Samenvatting Sociale psychologie
(9e editie)
Hoofdstuk 1 Inleiding tot de sociale psychologie
1.1 Wat is sociale psychologie?
Sociale psychologie = de wetenschap die bestudeert hoe de gedachten,
gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de echte of
denkbeeldige aanwezigheid van anderen: ouders, vrienden, werkgevers, leraren,
vreemden – in feite de gehele sociale situatie.
Kern is sociale invloed (= het effect dat de woorden, daden of alleen de
aanwezigheid van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens,
attitudes of gedrag). We worden allemaal beïnvloed door andere mensen.
1. Rechtstreekse poging tot overreding, waarbij iemand opzettelijk probeert
om het gedrag of attitude van een ander te veranderen
2. We worden vaak alleen al door de aanwezigheid van anderen beïnvloed.
Empirische methode = op waarneming en/of onderzoek gebaseerde methode
voor het toetsen van hypothesen.
Hypothese = een als voorlopige waarheid aangenomen maar nog te
bewijzen veronderstelling.
Sociaal psycholoog onderzoek wat de specifieke eigenschappen zijn van de
omstandigheden waaronder het een of het ander het waarschijnlijkst is.
Sociale psychologie onderscheidt zich van antropologie en sociologie doordat ze
zich niet zozeer bezighoudt met sociale situaties in een objectieve betekenis,
maar doordat ze zich in eerste instantie richt op de manier waarop mensen
beïnvloed worden door hun interpretatie of construct (= de manier waarop
mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren) van hun
sociale omgeving.
Sociaal psychologen menen dat je pas kunt begrijpen hoe mensen door
hun sociale wereld worden beïnvloed, als je begrijpt hoe ze die sociale
wereld waarnemen, interpreteren en begrijpen.
Determinant = bepalende factor in een ontwikkeling of toestand.
Als persoonlijkheidspsychologen sociaal gedrag proberen te verklaren,
concentreren ze zich over het algemeen op individuele verschillen: in die
aspecten van de persoonlijkheid van de betrokkenen die ervoor zorgen dat ze
anders zijn dan anderen.
Doel van sociale psychologie = het identificeren van de universele
eigenschappen van de menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig
is voor sociale invloed, onafhankelijk van sociale klasse of cultuur.
Sociologie Sociale psychologie Persoonlijkheidspsych
ologie
Verschaft algemene Onderzoekt de Onderzoekt de
wetten en theorieën over psychologische kenmerken die maken
, samenlevingen, niet processen die mensen dat individuen uniek zijn
over individuen met elkaar en van elkaar
gemeenschappelijk verschillen.
hebben en hen gevoelig
maken voor sociale
invloed.
1.2. De macht van de situatie
Fundamentele attributiefout (belangrijk begrip!) = het overschatten van je
persoonlijke eigenschappen op gedrag en het onderschatten van de invloed van
de omgeving op het gedrag.
Je denkt dat je je gedraagt omdat jij als persoon zo bent, maar je
onderschat dus de invloed van de omgeving.
Je onderschat het gevaar van sociale progressie. Je hebt een soort
tunnelvisie.
o Dit maakt dat wanneer je in een kleine gemeenschap opgroeit, het
lastiger is om in grote groep sociaal om te gaan.
Waarom begaan mensen een fundamentele attributiefout?
- Wanneer we proberen iemands gedrag te verklaren, kijken we vooral naar
de persoon en niet naar de situatie.
Attributie = het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans
gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen.
1.3. De macht van sociale interpretatie
Behaviorisme = stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men,
om menselijk gedrag te kunnen begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de
bekrachtigende eigenschappen van de omgeving. Deze stroming werd in gang
gezet door B.F. Skinner.
Gedrag kan dus verklaard worden aan de hand van beloningen en straffen
in de omgeving van het organisme
En het is niet nodig om subjectieve zaken als denken en voelen erbij te
betrekken.
Gestaltpsychologie = stroming in de psychologie die het belang benadrukt van
het bestuderen van de persoonlijke manier waarop een object wordt
waargenomen, in plaats van het bestuderen van de manier waarop de objectieve,
fysieke eigenschappen van het object zijn samengevoegd.
- Voorbeeld: manier om te onderzoeken hoe mensen schilderij als geheel
waarnemen kan zijn door schilderij op te delen in aparte elementen. Zoals
hoeveelheid primaire kleuren en geometrische vormen etc.
o Gestaltpsychologen menen dat je onmogelijk kunt bepalen hoe een
object wordt waargenomen wanneer je alleen deze bouwstenen van
de perceptie in aanmerking neemt.
o Het geheel is anders dan de som der delen. Je moet je richten op de
fenomenologie (hoe een object op hem/haar overkomt), in plaats
van op de afzonderlijke objectieve elementen van het object.
