Probleem 7
1. Waar dien je wanneer beroep in te stellen en waar dien je hoger beroep in te stellen?
Algemene bestuursrechtspraak
Art. 8:6 Awb hoofdregel: beroep wordt bij de rechtbank ingesteld.
Stap 1: beroep instellen bij rechtbank. (Als niks afwijkends is geregeld).
Bestuursrechtelijke beroepen komen bij afdeling bestuursrecht terecht.
Stap 2: hoger beroep (art. 8:105 Awb).
Nederland heeft 11 rechtsgebieden (arrondissementen), waarbinnen steeds één rechtbank
opereert. Je kunt zelf niet kiezen waar je wil procederen.
Art. 8:7 en 8:8 Awb: regelen welke van die rechtbanken bevoegd is bij bepaald beroep.
Relatieve bevoegdheid: bevoegd tot bepaald beroep; wordt bepaald door:
- Óf de zetel van het bestuursorgaan: beroepsprocedures tegen lokale
bestuursorganen (gemeente bijvoorbeeld) wil je niet door heel Nederland
behandelen.
- Óf de woonplaats van indiener beroepschrift: als tegen andere bestuursorganen een
beroep ingesteld wordt is woonplaats indiener bepalend. (Art. 8:7 lid 2 Awb).
‘Andere bestuursorgaan’: een bestuursorgaan van de centrale overheid, waartoe ook
meeste zelfstandige bestuursorganen worden gerekend.
Art. 8:7 lid 3 Awb: wetgever kan bepalen dat alleen een specifieke rechtbank bevoegd is, als
bijvoorbeeld specifieke expertise nodig is. (Vb: Vreemdelingenwet).
Woonplaats indiener wordt bepaald door art. 1:10 lid 1 BW: woonplaats van een natuurlijk
persoon bevindt zich ‘te zijner woonstede’. Bij gebreke daarvan, geldt plaats van werkelijk
verblijf. Wordt dus bepaald a.d.h.v. feitelijke omstandigheden.
Basisregistratie Personen is aanwijzing, maar niet beslissend.
Lid 2: rechtspersoon heeft zijn woonplaats waar hij volgens wettelijk voorschrift of volgens
zijn statuten of reglementen zijn zetel heeft.
- Partij kan woonplaats kiezen bij zijn gemachtigde (alle stukken worden dan naar dat
adres gezonden). Voor relatieve competentie heeft woonplaatskeuze geen gevolgen.
Daadwerkelijke woonplaats van partij blijft daarvoor bepalend.
Conflicterende rechtsmacht: soms zijn meerdere rechtbanken bevoegd. Bijvoorbeeld als
verschillende belanghebbenden in verschillende rechtsgebieden tegen zelfde besluit van een
bestuursorgaan van de rijksoverheid een beroep hebben ingesteld.
Oplossing is art. 8:8 Awb: rechtbak waarbij beroep eerst is ingediend, neemt ook de
behandeling van elders ingediende beroepschriften bij zich.
- Bij gelijktijdige indiening neemt rechtbank die eerst wordt genoemd in de Wet op de
rechterlijke Indeling (Wet RI) de behandeling op zich.
Hoger beroep, in algemene en bijzondere bestuursrechtspraak
Voor de behandeling voor hoger beroep (appel) kennen we drie colleges:
1. De ABRvS (algemene hogerberoepsrechter in bestuursrecht);
2. CRvB (hogerberoepsrechter in vooral socialezekerheids- en ambtenarenzaken);
3. CBs (op terrein van het economisch bestuursrecht).
ABRvS en CRvB zijn grote spelers.
, (belastingkamer van de) Hoge Raad: vierde hoogste bestuursrechter; oordeelt in cassatie
over uitspraken in hoger beroep van gerechtshoven in belastingzaken.
Art. 8.5 Awb regelt hoger beroep.
Art. 8:104 en 8:105 Awb gaan over competentie van de hogerberoepsrechter.
Hogerberoeprechter: neutrale term voor ABRvS, CRvB, CBs en Hof, afhankelijk van welk
college in de zaak bevoegd is.
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS): algemene hoogste
bestuursrechter. Hoger beroep wordt hier ingesteld, tenzij wetgever ander appelcollege
heeft aangewezen. (Art. 8:105 lid 1 Awb).
- Spreekt over veel verschillende onderwerpen. Vreemdelingenrecht ongeveer de helft
van de zaken.
- Afdeling speelt grote rol in bewaking van de rechtseenheid op al die verschillende
terreinen.
Wet op de Raad van State (Wet RvS): staan institutionele bepalingen over Afdeling
bestuursrechtspraak in.
