Probleem 4 ISR
Leerdoelen
1. Kunnen Rico en Rami/de vader van Rami elkaar vervolgen? Waarom wel of waarom
niet?
Vervolgingsbeslissing: keuze van officier van justitie een zaak aan de strafrechter voor te
leggen. Vanaf dan loopt er een vervolging tegen de verdachte.
Openbaar ministerie: een overheidsorgaan dat belast is met de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde en andere bij wet vastgestelde taken.
Art. 124 Wet op rechterlijke organisatie: omschrijving taken OM.
Verschillende bewoordingen OM:
- Bij rechtbanken vertegenwoordiging door officier van justitie;
- Afdeling van OM bij gerecht ‘het parket’;
- Gebouw waarin OM zetelt (thuisbasis OvJ) en dagvaardingen verstuurt ‘het parket’
Alleen het OM is bevoegd tot instellen van strafvervolging d.m.v. dagvaarding.
Slachtoffer kan geen strafzaak beginnen tegen verdachte.
Burgers kunnen elkaar wel civielrechtelijk dagvaarden, er is dan geen sprake van vervolging.
Verdachte staat alleen terecht voor tenlastegelegde feit, als tijdens zitting iets anders
bekend wordt, kan rechter daar niet voor vervolgen.
Naast het wel/niet vervolgen, bepaalt de OvJ ook waarvoor vervolgd wordt, ook dit is van
groot gewicht.
Rico en Rami/zijn vader kunnen elkaar dus niet vervolgen, alleen het OM kan strafrechtelijk
vervolgen.
2. Maakt het nog uit dat Rami (pas) elf jaar is? Zo ja, kan er iemand in zijn plaats worden
vervolgd, zoals zijn vader?
Art. 167 lid 2 Sv: ‘Van vervolging kan worden afgezien op gronden aan het algemeen belang
ontleend.’ OvJ hoeft dus niet te vervolgen.
In de regel wordt er alleen vervolgd als het algemeen belang dit vordert. Als zaak op andere
manier kan worden afgedaan, geen vervolging.
Opportuniteitsbeginsel: een OvJ mag in alle gevallen op grond van beleidsmatige
overwegingen de opportuniteit (wenselijkheid) van een vervolging beoordelen.
Belangrijk beginsel t.a.v. vervolgbeslissing.
Maar, van willekeur mag nooit sprake zijn, er moet een consequent en toetsbaar
vervolgingsbeleid gevoerd worden.
Sepot: de beslissing van de OvJ om in een individuele strafzaak af te zien van een vervolging.
Er zijn veel mogelijke redenen om een zaak te seponeren.
- Technisch sepot: het is niet mogelijk om te vervolgen.
o Voldoet niet aan bewijsminimumregels in art. 342 lid 2 Sv
o Vervolgingsbeletsel: bijvoorbeeld verdachte is jonger dan twaalf.
- Beleidssepot: zaak die technisch wel tot veroordeling kan leiden, wordt
geseponeerd.
o Slachtoffer verzoekt verdachte niet te vervolgen; veroordeling is nu
onwenselijk.
o OvJ vindt zaak niet ernstig genoeg dus stuurt waarschuwing. Kan ook door
excuses, schadevergoeding of belofte (zichtbaar berouw).
, Ook politie kan besluiten zaak te seponeren, door geen proces-verbaal op te maken. Dit
politiesepot is niet bij de wet geregeld.
Vervolgingsbeletsel: reden waarom in concrete situatie vervolging niet toegestaan is. Als
hiervan sprake is, bestaat geen recht van de OvJ om te vervolgen. Hierbij soms sprake van
interpretatieproblemen. Het is de rechter die bepaalt of het OM vervolgingsrecht had of
niet. Zo, niet dan wordt OM niet-ontvankelijk verklaard.
De belangrijkste vervolgingsbeletselen:
- Rechtsmacht: rechtsmacht ontbreekt.
o Art. 2 Sr: ‘De Nederlandse strafwet is toepasselijk op ieder die zich in
Nederland aan enig strafbaar feit schuldig maakt.’(=territorialiteitsbeginsel).
o Er is wel categorie feiten waarover Nederlandse rechtsmacht claimt, ongeacht
waar ze plaatsvinden/nationaliteit dader. (Art. 4 Sr).
o Art. 7 Sr: Nederlandse rechtsmacht over Nederlanders die (in dit artikel
genoemde) strafbare feiten in buitenland begaan.
o Art. 5 Sr: soms ook rechtsmacht wanneer strafbaar feit tegen een
Nederlander is begaan. (art. 7 en 5 = personaliteitsbeginsel).
