Zorgethiek samenvatting
Een nieuwe visie op professioneel zorg verlenen
Ethiek betekent dat je nadenkt en samen spreekt over wat er 'goed' is. Goed om te doen en goed in
het samenleven.
Zorgethiek wat is goede zorg
Zorgen begint bij de aandacht voor de ander de ander begint, vertelt, vraagt en zoekt. De ander is
bepalend en sturend. De medewerker verstaat die kunst en laat de ander zich gehoord voelen, tijd
speelt geen rol, de medewerker heeft geen eigen agenda, niks anders is belangrijker. Je bent
dienstbaar voor iemand, je volgt de ander.
Zorgen moet georganiseerd worden vóór bijv. een opname is alles al geregeld, er zijn gesprekken
geweest etc. – je bent voorbereid zodat alles soepel verloopt voor de ander.
Zorgen moet op een deskundige manier gebeuren ze horen veel verhalen van mensen,
deskundigheid is iedere keer opnieuw echt luisteren naar een verhaal, ieder verhaal is toch anders.
Deskundigheid is ook de ander de indruk geven dat dit het belangrijkste is dat je te doen hebt, er
wordt niet gestoord of afgekapt.
Zorgen betekent: kijken of je zorg adequaat is (geweest)
- Datgeen doen waar de ander behoefte aan heeft
De zorgethiek volgens Joan Tronto
Zorgen als sociale praktijk interesseert haar, het is een activiteit die essentieel is voor menselijk leven
en samenleven. Toch heeft het in de politiek en ethiek nauwelijks een plaats.
Vanuit de politiek wordt er meer gekeken naar rechten die behoren bij de autonome, individuele
mens. Bij deze mens wordt minder gedacht aan zorg en afhankelijkheid.
Dit gebeurt ook bij de ethiek. Het accent is meer gevallen op juridische borging van die rechten, zoals
zelfbeschikking van patiënten omtrent behandeling en levenseinde
Tronto vindt het wezenlijk om ‘zorgen’ te beschrijven omdat daarmee een kant van mens-zijn wordt
verduidelijkt die onderbelicht is geweest, en juist in dat onderbelichte gebied zijn de mensen die geen
macht hebben oververtegenwoordigd: vrouwen, etnische minderheden, lagere sociale klassen etc.
Haar beschrijving van zorgen vormt een instrument om mee aan te tonen waar géén zorg wordt
gegeven, waar mensen gebukt gaan onder een (te) zware zorglast, wie er wel macht heeft en kan
bepalen welke zorg gegeven wordt, etc.
Als feministe is ze ook steeds geïnteresseerd in hoe de machtsverdeling tussen mannen en vrouwen
is. En ze wil natuurlijk aan het belang van 'zorgen' voor het menselijke samenleven argumenten
ontlenen om aan de zorgdragers méér macht te kunnen geven.
Overigens bestrijdt Tronto fel de stelling dat zorgethiek iets van vrouwen zou zijn, of typisch voor
vrouwen. Ze werkt haar zorgethische concept uitdrukkelijk uit als een politiek statement, met
zeggingskracht voor iedereen mocht het al zo zijn dat meer vrouwen dan mannen zich erin
, herkennen, dan komt dat vooral omdat vrouwen, evenals doorgaans de lagere sociale klassen, meer
zorgtaken vervullen en zich minder kunnen vereenzelvigen met het geslaagde, 'self-made',
succesvolle (en door en door witte) beeld van de autonome burger.
Tronto's definitie van zorgen luidt:
Zorgen is een menselijke activiteit die alles omvat wat wij doen om onze 'wereld' zo in stand te
houden, te continueren en te herstellen dat we daarin zo goed mogelijk kunnen leven. Die wereld
omvat onze lichamen, ons persoon zijn ('our selves') en onze omgeving die we trachten samen te
weven tot een complex, het leven ondersteunend web.
- Zorgen voor elkaar, maar ook voor jezelf, objecten en voor onze omgeving
- Zorgen komt niet altijd van 2 kanten
- Zorgen tussen moeder en kind geen goed voorbeeld, het geeft het beeld dat zorgen alleen in
intieme relaties en in de privé sfeer plaatsvindt
- Zorgen gebeurt niet exclusief tussen 2 mensen zoals bij moeder en kind
De verantwoordelijkheid voor zorg wordt altijd door méér mensen gedragen.
