om te kijken waar ontwikkelingen mogelijk zijn in een organisatie.
Antwoord
Het juiste antwoord is antwoord a).
Examenvraag
Welke van de drie antwoorden gaat over de demografische omgeving?
a) Door vergrijzing wordt de AOW leeftijd verhoogd
b) Door de opkomst van internet is het belangrijk dat ouderen hier ook vertrouwd mee raken
c) Het is van belang dat de bestaande natuur zo goed mogelijk in stand wordt gehouden
Antwoord
Het juiste antwoord is antwoord a), informatie gevonden op blz. 63 t/m 68.
Pagina 3 van 110
Les 1 – Management, organisatie en besluitvorming: omgeving en strategieformulering
Voorbereiding
• Lees de hoofdstukken 1 t/m 4 (m.u.v. de paragrafen ‘extra’) uit het boek ‘Bouwstenen
van Management en Organisatie’.
• Lees de voorbeeldcases bij deel 1 uit het boek ‘Bouwstenen van Management en Organisatie’.
Onderwerpen
• De drie bouwstenen in relatie tot elkaar en de logica van de opbouw van het boek;
• Porters vijhrachtenmodel;
• raming bij ongewijzigd beleid;
• het strategieformuleringsproces.
Leerdoelen les 1
1. De macro-omgeving van een organisatie verklaren met behulp van de DESTEP-factoren (1).
2. De meso-omgeving van een organisatie verklaren met behulp van het vijhrachtenmodel
van Porter (1).
3. De sterken en zwakten van organisaties benoemen aan de hand van de waardeketen van Porter
(2).
4. Het herkennen van een raming bij ongewijzigd beleid (ROB) (2).
5. De drie bouwstenen van een organisatie benoemen (1).
6. Betekenissen en kenmerken van management en organisatie benoemen (1).
7. Uitleggen hoe een beslissingsproces in organisaties plaatsvindt (2).
8. De kenmerken van verschillende voorspellingstechnieken benoemen (1).
Pagina 1 van 110
,Leerdoel 1: De macro-omgeving van een organisatie verklaren met behulp van de DESTEP-factoren
(1).
Rode draad theorie
De macro-omgeving, waarbinnen de bedrijfstak een plaats heeft, kan men in kaart brengen met
behulp van de DESTEP-rubricering. Deze ahorting staat voor de volgende groepen factoren:
• Demografische factoren
• Economische factoren
• Sociaal-maatschappelijke factoren
• Technologische factoren
• Ecologische factoren
• Politieke factoren
Demografische factoren zijn van invloed op de omvang en de samenstelling van de bevolking. Hierbij
kan men denken aan de leeftijdsopbouw en de samenstelling van de bevolking. De (veranderende)
samenstelling van bijvoorbeeld klantengroepen is hier van belang. Hier moet worden opgemerkt dat
demografische factoren in normale omstandigheden goed te voorspellen zijn, zeker als het de gehele
bevolking van een land betreft.
Economische ontwikkeling zijn voor elke organisatie van belang, of die nu wel of niet op winst gericht
is. Een eerste aspect is daarbij de omvang en groei van het nationaal inkomen in verschillende
landen. De veranderingen daarin zijn van invloed op de koopkracht en op de daaruit ontstane kansen
voor aanbieders uit de thuismarkt of vanuit het buitenland. Vastgesteld is dat het economische
zwaartepunt van de wereld aan het verschuiven is.
Op sociaal-maatschappelijk gebied zijn ook ontwikkelingen te signaleren. In toenemende mate
speelt internet als communicatiemedium een rol. Deels wordt dit mogelijk gemaakt door
technologie, maar deels ook doordat meer mensen, ook ouderen, gebruik gaan maken van het
internet.
Er vinden technologische vernieuwingen plaats die grote impact hebben op de samenleving en
daarmee ook op organisaties. In tegenstelling tot wat dikwijls gedacht wordt, duurt het lang voordat
ontdekkingen als producten en diensten op de markt komen. Voor veel consumenten verschijnen ze
plotseling, maar in laboratoria is er soms meer dan tien jaar aan gewerkt.
Bij de ecologische factoren moet men denken aan milieuoverwegingen. In de jaren zestig van de
vorige eeuw is de belangstelling voor de milieuproblematiek toegenomen. Een van de gevolgen
daarvan was dat er veel meer en strengere regels kwamen voor het verwijderen van verschillende
soorten afval. Het scheiden van papier, tuinafval, plastic en restafval vindt zijn oorsprong in die tijd.
Voor het verwijderen van elektrische apparaten wordt al jaren een verwijderingsbijdrage bij
aanschaf geheven. Doordat de prijzen van grondstoffen zijn gestegen en omdat er mogelijk een
tekort aan grondstoffen dreigt, worden afvalstoffen nu gerecycled. Zuinig gebruik van hulpbronnen
is voor sommige producten een sterk verkoopargument geworden.
Op het politieke vlak en de wet- en regelgeving gebeurt er veel wat van grote invloed is op allerlei
organisaties. Dat kan zich afspelen op het niveau van de lokale, de regionale en de internationale
overheden. Niet zelden treft men enige aarzeling in organisaties aan om er achter te komen wat er
in politiek opzicht kan gebeuren. Vaak loont het de moeite om zich te informeren bij politici over
wat hen bezighoudt of die politici juist te informeren over wat de organisatie voor ogen staat. Als dit
lobbyen op een open en transparante manier gebeurt, kan de kwaliteit van de te nemen politieke
beslissingen alleen maar toenemen.
Pagina 2 van 110
, Voorbeeld uit de praktijksituatie
Het werken met de computer en het internet is een technologische factor in het bedrijfsleven, de
computer, het internet en de technologie gebruiken we bijvoorbeeld om onze e-mail te doen en iets
op te zoeken op internet. Dit was vroeger wel anders, we hebben het hier over een technologische
ontwikkeling.
Examenvraag
Waarom maakt men gebruik van de DESTEP-rubricering bij een organisatie?
a) Om te analyseren waarop de macro-omgeving de bedrijfstak beïnvloedt.
b) Om te kijken wat er wel en niet goed gaat in een organisatie.
c) Om te kijken waar ontwikkelingen mogelijk zijn in een organisatie.
Antwoord
Het juiste antwoord is antwoord a).
Examenvraag
Welke van de drie antwoorden gaat over de demografische omgeving?
a) Door vergrijzing wordt de AOW leeftijd verhoogd
b) Door de opkomst van internet is het belangrijk dat ouderen hier ook vertrouwd mee raken
c) Het is van belang dat de bestaande natuur zo goed mogelijk in stand wordt gehouden
Antwoord
Het juiste antwoord is antwoord a), informatie gevonden op blz. 63 t/m 68.
Pagina 3 van 110
