Probleem 6
Leerdoelen:
1. Wat is een bezwaar, wanneer kan je in bezwaar en welke functies heeft het?
Een belanghebbende die het niet eens is met een beslissing van een bestuursorgaan zal
soms de rechter willen inschakelen. Rechter is meestal niet bevoegd om direct over geschil
te oordelen. Bestuur moet eerst zelf de kans krijgen te heroverwegen.
Systeem bestuursrechtelijke rechtsbescherming: burger moet eerst bezwaar maken bij het
bestuursorgaan, daarna kan procedure bij bestuursrechter worden gestart. (Art. 7:1 Awb).
Art. 1:5 lid 1 Awb bezwaar: ‘het gebruik maken van de ingevolge een wettelijk voorschrift
bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen bij het bestuursorgaan dat
het besluit heeft genomen.’
Je kunt bezwaar maken tegen besluiten en soms tegen andere handelingen van
bestuursorganen als je belanghebbende bent. Ook dan moet eerst een bezwaarprocedure
worden gevolgd.
Wanneer bezwaar?
Hoofdregel: recht om bezwaar te maken is direct gekoppeld aan het recht om beroep bij een
bestuursrechter in te stellen. Bezwaar is verplichte voorprocedure. Als deze ten onrechte
niet is gevolgd, zal eiser niet-ontvankelijk worden verklaard.
Art. 8:1 jo. Art. 7:1 Awb:
- Alleen belanghebbenden kunnen bezwaar maken.
- Alleen tegen bij de bestuursrechter aanvechtbare (appellabele) besluiten staat
bezwaar open.
Art. 7:1 Awb: er zijn uitzonderingen voor eerst bezwaar dan beroep.
- Het besluit is in bezwaar of in administratief beroep genomen – het besluit is aan
goedkeuring onderworpen – het besluit houdt een goedkeuring of weigering daarvan
in. Reden kan zijn dat het geen zin heeft een besluit dat al een keer is
heroverwogen, nogmaals te heroverwegen. Burger mag ook niet te lang van rechter
worden weggehouden.
- Het besluit is voorbereid met toepassing van afdeling 3.4 – het besluit is genomen op
basis van een uitspraak waarin de bestuursrechter met toepassing van art. 8:72 lid 4
onderdeel a heeft bepaald dat afdeling 3.4 geheel of gedeeltelijk buiten toepassing
blijft Reden om bezwaarschriftprocedure niet verplicht te stellen voor besluiten
die tot stand zijn gekomen met toepassing van uniforme openbare
voorbereidingsprocedure is anders; besluitvorming biedt hier burgers mogelijkheid te
beïnvloeden en bevordert al een zorgvuldige totstandkoming daarvan.
Bezwaarprocedure zou hierbij herhaling zijn.
- Het beroep richt zich tegen het niet tijdig nemen van een besluit anders zou
besluitvorming voor burger te lang duren; maken van bezwaar is niet nodig.
- Het besluit is genomen op grond van een voorschrift als genoemd in de bij deze wet
behorende Regeling rechtstreeks beroep dan wel het besluit anderszins in die regeling
is omschreven. gaat vaak om besluiten die snel worden uitgevoerd, met te weinig
tijd voor bezwaarfase.
, Belanghebbende kan ook zelf aangeven geen behoefte te hebben aan de bezwaarfase en
verzoeken om deze over te slaan. Als dit verzoek wordt gehonoreerd staat rechtstreeks
beroep bij de bestuursrechter open. (=prorogatie). Dit verzoek moet indiener in
bezwaarschrift doen. Beslissing op zo’n verzoek geldt als besluit, maar is uitgezonderd van
beroep/bezwaar. = niet-appallabel besluit.
- Moet bijdragen aan vereenvoudiging en verkorting van bestuursrechtelijke
procedures.
- In praktijk gebeurt dit niet vaak; zitten strikte voorwaarden aan. Worden ook niet
vaak ingediend.
o Misschien zien belanghebbenden voordeel van bezwaarprocedure, of zijn niet
zo bekend met Awb.
Als relevante feiten en belangen in de zaak nog onduidelijk zijn, kan de bezwaarfase nooit
worden overgeslagen. Wordt dan nodig nog aanvullend onderzoek gedaan bij volledige
heroverweging.
Bestuursorgaan kan alleen instemmen met een verzoek tot rechtstreeks beroep als alle
bezwaarmakers tegen een bepaald besluit daarom vragen. Initiatief moet bij bezwaarmaker
liggen. Zo voorkomen dat iemands bezwaarmogelijkheid wordt ontnomen.
