Probleem 2 REM
Leerdoelen
Eigendom (5:1): het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben.
- Kan slechts betrekking hebben op een zaak (3:2); een voor menselijke beheersing
vatbaar stoffelijk object.
- Het meest omvattende recht; het staat de eigenaar met uitsluiting van eenieder vrij
van de zaak gebruik te maken = gebruiksrecht. Bestaande uit:
o Recht op genot van het object. Valt ook het recht op de afgescheiden
vruchten van de zaak onder (5:3).
o Bevoegdheid om over het object te beschikken. Beschikkingsrecht: geeft
eigenaar de mogelijkheid t.a.v. zijn zaak rechtshandelingen te verrichten. Kan
verhuur en overdracht zijn, maar ook bezwaren van de zaak met beperkt
recht.
Gebruiksrecht mag niet in strijd zijn met rechten van anderen en de op wettelijke
voorschriften en regels van ongeschreven recht gegronde beperkingen moeten in acht
worden genomen (5:1 lid 2).
Van belang voor het juridische eigendomsbegrip; de bestaansvoorwaarden van de markt:
- De exclusiviteit;
- De mogelijkheid tot overdracht.
Eigendom kan niet langs contractuele weg onoverdraagbaar gemaakt worden.
3:83 bepaalt over de overdraagbaarheid.
Eigendom vult bestaansvoorwaarden van markt in, maar is niet ruim genoeg; er zijn ook
andere gevallen waarin wordt voldaan aan de voorwaarden van exclusiviteit en
overdraagbaarheid.
Omdat het juridische begrip eigendom in sommige opzichten niet ruim genoeg is en in
andere opzichten te omvattend, wordt in de rechtseconomie property rights gebruikt i.p.v.
eigendomsrechten.
Eigendom (Europees-continentale recht): een privaatrechtelijk subjectief recht dat aan de
houder ervan een absoluut recht geeft op een lichamelijke zaak.
Property rights (eigendom in rechtseconomie): de klassieke driedeling van bevoegdheden
(gebruik, genot en beschikking). Deze wordt in de rechtseconomische literatuur soms nog
verder opgesplitst:
- De bevoegdheid tot toegang;
- De bevoegdheid om de opbrengst van een goed te verwerven;
- De bevoegdheid om het goed te beheren;
- De bevoegdheid om anderen van het gebruik en de opbrengst van het goed uit te
sluiten;
- De bevoegdheid om het goed aan anderen over te dragen of het te vernietigen.
Wordt in bredere zin en nogal wisselend gebruikt. Komt doordat;
- Rechtseconomie is niet gebonden aan de positiefrechtelijke definitie van één
welbepaald rechtsstelsel. Het eigendomsbegrip binnen rechtsstelsels en
rechtstradities kan nogal verschillen;
- De rechtseconomie is voornamelijk gegroeid in Anglo-Saksische landen, waar de term
property ook losser gebruikt wordt dan op het Europese continent.
, 1. Wat zijn de economische voor- en nadelen van 'gemeenschappelijke' en 'private'
eigendom?
Private goederen: goederen of diensten waarbij aan de kenmerken van rivaliteit en
exclusiviteit is voldaan.
Er kan rivaliteit in de productie (bewerktijd, grondstoffen) zijn en in de consumptie.
Het bestaan van markten en de regeling en bescherming van exclusieve gebruiksrechten
door private eigendom is niet alomvattend markt faalt bij collectieve goederen.
Exclusiviteit: de mogelijkheid om anderen van het gebruik en de baten uit te sluiten.
Er zal alleen handel op de markt plaatsvinden als niet-eigenaren het goed niet ergens anders
goedkoper kunnen verkrijgen. Het moet niet voor iedereen te verkrijgen zijn.
Schaarste: een spanning tussen de menselijke behoeften en de beschikbare hoeveelheid
middelen om die behoeften te bevredigen. Schaarste manifesteert zich in rivaliteit: gebruik
door de een gaat ten koste van het gebruik door iemand anders.
Zodra er schaarste is moet de beperkte hoeveelheid middelen worden verdeeld over
potentiële gebruikers en gebruiksmogelijkheden. Mogelijkheden:
- Overlaten aan recht van de sterkste;
- Vertrouwen op centrale planning;
- Taak wordt door markt verricht.