- Leeftijd (art. 486 Sv): niemand kan strafrechtelijk worden vervolgd wegens een feit,
begaan voordat hij de leeftijd van twaalf jaren heeft bereikt.
o Kinderen onder 12 kunnen niet in die mate verantwoordelijk gehouden
worden voor hun daden dat een strafrechtelijk reactie gepast is.
o Afwijkingen voor bijzonder ernstige of schrijdende gevallen zijn er niet.
o Dwangmiddelen uit art. 487 Sv mogen wel worden toegepast bij plegen
strafbaar feit.
- Verjaring van het vervolgingsrecht: na verjaringstermijn geen vervolgingsrecht meer.
o Noodzaak na tijd is minder groot, ook minder bewijs, minder getuigen,
onbetrouwbaardere verklaringen en dus minder kans op succesvolle
vervolging.
o Verjaringstermijnen van strafbare feiten verschillen. Hangt af van ernst van
strafbare feit. (Art. 70 Sr).
o Zie art. 71 Sr voor aanvang termijn en uitzonderingen.
- Overlijden van de verdachte: art. 69 Sr: het recht tot strafvordering vervalt door de
door van de verdachte.
- Klacht: sommige delicten zijn alleen vervolgbaar op klacht.
o Uitzondering op autonoom OM dat onafhankelijk is van wil van slachtoffer.
o Art. 164 Sv: klacht is bijzonder soort aangifte, waarbij klager verzoekt om
vervolging. Zo niet-gewenste vervolging door slachtoffer tegengaan.
o OvJ is niet verplicht te vervolgen na klacht.
- Immuniteit van overheidsorganen: De Nederlandse staat kan niet strafrechtelijk
vervolgd worden.
o (art. 51 Sr): strafbare feiten kunnen worden begaan door natuurlijke
personen en rechtspersonen.
o Staat, provincies en gemeenten bezitten rechtspersoonlijkheid en kunnen dus
strafbare feiten plegen.
o Handelingen van de staat moeten geacht worden te strekken tot de
behartiging van het algemeen belang. Ministers en staatssecretarissen zijn
Leerdoelen
1. Kunnen Rico en Rami/de vader van Rami elkaar vervolgen? Waarom wel of waarom
niet?
Vervolgingsbeslissing: keuze van officier van justitie een zaak aan de strafrechter voor te
leggen. Vanaf dan loopt er een vervolging tegen de verdachte.
Openbaar ministerie: een overheidsorgaan dat belast is met de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde en andere bij wet vastgestelde taken.
Art. 124 Wet op rechterlijke organisatie: omschrijving taken OM.
Verschillende bewoordingen OM:
- Bij rechtbanken vertegenwoordiging door officier van justitie;
- Afdeling van OM bij gerecht ‘het parket’;
- Gebouw waarin OM zetelt (thuisbasis OvJ) en dagvaardingen verstuurt ‘het parket’
Alleen het OM is bevoegd tot instellen van strafvervolging d.m.v. dagvaarding.
Slachtoffer kan geen strafzaak beginnen tegen verdachte.
Burgers kunnen elkaar wel civielrechtelijk dagvaarden, er is dan geen sprake van vervolging.
Verdachte staat alleen terecht voor tenlastegelegde feit, als tijdens zitting iets anders
bekend wordt, kan rechter daar niet voor vervolgen.
Naast het wel/niet vervolgen, bepaalt de OvJ ook waarvoor vervolgd wordt, ook dit is van
groot gewicht.
Rico en Rami/zijn vader kunnen elkaar dus niet vervolgen, alleen het OM kan strafrechtelijk
vervolgen.
2. Maakt het nog uit dat Rami (pas) elf jaar is? Zo ja, kan er iemand in zijn plaats worden
vervolgd, zoals zijn vader?
Art. 167 lid 2 Sv: ‘Van vervolging kan worden afgezien op gronden aan het algemeen belang
ontleend.’ OvJ hoeft dus niet te vervolgen.
In de regel wordt er alleen vervolgd als het algemeen belang dit vordert. Als zaak op andere
manier kan worden afgedaan, geen vervolging.
Opportuniteitsbeginsel: een OvJ mag in alle gevallen op grond van beleidsmatige
overwegingen de opportuniteit (wenselijkheid) van een vervolging beoordelen.