Rechter kan zaak terugwijzen naar de bezwaarprocedure. Moet dan wel gaan om geval
waarin het bestuursorgaan ‘kennelijk ten onrechte’ met het verzoek heeft ingestemd.
Bestuur mag niet werklast bezwaarfase of verdere discussie over doelmatigheid vermijden.
Functies bezwaar:
- Zeeffunctie: bezwaarprocedure vermindert het aantal beroepen op de rechter.
- Zelfstandige functie: goede en eenvoudige toegankelijke regeling van
rechtsbescherming. Voor de behandeling van een bezwaarschrift wordt geen geld
gevraagd.
- Verlenging bestuurlijke besluitvormingsprocedure; Door volledige heroverweging
wordt bezwaarprocedure ook wel gezien als verlenging van de bestuurlijke
besluitvormingsprocedure.
- Dossierfunctie: wanneer een geschil uiteindelijk toch aan de bestuursrechter wordt
voorgelegd, heeft het een zodanige voorbehandeling gehad waardoor er een beter
afgebakende en duidelijker uitgewerkte zaak op bureau van rechter belandt.
- Signaleringsfunctie: verhoging kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming door
betrekking andere ambtenaren. Door onafhankelijkheid van personen die oordelen,
worden gebreken in de organisatie beter zichtbaar en is verbetering mogelijk.
Er wordt naast rechtmatigheid-, ook doelmatigheidstoets uitgevoerd.
Art. 7:11 Awb: bestuursorgaan is verplicht een tweede keer onderzoek te doen naar de
feiten, de betrokken belangen en de toepassing van rechtsregels en beleid in besluit.
Besluitvorming ex nunc: alle feiten en omstandigheden moeten op moment van beslissen op
bezwaar in beginsel worden meegewogen.
Kosten
Voor behandeling van bezwaarschrift hoeft niet te worden betaald, wil niet zeggen dat aan
bezwaarprocedure geen kosten verbonden zijn. Veel burgers begrijpen niet alles en hebben
advocaat nodig. Sommige kwesties zijn zo ingewikkeld dat deskundige vertegenwoordiging
valt aan te raden. Ook andere deskundigen kunnen hoge rekeningen hebben.
Leerdoelen:
1. Wat is een bezwaar, wanneer kan je in bezwaar en welke functies heeft het?
Een belanghebbende die het niet eens is met een beslissing van een bestuursorgaan zal
soms de rechter willen inschakelen. Rechter is meestal niet bevoegd om direct over geschil
te oordelen. Bestuur moet eerst zelf de kans krijgen te heroverwegen.
Systeem bestuursrechtelijke rechtsbescherming: burger moet eerst bezwaar maken bij het
bestuursorgaan, daarna kan procedure bij bestuursrechter worden gestart. (Art. 7:1 Awb).
Art. 1:5 lid 1 Awb bezwaar: ‘het gebruik maken van de ingevolge een wettelijk voorschrift
bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen bij het bestuursorgaan dat
het besluit heeft genomen.’
Je kunt bezwaar maken tegen besluiten en soms tegen andere handelingen van
bestuursorganen als je belanghebbende bent. Ook dan moet eerst een bezwaarprocedure
worden gevolgd.
Wanneer bezwaar?
Hoofdregel: recht om bezwaar te maken is direct gekoppeld aan het recht om beroep bij een
bestuursrechter in te stellen. Bezwaar is verplichte voorprocedure. Als deze ten onrechte
niet is gevolgd, zal eiser niet-ontvankelijk worden verklaard.
Art. 8:1 jo. Art. 7:1 Awb:
- Alleen belanghebbenden kunnen bezwaar maken.
- Alleen tegen bij de bestuursrechter aanvechtbare (appellabele) besluiten staat
bezwaar open.
Art. 7:1 Awb: er zijn uitzonderingen voor eerst bezwaar dan beroep.
- Het besluit is in bezwaar of in administratief beroep genomen – het besluit is aan
goedkeuring onderworpen – het besluit houdt een goedkeuring of weigering daarvan
in. Reden kan zijn dat het geen zin heeft een besluit dat al een keer is
heroverwogen, nogmaals te heroverwegen. Burger mag ook niet te lang van rechter
worden weggehouden.