Naïef realisme = de overtuiging dat ieder van ons dingen waarneemt ‘zoals ze
echt zijn’. Als andere mensen dezelfde dingen dus anders zien, moet dat wel zijn
omdat zij bevooroordeeld zijn.
1.4. De oorsprong van constructen: fundamentele menselijke motieven
,Zelfrechtvaardiging = een onbewust mechanisme waarmee we ons zelfbeeld
overeind houden.
De meeste mensen hebben een sterke behoefte aan een positief zelfbeeld, dat
wil zeggen dat ze zichzelf willen beschouwen als goed, competent en beschaafd.
Zelfrechtvaardiging kan verandering en zelfverbetering in de weg staan.
Sociale cognitie = hoe mensen informatie selecteren, interpreteren, onthouden
en gebruiken om te oordelen en te beslissen. Dus hoe mensen denken over
zichzelf en de sociale wereld.
Onderzoekers die sociaal cognitieve processen onderzoeken, nemen als
uitgangspunt dat alle mensen de wereld zo accuraat mogelijk proberen
waar te nemen. Daarom beschouwen onderzoekers de menselijke wezens
als amateur-detectives die hun best doen om hun sociale wereld te
begrijpen en te voorspellen.
Selffulfilling prophecy = je verwacht bepaald gedrag van jezelf of van iemand
anders, dus handel je op zo’n manier dat je verwachting waarheid wordt.
Enkele motieven die onze gedachten en gedragingen beïnvloeden:
1. De behoefte om een positieve kijk op onszelf te behouden
2. De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen
3. De behoefte aan controle
1.5. Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Sociaal psychologen zijn gefascineerd door sociaal gedrag van mensen en willen
dat op het diepst mogelijke niveau begrijpen. Daarbij willen ze bijdrage leveren
aan de oplossing van maatschappelijke problemen.
, Hoofdstuk 2 Methodologie: hoe doen sociaal
psychologen onderzoek?
In dit hoofdstuk is alleen het begrip ‘handsight bias’ van toepassing.
Handsight bias = Wijsheid achteraf, waarbij iemand stelt dat een bepaalde
gebeurtenis uit het verleden volstrekt verklaarbaar en logisch was, terwijl dit
vooraf - op basis van de nuchtere feiten - in mindere mate of zelfs geheel niet
voorspeld had kunnen worden.
(9e editie)
Hoofdstuk 1 Inleiding tot de sociale psychologie
1.1 Wat is sociale psychologie?
Sociale psychologie = de wetenschap die bestudeert hoe de gedachten,
gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de echte of
denkbeeldige aanwezigheid van anderen: ouders, vrienden, werkgevers, leraren,
vreemden – in feite de gehele sociale situatie.
Kern is sociale invloed (= het effect dat de woorden, daden of alleen de
aanwezigheid van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens,
attitudes of gedrag). We worden allemaal beïnvloed door andere mensen.
1. Rechtstreekse poging tot overreding, waarbij iemand opzettelijk probeert
om het gedrag of attitude van een ander te veranderen
2. We worden vaak alleen al door de aanwezigheid van anderen beïnvloed.
Empirische methode = op waarneming en/of onderzoek gebaseerde methode
voor het toetsen van hypothesen.
Hypothese = een als voorlopige waarheid aangenomen maar nog te
bewijzen veronderstelling.
Sociaal psycholoog onderzoek wat de specifieke eigenschappen zijn van de
omstandigheden waaronder het een of het ander het waarschijnlijkst is.
Sociale psychologie onderscheidt zich van antropologie en sociologie doordat ze
zich niet zozeer bezighoudt met sociale situaties in een objectieve betekenis,
maar doordat ze zich in eerste instantie richt op de manier waarop mensen
beïnvloed worden door hun interpretatie of construct (= de manier waarop
mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren) van hun
sociale omgeving.
Sociaal psychologen menen dat je pas kunt begrijpen hoe mensen door
hun sociale wereld worden beïnvloed, als je begrijpt hoe ze die sociale
wereld waarnemen, interpreteren en begrijpen.
Determinant = bepalende factor in een ontwikkeling of toestand.
Als persoonlijkheidspsychologen sociaal gedrag proberen te verklaren,
concentreren ze zich over het algemeen op individuele verschillen: in die
aspecten van de persoonlijkheid van de betrokkenen die ervoor zorgen dat ze
anders zijn dan anderen.
Doel van sociale psychologie = het identificeren van de universele
eigenschappen van de menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig
is voor sociale invloed, onafhankelijk van sociale klasse of cultuur.