Volgens Tronto is zorgen een maatschappelijke functie van formaat, maar noch het zorgen, noch de
uitvoerders van de zorg, krijgen de politieke en maatschappelijke zeggingskracht die ze verdienen.
Tronto laat ruimte voor culturele verschillen in de zorg, het is belangrijk te erkennen dat iedere
cultuur op haar eigen wijze invulling geeft aan de zorg.
Tronto: Zorgen is zowel een sociale praktijk als een houding. Het is meer dan een karaktertrek of
gedachte, het moet ook gedáán worden.
Het proces van zorgen
-Tronto: Het zorgproces bestaat uit fasen. Deze fasen staan niet apart en kunnen snel op elkaar
volgen. Het is een vloeiend proces, en hoe lang een fase duurt verschilt iedere keer.
De vier fasen van zorgen:
1) ‘Oog hebben voor’ / Caring about: De fase waarin er opgemerkt wordt dat er een behoefte of
nood is. Of iets iemand opvalt, en of je reageert op de behoefte, verschilt per cultuur en individu. De
ene groep zal sneller reageren dan de ander.
2) ‘Ervoor zorgen dat’ / Taking care of: De fase waarin iemand de verantwoordelijkheid op zich neemt
om te zorgen. Je moet erkennen dat je iets kán doen voordat je gáát doen. In deze fase begin je met
het verzamelen van de middelen, het voorbereiden en organiseren van daadwerkelijke zorgen.
3) ‘Zorgen’ / Caregiving: De fase van de daadwerkelijke zorg, van de fysieke inspanning, van de
concrete handelingen om de nood te verrichten. In deze fase ontmoeten zorgdrager en zorgvrager
vaak voor het eerst.
4) ‘Reageren op de zorg’ / Care receiving: De fase waarin degene zie zorg ontvangt reageert op de
ontvangen zorg. De fase is belangrijk omdat je hierin evalueert.
De fasen als analyse van de praktijk
Een nieuwe visie op professioneel zorg verlenen
Ethiek betekent dat je nadenkt en samen spreekt over wat er 'goed' is. Goed om te doen en goed in
het samenleven.
Zorgethiek wat is goede zorg
Zorgen begint bij de aandacht voor de ander de ander begint, vertelt, vraagt en zoekt. De ander is
bepalend en sturend. De medewerker verstaat die kunst en laat de ander zich gehoord voelen, tijd
speelt geen rol, de medewerker heeft geen eigen agenda, niks anders is belangrijker. Je bent
dienstbaar voor iemand, je volgt de ander.
Zorgen moet georganiseerd worden vóór bijv. een opname is alles al geregeld, er zijn gesprekken
geweest etc. – je bent voorbereid zodat alles soepel verloopt voor de ander.
Zorgen moet op een deskundige manier gebeuren ze horen veel verhalen van mensen,
deskundigheid is iedere keer opnieuw echt luisteren naar een verhaal, ieder verhaal is toch anders.
Deskundigheid is ook de ander de indruk geven dat dit het belangrijkste is dat je te doen hebt, er
wordt niet gestoord of afgekapt.
Zorgen betekent: kijken of je zorg adequaat is (geweest)
- Datgeen doen waar de ander behoefte aan heeft
De zorgethiek volgens Joan Tronto
Zorgen als sociale praktijk interesseert haar, het is een activiteit die essentieel is voor menselijk leven
en samenleven. Toch heeft het in de politiek en ethiek nauwelijks een plaats.
Vanuit de politiek wordt er meer gekeken naar rechten die behoren bij de autonome, individuele
mens. Bij deze mens wordt minder gedacht aan zorg en afhankelijkheid.
Dit gebeurt ook bij de ethiek. Het accent is meer gevallen op juridische borging van die rechten, zoals
zelfbeschikking van patiënten omtrent behandeling en levenseinde
Tronto vindt het wezenlijk om ‘zorgen’ te beschrijven omdat daarmee een kant van mens-zijn wordt
verduidelijkt die onderbelicht is geweest, en juist in dat onderbelichte gebied zijn de mensen die geen
macht hebben oververtegenwoordigd: vrouwen, etnische minderheden, lagere sociale klassen etc.