- Afdeling bestaat uit staatsraden, maximaal 10 mogen aan advisering en rechtspraak
deelnemen. (Art. 2 lid 3 wet RvS).
- Alle staatsraden worden voor het leven benoemd (art. 3 Wet RvS).
- Er zijn enkelvoudige en meervoudige kamers (3 leden) (art. 42 Wet RvS).
Centrale Raad van Beroep (CRvB): hoogste bestuursrechter in socialezekerheids- en
ambtenarenzaken. Raad is gevestigd in Utrecht.
- Sociale zekerheid: beslechting van geschillen bij de uitvoering van
socialeverzekeringswetten.
- Ambtenarenrechtspraak: behandeling hoger beroep in ambtenarenzaken a.d.h.v.
Ambtenarenwet.
Sinds herziening van rechterlijke organisaties wijken socialezekerheidsrechtspraak en
ambtenarenrechtspraak alleen nog maar af van het algemene stramien wat betreft de
hogerberoepsinstantie. CRvB biedt in hoger beroep dus bijzondere bestuursrechtspraak.
- 1 jan. 2020: ambtenaren hebben geen aparte rechtspositie meer, gewone
arbeidsrecht geldt. Procedures nu bij kantonrechter, Hof en HR.
o CRvB behoudt t.o.v. uitzonderingen bijzondere positie (art. 3 Wnra).
Art. 8:105 lid 1 i.c.m. art. 9 en 10 Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak (deel Awb)
bepalen in welke zaken de CRvB de bevpegde hogerberoepsrechter is.
Institutionele bepalingen staan in titel I van Beroepswet.
Benoemingsvereisten staan in Wet op rechterlijke organisatie (RO).
Het College van Beroep: hoogste bestuursrechter in economisch bestuursrecht voor het
bedrijfsleven. Is gevestigd in Den Haag. Bestaat uit voor leven benoemde juristen. Ook hier
enkelvoudige en meervoudige kamers en benoemingsvereisten te vinden in RO.
Nu ook hoogste bestuursrechter in geval van beroep tegen besluiten van toezichthouders op
economisch gebied (ACM).
Ontstaan: Wet op de bedrijfsorganisatie.
Art. 134, lid 1 Gw: werden openbare lichamen voor beroep en bedrijf ingesteld. (Inmiddels
weer opgeheven).
1. Waar dien je wanneer beroep in te stellen en waar dien je hoger beroep in te stellen?
Algemene bestuursrechtspraak
Art. 8:6 Awb hoofdregel: beroep wordt bij de rechtbank ingesteld.
Stap 1: beroep instellen bij rechtbank. (Als niks afwijkends is geregeld).
Bestuursrechtelijke beroepen komen bij afdeling bestuursrecht terecht.
Stap 2: hoger beroep (art. 8:105 Awb).
Nederland heeft 11 rechtsgebieden (arrondissementen), waarbinnen steeds één rechtbank
opereert. Je kunt zelf niet kiezen waar je wil procederen.
Art. 8:7 en 8:8 Awb: regelen welke van die rechtbanken bevoegd is bij bepaald beroep.
Relatieve bevoegdheid: bevoegd tot bepaald beroep; wordt bepaald door:
- Óf de zetel van het bestuursorgaan: beroepsprocedures tegen lokale
bestuursorganen (gemeente bijvoorbeeld) wil je niet door heel Nederland
behandelen.
- Óf de woonplaats van indiener beroepschrift: als tegen andere bestuursorganen een
beroep ingesteld wordt is woonplaats indiener bepalend. (Art. 8:7 lid 2 Awb).
‘Andere bestuursorgaan’: een bestuursorgaan van de centrale overheid, waartoe ook
meeste zelfstandige bestuursorganen worden gerekend.
Art. 8:7 lid 3 Awb: wetgever kan bepalen dat alleen een specifieke rechtbank bevoegd is, als
bijvoorbeeld specifieke expertise nodig is. (Vb: Vreemdelingenwet).
Woonplaats indiener wordt bepaald door art. 1:10 lid 1 BW: woonplaats van een natuurlijk
persoon bevindt zich ‘te zijner woonstede’. Bij gebreke daarvan, geldt plaats van werkelijk
verblijf. Wordt dus bepaald a.d.h.v. feitelijke omstandigheden.
Basisregistratie Personen is aanwijzing, maar niet beslissend.
Lid 2: rechtspersoon heeft zijn woonplaats waar hij volgens wettelijk voorschrift of volgens
zijn statuten of reglementen zijn zetel heeft.