Belangrijk beginsel t.a.v. vervolgbeslissing.
Maar, van willekeur mag nooit sprake zijn, er moet een consequent en toetsbaar
vervolgingsbeleid gevoerd worden.
Sepot: de beslissing van de OvJ om in een individuele strafzaak af te zien van een vervolging.
Er zijn veel mogelijke redenen om een zaak te seponeren.
- Technisch sepot: het is niet mogelijk om te vervolgen.
o Voldoet niet aan bewijsminimumregels in art. 342 lid 2 Sv
o Vervolgingsbeletsel: bijvoorbeeld verdachte is jonger dan twaalf.
- Beleidssepot: zaak die technisch wel tot veroordeling kan leiden, wordt
geseponeerd.
o Slachtoffer verzoekt verdachte niet te vervolgen; veroordeling is nu
onwenselijk.
o OvJ vindt zaak niet ernstig genoeg dus stuurt waarschuwing. Kan ook door
excuses, schadevergoeding of belofte (zichtbaar berouw).
, Ook politie kan besluiten zaak te seponeren, door geen proces-verbaal op te maken. Dit
politiesepot is niet bij de wet geregeld.
Vervolgingsbeletsel: reden waarom in concrete situatie vervolging niet toegestaan is. Als
hiervan sprake is, bestaat geen recht van de OvJ om te vervolgen. Hierbij soms sprake van
interpretatieproblemen. Het is de rechter die bepaalt of het OM vervolgingsrecht had of
niet. Zo, niet dan wordt OM niet-ontvankelijk verklaard.
De belangrijkste vervolgingsbeletselen:
- Rechtsmacht: rechtsmacht ontbreekt.
o Art. 2 Sr: ‘De Nederlandse strafwet is toepasselijk op ieder die zich in
Nederland aan enig strafbaar feit schuldig maakt.’(=territorialiteitsbeginsel).
o Er is wel categorie feiten waarover Nederlandse rechtsmacht claimt, ongeacht
waar ze plaatsvinden/nationaliteit dader. (Art. 4 Sr).
o Art. 7 Sr: Nederlandse rechtsmacht over Nederlanders die (in dit artikel
genoemde) strafbare feiten in buitenland begaan.
o Art. 5 Sr: soms ook rechtsmacht wanneer strafbaar feit tegen een
Nederlander is begaan. (art. 7 en 5 = personaliteitsbeginsel).
- Leeftijd (art. 486 Sv): niemand kan strafrechtelijk worden vervolgd wegens een feit,
begaan voordat hij de leeftijd van twaalf jaren heeft bereikt.
o Kinderen onder 12 kunnen niet in die mate verantwoordelijk gehouden
worden voor hun daden dat een strafrechtelijk reactie gepast is.
o Afwijkingen voor bijzonder ernstige of schrijdende gevallen zijn er niet.
o Dwangmiddelen uit art. 487 Sv mogen wel worden toegepast bij plegen
strafbaar feit.
- Verjaring van het vervolgingsrecht: na verjaringstermijn geen vervolgingsrecht meer.
o Noodzaak na tijd is minder groot, ook minder bewijs, minder getuigen,
onbetrouwbaardere verklaringen en dus minder kans op succesvolle
vervolging.
o Verjaringstermijnen van strafbare feiten verschillen. Hangt af van ernst van
strafbare feit. (Art. 70 Sr).
o Zie art. 71 Sr voor aanvang termijn en uitzonderingen.
- Overlijden van de verdachte: art. 69 Sr: het recht tot strafvordering vervalt door de
door van de verdachte.
- Klacht: sommige delicten zijn alleen vervolgbaar op klacht.
o Uitzondering op autonoom OM dat onafhankelijk is van wil van slachtoffer.
o Art. 164 Sv: klacht is bijzonder soort aangifte, waarbij klager verzoekt om
vervolging. Zo niet-gewenste vervolging door slachtoffer tegengaan.
o OvJ is niet verplicht te vervolgen na klacht.
- Immuniteit van overheidsorganen: De Nederlandse staat kan niet strafrechtelijk
vervolgd worden.
o (art. 51 Sr): strafbare feiten kunnen worden begaan door natuurlijke
personen en rechtspersonen.
o Staat, provincies en gemeenten bezitten rechtspersoonlijkheid en kunnen dus
strafbare feiten plegen.
o Handelingen van de staat moeten geacht worden te strekken tot de
behartiging van het algemeen belang. Ministers en staatssecretarissen zijn