Collectieve eigendom: gemeenschappelijke eigendom waarvan het gebruik onderworpen is
aan een of andere vorm van collectieve besluitvorming. Vb: aanleg en onderhoud van een
dijk. De bescherming die een dijk aan de ene bewoner biedt, gaat niet ten koste van die van
een andere bewoner. Iedere bewoner profiteert van dit goed, zelfs als niet wordt
meebetaald. Maar, als niemand de kosten voor rekening neemt, komt er geen dijk. Dit
terwijl de baten hoger zijn dan de kosten = inefficiënt.
Is sprake van non-rivaliteit en non-exclusiviteit.
Er is voor de aanleg en onderhoud wel een inzet van schaarse middelen nodig.
Om de dijk tot stand te laten komen moet iedereen verplicht worden mee te betalen Is
dus een relatie tussen het bestaan van markten, de regeling en handhaving van
eigendomsrechten, en de mate van rivaliteit en exclusiviteit in productie en gebruik van
goederen en diensten.
Nadeel: zorgvuldige collectieve besluitvorming kost tijd en inspanning. Kan op
besluitvormingskosten worden bespaard door genoegen te nemen met procedures waarbij
de beslissingen worden genomen door bijvoorbeeld politici. Vraag is of dan alle belangen
worden meegewogen. Ook is deze vorm van besluitvorming onvoldoende flexibel om in te
spelen op veranderende omstandigheden.
Voor de invoering, vormgeving en afgrenzing van eigendomsrechten zijn vaak verschillende
varianten denkbaar. De invoering en handhaving van eigendomsrechten brengen kosten met
zich mee, zijn deze de moeite waar? Brengt keuzeprobleem met zich mee.
Common property rights: zodra meer dan een persoon bevoegdheden heeft over een
bepaald goed. Het gebruik is non-excluded voor bepaalde groep mensen. Een common good
kan ook rival en non-rival zijn.
Public goods:
- Non-rivaliteit: Een consumptie door ene persoon staat consumptie door de ander
niet in de weg.
Leerdoelen
Eigendom (5:1): het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben.
- Kan slechts betrekking hebben op een zaak (3:2); een voor menselijke beheersing
vatbaar stoffelijk object.
- Het meest omvattende recht; het staat de eigenaar met uitsluiting van eenieder vrij
van de zaak gebruik te maken = gebruiksrecht. Bestaande uit:
o Recht op genot van het object. Valt ook het recht op de afgescheiden
vruchten van de zaak onder (5:3).
o Bevoegdheid om over het object te beschikken. Beschikkingsrecht: geeft
eigenaar de mogelijkheid t.a.v. zijn zaak rechtshandelingen te verrichten. Kan
verhuur en overdracht zijn, maar ook bezwaren van de zaak met beperkt
recht.
Gebruiksrecht mag niet in strijd zijn met rechten van anderen en de op wettelijke
voorschriften en regels van ongeschreven recht gegronde beperkingen moeten in acht
worden genomen (5:1 lid 2).
Van belang voor het juridische eigendomsbegrip; de bestaansvoorwaarden van de markt:
- De exclusiviteit;
- De mogelijkheid tot overdracht.
Eigendom kan niet langs contractuele weg onoverdraagbaar gemaakt worden.
3:83 bepaalt over de overdraagbaarheid.
Eigendom vult bestaansvoorwaarden van markt in, maar is niet ruim genoeg; er zijn ook
andere gevallen waarin wordt voldaan aan de voorwaarden van exclusiviteit en
overdraagbaarheid.
Omdat het juridische begrip eigendom in sommige opzichten niet ruim genoeg is en in
andere opzichten te omvattend, wordt in de rechtseconomie property rights gebruikt i.p.v.
eigendomsrechten.
Eigendom (Europees-continentale recht): een privaatrechtelijk subjectief recht dat aan de
houder ervan een absoluut recht geeft op een lichamelijke zaak.