- Partij kan woonplaats kiezen bij zijn gemachtigde (alle stukken worden dan naar dat
adres gezonden). Voor relatieve competentie heeft woonplaatskeuze geen gevolgen.
Daadwerkelijke woonplaats van partij blijft daarvoor bepalend.
Conflicterende rechtsmacht: soms zijn meerdere rechtbanken bevoegd. Bijvoorbeeld als
verschillende belanghebbenden in verschillende rechtsgebieden tegen zelfde besluit van een
bestuursorgaan van de rijksoverheid een beroep hebben ingesteld.
Oplossing is art. 8:8 Awb: rechtbak waarbij beroep eerst is ingediend, neemt ook de
behandeling van elders ingediende beroepschriften bij zich.
- Bij gelijktijdige indiening neemt rechtbank die eerst wordt genoemd in de Wet op de
rechterlijke Indeling (Wet RI) de behandeling op zich.
Hoger beroep, in algemene en bijzondere bestuursrechtspraak
Voor de behandeling voor hoger beroep (appel) kennen we drie colleges:
1. De ABRvS (algemene hogerberoepsrechter in bestuursrecht);
2. CRvB (hogerberoepsrechter in vooral socialezekerheids- en ambtenarenzaken);
3. CBs (op terrein van het economisch bestuursrecht).
ABRvS en CRvB zijn grote spelers.
, (belastingkamer van de) Hoge Raad: vierde hoogste bestuursrechter; oordeelt in cassatie
over uitspraken in hoger beroep van gerechtshoven in belastingzaken.
Art. 8.5 Awb regelt hoger beroep.
Art. 8:104 en 8:105 Awb gaan over competentie van de hogerberoepsrechter.
Hogerberoeprechter: neutrale term voor ABRvS, CRvB, CBs en Hof, afhankelijk van welk
college in de zaak bevoegd is.
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS): algemene hoogste
bestuursrechter. Hoger beroep wordt hier ingesteld, tenzij wetgever ander appelcollege
heeft aangewezen. (Art. 8:105 lid 1 Awb).
- Spreekt over veel verschillende onderwerpen. Vreemdelingenrecht ongeveer de helft
van de zaken.
- Afdeling speelt grote rol in bewaking van de rechtseenheid op al die verschillende
terreinen.
Wet op de Raad van State (Wet RvS): staan institutionele bepalingen over Afdeling
bestuursrechtspraak in.
- Afdeling bestaat uit staatsraden, maximaal 10 mogen aan advisering en rechtspraak
deelnemen. (Art. 2 lid 3 wet RvS).
- Alle staatsraden worden voor het leven benoemd (art. 3 Wet RvS).
- Er zijn enkelvoudige en meervoudige kamers (3 leden) (art. 42 Wet RvS).
Centrale Raad van Beroep (CRvB): hoogste bestuursrechter in socialezekerheids- en
ambtenarenzaken. Raad is gevestigd in Utrecht.
- Sociale zekerheid: beslechting van geschillen bij de uitvoering van
socialeverzekeringswetten.
- Ambtenarenrechtspraak: behandeling hoger beroep in ambtenarenzaken a.d.h.v.
Ambtenarenwet.
Sinds herziening van rechterlijke organisaties wijken socialezekerheidsrechtspraak en
ambtenarenrechtspraak alleen nog maar af van het algemene stramien wat betreft de
hogerberoepsinstantie. CRvB biedt in hoger beroep dus bijzondere bestuursrechtspraak.
- 1 jan. 2020: ambtenaren hebben geen aparte rechtspositie meer, gewone
arbeidsrecht geldt. Procedures nu bij kantonrechter, Hof en HR.
o CRvB behoudt t.o.v. uitzonderingen bijzondere positie (art. 3 Wnra).
Art. 8:105 lid 1 i.c.m. art. 9 en 10 Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak (deel Awb)
bepalen in welke zaken de CRvB de bevpegde hogerberoepsrechter is.
Institutionele bepalingen staan in titel I van Beroepswet.
Benoemingsvereisten staan in Wet op rechterlijke organisatie (RO).
Het College van Beroep: hoogste bestuursrechter in economisch bestuursrecht voor het
bedrijfsleven. Is gevestigd in Den Haag. Bestaat uit voor leven benoemde juristen. Ook hier
enkelvoudige en meervoudige kamers en benoemingsvereisten te vinden in RO.
Nu ook hoogste bestuursrechter in geval van beroep tegen besluiten van toezichthouders op
economisch gebied (ACM).
Ontstaan: Wet op de bedrijfsorganisatie.
Art. 134, lid 1 Gw: werden openbare lichamen voor beroep en bedrijf ingesteld. (Inmiddels
weer opgeheven).
