Vascular Biology Evelien Floor
Geslacht en cardiovasculaire ziekten
Biologische opvallende verschillen tussen mannen en vrouwen:
• Hormonen
o Vanaf het elfde levensjaar ontstaat er verschil tussen mannen en vrouwen,
voornamelijk wat betreft oestrogenen en testosteron.
• Geslachtschromosomen
o Geslachtschromosomen bepalen niet enkel het geslacht, ze vormen ook belangrijke
transcriptiefactoren voor bijvoorbeeld de lokalisatie van immuun cellen.
Daarnaast is er verschil in het voorkomen van bepaalde ziektes bij mannen en vrouwen. Auto-
immuunziekten komen vaker voor bij vrouwen terwijl niet-reproductieve kankers veel vaker
voorkomen bij mannen. Tot slot is er ook een verschil in het voorkomen van bepaalde infectieziekten
bij mannen en vrouwen.
Geslachtsverschillen en cardiologie
Coronair arterie disease (CAD) komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen met klachten
en bepaalde biomarkers voor een hartinfarct hebben vaak last van niet obstructief vaatlijden. Er is ook
een verschil in geslacht bij hartfalen. Er zijn twee vormen van hartfalen:
• Gereduceerde ejectiefractie
o Deel van het hart is afgestorven door MI
• Behouden ejectiefractie
o Pompkracht is behouden maar hartfalen ontstaat door langdurige hoge bloeddruk of
diabetes
o 2/3 zijn vrouwen
o Hart is klein geworden met dikke wanden waardoor er veel weerstand in het hart is
Met behulp van wetenschappelijk onderzoek en klinische trials kunnen de richtlijnen voor de zorg en
daarmee de zorg zelf veranderd worden. In vele klinische trials zijn vroeger meer mannen dan vrouwen
geïncludeerd. Hierdoor zijn veel van deze studies niet relevant voor vrouwen. De reden voor deze
exclusie is de introductie van softenon en DES in de vorige eeuw. Veel vrouwen kregen hierdoor een
borstkanker of gehandicapte kinderen waardoor is besloten vrouwen niet mee te nemen in
wetenschappelijke studies tijdens de vruchtbare levensjaren.
Het niet meenemen van het geslacht in klinische trials zorgt voor veel afwijzingen van nieuwe
geneesmiddelen. Het is voor de toekomst dus belangrijk dat in trials voor hart en vaatziekten genoeg
vrouwen geïncludeerd worden. Daarnaast is het belangrijk om per geslacht gegevens over
werkzaamheid en veiligheid te rapporteren.
Co-morbiditeit is het tegelijkertijd voorkomen van twee of meer aandoeningen of stoornissen bij één
persoon. Vrouwen met hart en vaatziekten hebben veel meer co-morbiditeiten dan mannen waardoor
de resultaten van onderzoek op mannen niet op vrouwen te betrekken zijn. Daarnaast is het hart van
mannen zwaarder en hebben ze dikkere vaten. Vaak zijn de symptomen voor ACS ook verschillend.
1
Geslacht en cardiovasculaire ziekten
Biologische opvallende verschillen tussen mannen en vrouwen:
• Hormonen
o Vanaf het elfde levensjaar ontstaat er verschil tussen mannen en vrouwen,
voornamelijk wat betreft oestrogenen en testosteron.
• Geslachtschromosomen
o Geslachtschromosomen bepalen niet enkel het geslacht, ze vormen ook belangrijke
transcriptiefactoren voor bijvoorbeeld de lokalisatie van immuun cellen.
Daarnaast is er verschil in het voorkomen van bepaalde ziektes bij mannen en vrouwen. Auto-
immuunziekten komen vaker voor bij vrouwen terwijl niet-reproductieve kankers veel vaker
voorkomen bij mannen. Tot slot is er ook een verschil in het voorkomen van bepaalde infectieziekten
bij mannen en vrouwen.
Geslachtsverschillen en cardiologie
Coronair arterie disease (CAD) komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen met klachten
en bepaalde biomarkers voor een hartinfarct hebben vaak last van niet obstructief vaatlijden. Er is ook
een verschil in geslacht bij hartfalen. Er zijn twee vormen van hartfalen:
• Gereduceerde ejectiefractie
o Deel van het hart is afgestorven door MI
• Behouden ejectiefractie
o Pompkracht is behouden maar hartfalen ontstaat door langdurige hoge bloeddruk of
diabetes
o 2/3 zijn vrouwen
o Hart is klein geworden met dikke wanden waardoor er veel weerstand in het hart is
Met behulp van wetenschappelijk onderzoek en klinische trials kunnen de richtlijnen voor de zorg en
daarmee de zorg zelf veranderd worden. In vele klinische trials zijn vroeger meer mannen dan vrouwen
geïncludeerd. Hierdoor zijn veel van deze studies niet relevant voor vrouwen. De reden voor deze
exclusie is de introductie van softenon en DES in de vorige eeuw. Veel vrouwen kregen hierdoor een
borstkanker of gehandicapte kinderen waardoor is besloten vrouwen niet mee te nemen in
wetenschappelijke studies tijdens de vruchtbare levensjaren.
Het niet meenemen van het geslacht in klinische trials zorgt voor veel afwijzingen van nieuwe
geneesmiddelen. Het is voor de toekomst dus belangrijk dat in trials voor hart en vaatziekten genoeg
vrouwen geïncludeerd worden. Daarnaast is het belangrijk om per geslacht gegevens over
werkzaamheid en veiligheid te rapporteren.
Co-morbiditeit is het tegelijkertijd voorkomen van twee of meer aandoeningen of stoornissen bij één
persoon. Vrouwen met hart en vaatziekten hebben veel meer co-morbiditeiten dan mannen waardoor
de resultaten van onderzoek op mannen niet op vrouwen te betrekken zijn. Daarnaast is het hart van
mannen zwaarder en hebben ze dikkere vaten. Vaak zijn de symptomen voor ACS ook verschillend.
1