Sociologie Sociale psychologie Persoonlijkheidspsych
ologie
Verschaft algemene Onderzoekt de Onderzoekt de
wetten en theorieën over psychologische kenmerken die maken
, samenlevingen, niet processen die mensen dat individuen uniek zijn
over individuen met elkaar en van elkaar
gemeenschappelijk verschillen.
hebben en hen gevoelig
maken voor sociale
invloed.
1.2. De macht van de situatie
Fundamentele attributiefout (belangrijk begrip!) = het overschatten van je
persoonlijke eigenschappen op gedrag en het onderschatten van de invloed van
de omgeving op het gedrag.
Je denkt dat je je gedraagt omdat jij als persoon zo bent, maar je
onderschat dus de invloed van de omgeving.
Je onderschat het gevaar van sociale progressie. Je hebt een soort
tunnelvisie.
o Dit maakt dat wanneer je in een kleine gemeenschap opgroeit, het
lastiger is om in grote groep sociaal om te gaan.
Waarom begaan mensen een fundamentele attributiefout?
- Wanneer we proberen iemands gedrag te verklaren, kijken we vooral naar
de persoon en niet naar de situatie.
Attributie = het toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans
gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen.
1.3. De macht van sociale interpretatie
Behaviorisme = stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men,
om menselijk gedrag te kunnen begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de
bekrachtigende eigenschappen van de omgeving. Deze stroming werd in gang
gezet door B.F. Skinner.
Gedrag kan dus verklaard worden aan de hand van beloningen en straffen
in de omgeving van het organisme
En het is niet nodig om subjectieve zaken als denken en voelen erbij te
betrekken.
Gestaltpsychologie = stroming in de psychologie die het belang benadrukt van
het bestuderen van de persoonlijke manier waarop een object wordt
waargenomen, in plaats van het bestuderen van de manier waarop de objectieve,
fysieke eigenschappen van het object zijn samengevoegd.
- Voorbeeld: manier om te onderzoeken hoe mensen schilderij als geheel
waarnemen kan zijn door schilderij op te delen in aparte elementen. Zoals
hoeveelheid primaire kleuren en geometrische vormen etc.
o Gestaltpsychologen menen dat je onmogelijk kunt bepalen hoe een
object wordt waargenomen wanneer je alleen deze bouwstenen van
de perceptie in aanmerking neemt.
o Het geheel is anders dan de som der delen. Je moet je richten op de
fenomenologie (hoe een object op hem/haar overkomt), in plaats
van op de afzonderlijke objectieve elementen van het object.
Naïef realisme = de overtuiging dat ieder van ons dingen waarneemt ‘zoals ze
echt zijn’. Als andere mensen dezelfde dingen dus anders zien, moet dat wel zijn
omdat zij bevooroordeeld zijn.
1.4. De oorsprong van constructen: fundamentele menselijke motieven
,Zelfrechtvaardiging = een onbewust mechanisme waarmee we ons zelfbeeld
overeind houden.
De meeste mensen hebben een sterke behoefte aan een positief zelfbeeld, dat
wil zeggen dat ze zichzelf willen beschouwen als goed, competent en beschaafd.
Zelfrechtvaardiging kan verandering en zelfverbetering in de weg staan.
Sociale cognitie = hoe mensen informatie selecteren, interpreteren, onthouden
en gebruiken om te oordelen en te beslissen. Dus hoe mensen denken over
zichzelf en de sociale wereld.
Onderzoekers die sociaal cognitieve processen onderzoeken, nemen als
uitgangspunt dat alle mensen de wereld zo accuraat mogelijk proberen
waar te nemen. Daarom beschouwen onderzoekers de menselijke wezens
als amateur-detectives die hun best doen om hun sociale wereld te
begrijpen en te voorspellen.
Selffulfilling prophecy = je verwacht bepaald gedrag van jezelf of van iemand
anders, dus handel je op zo’n manier dat je verwachting waarheid wordt.
Enkele motieven die onze gedachten en gedragingen beïnvloeden:
1. De behoefte om een positieve kijk op onszelf te behouden
2. De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen
3. De behoefte aan controle
1.5. Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Sociaal psychologen zijn gefascineerd door sociaal gedrag van mensen en willen
dat op het diepst mogelijke niveau begrijpen. Daarbij willen ze bijdrage leveren
aan de oplossing van maatschappelijke problemen.
, Hoofdstuk 2 Methodologie: hoe doen sociaal
psychologen onderzoek?
In dit hoofdstuk is alleen het begrip ‘handsight bias’ van toepassing.
Handsight bias = Wijsheid achteraf, waarbij iemand stelt dat een bepaalde
gebeurtenis uit het verleden volstrekt verklaarbaar en logisch was, terwijl dit
vooraf - op basis van de nuchtere feiten - in mindere mate of zelfs geheel niet
voorspeld had kunnen worden.