- Het besluit is voorbereid met toepassing van afdeling 3.4 – het besluit is genomen op
basis van een uitspraak waarin de bestuursrechter met toepassing van art. 8:72 lid 4
onderdeel a heeft bepaald dat afdeling 3.4 geheel of gedeeltelijk buiten toepassing
blijft Reden om bezwaarschriftprocedure niet verplicht te stellen voor besluiten
die tot stand zijn gekomen met toepassing van uniforme openbare
voorbereidingsprocedure is anders; besluitvorming biedt hier burgers mogelijkheid te
beïnvloeden en bevordert al een zorgvuldige totstandkoming daarvan.
Bezwaarprocedure zou hierbij herhaling zijn.
- Het beroep richt zich tegen het niet tijdig nemen van een besluit anders zou
besluitvorming voor burger te lang duren; maken van bezwaar is niet nodig.
- Het besluit is genomen op grond van een voorschrift als genoemd in de bij deze wet
behorende Regeling rechtstreeks beroep dan wel het besluit anderszins in die regeling
is omschreven. gaat vaak om besluiten die snel worden uitgevoerd, met te weinig
tijd voor bezwaarfase.
, Belanghebbende kan ook zelf aangeven geen behoefte te hebben aan de bezwaarfase en
verzoeken om deze over te slaan. Als dit verzoek wordt gehonoreerd staat rechtstreeks
beroep bij de bestuursrechter open. (=prorogatie). Dit verzoek moet indiener in
bezwaarschrift doen. Beslissing op zo’n verzoek geldt als besluit, maar is uitgezonderd van
beroep/bezwaar. = niet-appallabel besluit.
- Moet bijdragen aan vereenvoudiging en verkorting van bestuursrechtelijke
procedures.
- In praktijk gebeurt dit niet vaak; zitten strikte voorwaarden aan. Worden ook niet
vaak ingediend.
o Misschien zien belanghebbenden voordeel van bezwaarprocedure, of zijn niet
zo bekend met Awb.
Als relevante feiten en belangen in de zaak nog onduidelijk zijn, kan de bezwaarfase nooit
worden overgeslagen. Wordt dan nodig nog aanvullend onderzoek gedaan bij volledige
heroverweging.
Bestuursorgaan kan alleen instemmen met een verzoek tot rechtstreeks beroep als alle
bezwaarmakers tegen een bepaald besluit daarom vragen. Initiatief moet bij bezwaarmaker
liggen. Zo voorkomen dat iemands bezwaarmogelijkheid wordt ontnomen.
Rechter kan zaak terugwijzen naar de bezwaarprocedure. Moet dan wel gaan om geval
waarin het bestuursorgaan ‘kennelijk ten onrechte’ met het verzoek heeft ingestemd.
Bestuur mag niet werklast bezwaarfase of verdere discussie over doelmatigheid vermijden.
Functies bezwaar:
- Zeeffunctie: bezwaarprocedure vermindert het aantal beroepen op de rechter.
- Zelfstandige functie: goede en eenvoudige toegankelijke regeling van
rechtsbescherming. Voor de behandeling van een bezwaarschrift wordt geen geld
gevraagd.
- Verlenging bestuurlijke besluitvormingsprocedure; Door volledige heroverweging
wordt bezwaarprocedure ook wel gezien als verlenging van de bestuurlijke
besluitvormingsprocedure.
- Dossierfunctie: wanneer een geschil uiteindelijk toch aan de bestuursrechter wordt
voorgelegd, heeft het een zodanige voorbehandeling gehad waardoor er een beter
afgebakende en duidelijker uitgewerkte zaak op bureau van rechter belandt.
- Signaleringsfunctie: verhoging kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming door
betrekking andere ambtenaren. Door onafhankelijkheid van personen die oordelen,
worden gebreken in de organisatie beter zichtbaar en is verbetering mogelijk.
Er wordt naast rechtmatigheid-, ook doelmatigheidstoets uitgevoerd.
Art. 7:11 Awb: bestuursorgaan is verplicht een tweede keer onderzoek te doen naar de
feiten, de betrokken belangen en de toepassing van rechtsregels en beleid in besluit.
Besluitvorming ex nunc: alle feiten en omstandigheden moeten op moment van beslissen op
bezwaar in beginsel worden meegewogen.
Kosten
Voor behandeling van bezwaarschrift hoeft niet te worden betaald, wil niet zeggen dat aan
bezwaarprocedure geen kosten verbonden zijn. Veel burgers begrijpen niet alles en hebben
advocaat nodig. Sommige kwesties zijn zo ingewikkeld dat deskundige vertegenwoordiging
valt aan te raden. Ook andere deskundigen kunnen hoge rekeningen hebben.