Property rights (eigendom in rechtseconomie): de klassieke driedeling van bevoegdheden
(gebruik, genot en beschikking). Deze wordt in de rechtseconomische literatuur soms nog
verder opgesplitst:
- De bevoegdheid tot toegang;
- De bevoegdheid om de opbrengst van een goed te verwerven;
- De bevoegdheid om het goed te beheren;
- De bevoegdheid om anderen van het gebruik en de opbrengst van het goed uit te
sluiten;
- De bevoegdheid om het goed aan anderen over te dragen of het te vernietigen.
Wordt in bredere zin en nogal wisselend gebruikt. Komt doordat;
- Rechtseconomie is niet gebonden aan de positiefrechtelijke definitie van één
welbepaald rechtsstelsel. Het eigendomsbegrip binnen rechtsstelsels en
rechtstradities kan nogal verschillen;
- De rechtseconomie is voornamelijk gegroeid in Anglo-Saksische landen, waar de term
property ook losser gebruikt wordt dan op het Europese continent.
, 1. Wat zijn de economische voor- en nadelen van 'gemeenschappelijke' en 'private'
eigendom?
Private goederen: goederen of diensten waarbij aan de kenmerken van rivaliteit en
exclusiviteit is voldaan.
Er kan rivaliteit in de productie (bewerktijd, grondstoffen) zijn en in de consumptie.
Het bestaan van markten en de regeling en bescherming van exclusieve gebruiksrechten
door private eigendom is niet alomvattend markt faalt bij collectieve goederen.
Exclusiviteit: de mogelijkheid om anderen van het gebruik en de baten uit te sluiten.
Er zal alleen handel op de markt plaatsvinden als niet-eigenaren het goed niet ergens anders
goedkoper kunnen verkrijgen. Het moet niet voor iedereen te verkrijgen zijn.
Schaarste: een spanning tussen de menselijke behoeften en de beschikbare hoeveelheid
middelen om die behoeften te bevredigen. Schaarste manifesteert zich in rivaliteit: gebruik
door de een gaat ten koste van het gebruik door iemand anders.
Zodra er schaarste is moet de beperkte hoeveelheid middelen worden verdeeld over
potentiële gebruikers en gebruiksmogelijkheden. Mogelijkheden:
- Overlaten aan recht van de sterkste;
- Vertrouwen op centrale planning;
- Taak wordt door markt verricht.
Collectieve eigendom: gemeenschappelijke eigendom waarvan het gebruik onderworpen is
aan een of andere vorm van collectieve besluitvorming. Vb: aanleg en onderhoud van een
dijk. De bescherming die een dijk aan de ene bewoner biedt, gaat niet ten koste van die van
een andere bewoner. Iedere bewoner profiteert van dit goed, zelfs als niet wordt
meebetaald. Maar, als niemand de kosten voor rekening neemt, komt er geen dijk. Dit
terwijl de baten hoger zijn dan de kosten = inefficiënt.
Is sprake van non-rivaliteit en non-exclusiviteit.
Er is voor de aanleg en onderhoud wel een inzet van schaarse middelen nodig.
Om de dijk tot stand te laten komen moet iedereen verplicht worden mee te betalen Is
dus een relatie tussen het bestaan van markten, de regeling en handhaving van
eigendomsrechten, en de mate van rivaliteit en exclusiviteit in productie en gebruik van
goederen en diensten.
Nadeel: zorgvuldige collectieve besluitvorming kost tijd en inspanning. Kan op
besluitvormingskosten worden bespaard door genoegen te nemen met procedures waarbij
de beslissingen worden genomen door bijvoorbeeld politici. Vraag is of dan alle belangen
worden meegewogen. Ook is deze vorm van besluitvorming onvoldoende flexibel om in te
spelen op veranderende omstandigheden.
Voor de invoering, vormgeving en afgrenzing van eigendomsrechten zijn vaak verschillende
varianten denkbaar. De invoering en handhaving van eigendomsrechten brengen kosten met
zich mee, zijn deze de moeite waar? Brengt keuzeprobleem met zich mee.
Common property rights: zodra meer dan een persoon bevoegdheden heeft over een
bepaald goed. Het gebruik is non-excluded voor bepaalde groep mensen. Een common good
kan ook rival en non-rival zijn.
Public goods:
- Non-rivaliteit: Een consumptie door ene persoon staat consumptie door de ander
niet in de weg.