Haar beschrijving van zorgen vormt een instrument om mee aan te tonen waar géén zorg wordt
gegeven, waar mensen gebukt gaan onder een (te) zware zorglast, wie er wel macht heeft en kan
bepalen welke zorg gegeven wordt, etc.
Als feministe is ze ook steeds geïnteresseerd in hoe de machtsverdeling tussen mannen en vrouwen
is. En ze wil natuurlijk aan het belang van 'zorgen' voor het menselijke samenleven argumenten
ontlenen om aan de zorgdragers méér macht te kunnen geven.
Overigens bestrijdt Tronto fel de stelling dat zorgethiek iets van vrouwen zou zijn, of typisch voor
vrouwen. Ze werkt haar zorgethische concept uitdrukkelijk uit als een politiek statement, met
zeggingskracht voor iedereen mocht het al zo zijn dat meer vrouwen dan mannen zich erin
, herkennen, dan komt dat vooral omdat vrouwen, evenals doorgaans de lagere sociale klassen, meer
zorgtaken vervullen en zich minder kunnen vereenzelvigen met het geslaagde, 'self-made',
succesvolle (en door en door witte) beeld van de autonome burger.
Tronto's definitie van zorgen luidt:
Zorgen is een menselijke activiteit die alles omvat wat wij doen om onze 'wereld' zo in stand te
houden, te continueren en te herstellen dat we daarin zo goed mogelijk kunnen leven. Die wereld
omvat onze lichamen, ons persoon zijn ('our selves') en onze omgeving die we trachten samen te
weven tot een complex, het leven ondersteunend web.
- Zorgen voor elkaar, maar ook voor jezelf, objecten en voor onze omgeving
- Zorgen komt niet altijd van 2 kanten
- Zorgen tussen moeder en kind geen goed voorbeeld, het geeft het beeld dat zorgen alleen in
intieme relaties en in de privé sfeer plaatsvindt
- Zorgen gebeurt niet exclusief tussen 2 mensen zoals bij moeder en kind
De verantwoordelijkheid voor zorg wordt altijd door méér mensen gedragen.
Volgens Tronto is zorgen een maatschappelijke functie van formaat, maar noch het zorgen, noch de
uitvoerders van de zorg, krijgen de politieke en maatschappelijke zeggingskracht die ze verdienen.
Tronto laat ruimte voor culturele verschillen in de zorg, het is belangrijk te erkennen dat iedere
cultuur op haar eigen wijze invulling geeft aan de zorg.
Tronto: Zorgen is zowel een sociale praktijk als een houding. Het is meer dan een karaktertrek of
gedachte, het moet ook gedáán worden.
Het proces van zorgen
-Tronto: Het zorgproces bestaat uit fasen. Deze fasen staan niet apart en kunnen snel op elkaar
volgen. Het is een vloeiend proces, en hoe lang een fase duurt verschilt iedere keer.
De vier fasen van zorgen:
1) ‘Oog hebben voor’ / Caring about: De fase waarin er opgemerkt wordt dat er een behoefte of
nood is. Of iets iemand opvalt, en of je reageert op de behoefte, verschilt per cultuur en individu. De
ene groep zal sneller reageren dan de ander.
2) ‘Ervoor zorgen dat’ / Taking care of: De fase waarin iemand de verantwoordelijkheid op zich neemt
om te zorgen. Je moet erkennen dat je iets kán doen voordat je gáát doen. In deze fase begin je met
het verzamelen van de middelen, het voorbereiden en organiseren van daadwerkelijke zorgen.
3) ‘Zorgen’ / Caregiving: De fase van de daadwerkelijke zorg, van de fysieke inspanning, van de
concrete handelingen om de nood te verrichten. In deze fase ontmoeten zorgdrager en zorgvrager
vaak voor het eerst.
4) ‘Reageren op de zorg’ / Care receiving: De fase waarin degene zie zorg ontvangt reageert op de
ontvangen zorg. De fase is belangrijk omdat je hierin evalueert.
De fasen als analyse van de praktijk
