Begrippenlijst van het vak ‘Verdieping criminologie’ aan de UU:
o Abolitionisme: Abolitionisten geloven in het verwijderen van de straf uit het strafrecht omdat
straffen nooit rechtvaardig is.
o Adoptiestudies: door onderzoeken van geadopteerde kinderen kan gekeken worden wat de
invloed is van genen en omgeving op (crimineel) gedrag.
o Anarchisme: Anarchie betekent een samenleving zonder heersers. Maar het is geen
maatschappij zonder orde, alhoewel dat vaak wordt verondersteld. Anarchisten stellen dat
machtsstructuren, in welke vorm dan ook, zijn gebaseerd op ongelijkheid en hiërarchie.
o Anomie: Houdt een gemoedstoestand van individuen in, die gekenmerkt wordt door
afwezigheid of het afwijzen van standaarden of waarden. De anomie- of straintheorie stelt
dat het de sociale structuur van de maatschappij is die crimineel gedrag in de hand werkt
doordat het doelen definieert zonder dat de middelen om die te bereiken toereikend zijn.
o Atavisme: idee dat criminaliteit een terugslag is in de evolutie (Lombroso).
o Bindingstheorie: Volgens deze theorie zijn alle mensen van nature geneigd misdaad te
plegen, de vraag is waarom mensen niet crimineel worden.
o Biologisch perspectief: Probeert aan de hand van de biologische make up het gedrag van
criminelen te verklaren.
o Biosociale perspectief: Dit perspectief verklaart crimineel gedrag door te kijken naar de
interactie tussen biologische make up en de sociale omgeving.
o Birmingham school: Reeks onderzoeken naar onder andere subculturen en jongerencultuur
die hebben bijgedragen aan kennis van criminologie.
o Chicago school: Studies naar criminaliteit binnen steden. Menselijk gedrag is bepaald door
sociale structuren en fysieke omgevingsfactoren in plaats van genetische en persoonlijke
kenmerken volgens de Chicago school
o Cognitivisme: Deze theorie vat het idee samen dat menselijk redeneren dé manier is waarop
het menselijk handelen wordt bepaald en hen oriënteert op gedrag dat zinvol is voor hun
leven.
o Collectief bewustzijn: het delen van dezelfde waarden en normen. Dit neemt af door
industrialisering, arbeidsverdeling en specialisatie.
o Constitutieve criminologie: Een postmodernistisch theoretisch perspectief op criminaliteit in
tegenstelling tot een modernistische. Volgens de oprichters is constitutieve criminologie een
, brede en algemene kijk op criminaliteit, criminelen en strafrechtspleging die tot doel heeft bij
te dragen tot de opbouw van een minder schadelijke samenleving.
o Controle theorie: Deze theorie houdt in dat criminaliteit voorkomt wanneer iemand zijn
binding met de maatschappij is verbroken. Er zijn vier banden die verbroken kunnen worden:
hechting, betrokkenheid, commitment en geloof.
o Cultuurconflict theorie: Hij stelde dat conflict ontstaat doordat de normen van iemands
cultuur botsen met die van de dominante of mainstream cultuur. Criminaliteit is een gevolg
van de tegenstrijdige culturele normen en waarden.
o Culturele criminologie: Gebruikt voornamelijk kwalitatieve en culturele methoden om
subculturen in steden te bestuderen met een focus op beeld, representatie en stijl.
o Dark figure: Term die verwijst naar verborgen figuur van aantal misdrijven door niet
gerapporteerde criminaliteit.
o Differentiële associatie: Crimineel gedrag wordt geleerd in interactie en
communicatieprocessen. De theorie van differentiële associatie stelt dat men zich associeert
met het gedrag dat het meest wordt waargenomen, of dit nu conformerend of deviant is.
o Dugdale’s degeneratieve theorie: Dugdale concludeerde dat criminaliteit voorkomt in
bepaalde familielijnen, dat het oudste kind de neiging heeft crimineel te zijn en dat mannen
vaker dan vrouwen crimineel zijn.
o
o Edgework studies: Edgework is de term die Stephen Lyng bedacht heeft om het risicovolle
'adrenalinestoot' gedrag te beschrijven en te verklaren. Edgework duidt situaties aan van het
vrijwillig nemen van risico's waarbij de betrokkenen illegale en levensbedreigende risico's
combineren met zeer verfijnde subculturele overlevingsvaardigheden.
o Epistemologie is namelijk de kennisleer en geeft weer hoe kennis vergaard zou moeten
worden.
o Evaluatie: verklaart de besluitvorming rondom verschillende soorten criminaliteit:
administratieve en bedrijfscriminaliteit en sommige straatcriminaliteit.
o Evolutionisme: volgens het evolutionisme hebben alle maatschappijen een bepaalde
wetmatigheid en eenzelfde uni lineaire ontwikkeling van laag tot hoog doorgemaakt of zullen
die nog doormaken.
o Evolutionaire neuro-androgene theorie (ENA ). Deze theorie beweert dat evolutionaire,
neurologische en hormonale factoren en de sociale omgevingsfactoren allemaal betrokken
zijn bij het veroorzaken van criminaliteit.
o Feministische criminologie: Feministische criminologen doen onderzoek naar hoe het komt
dat gewelddadige criminaliteit vaker voorkomt bij mannen en hoe het komt dat vrouwen het
minder doen.
o Functionalisme: Aanhangers van het functionalisme kijken naar de maatschappij als een
complex systeem, waarbij alle aparte delen elk een eigen functie hebben en samenwerken
om solidariteit en stabiliteit te bevorderen.
, o Globalisatie: Proces waarin mensen reageren op kwesties die hun eigen locatie, regio of
maatschappij overstijgen. Deze kwesties kunnen gaan over politieke, sociale, commerciële of
culturele zaken.
o Groene criminologie: Alle soorten criminaliteit die schadelijk zijn voor de omgeving.
o Herstelrecht: Dit roept op tot het aannemen van praktijken die de daders integreren met de
slachtoffers en hun gemeenschap.
o Interactionisme: Dit is een benadering binnen de sociologie waarin de studie van de
interactie tussen individu(en) centraal staat. Belangrijk uitgangspunt is dat deze interactie
zowel de samenleving als het functioneren en de identiteit van individuen daarbinnen
verklaart.
o Just desert: betekent dat veroordeelde overtreders een straf verdienen die in verhouding
staat tot de ernst van de schade die ze hebben veroorzaakt.
o Klassieke theorie: Klassieke filosofische theorieën gaan er van uit dat criminaliteit (mede)
voortkomt uit een individuele (economische) keuze van personen. Een crimineel is een
rationeel en calculerend persoon. Hierdoor moet de straf gericht zijn op de ernst van de
begane daad en niet op de persoon van de dader. Het hedendaagse gelijkheidsbeginsel uit
het strafrecht komt voort uit de klassieke theorieën.
o Kritische rassen criminologie: Dit richt zich op de oververtegenwoordiging van
gemarginaliseerde groepen in het strafrechtsysteem en racisme in instellingen.
o Kwalitatief onderzoek: Een vorm van onderzoek doen waarin onderzoekers data verzamelen
met betrekking tot bepaalde overtuigingen, indrukken en begrippen.
o Kwantitatief onderzoek: Een vorm van onderzoek doen waarin onderzoekers data
verzamelen met betrekking tot feiten en gegevens.
o Labelling theorie: Markeert sociale reactie en suggereert dat criminaliteit kan worden
verhoogd door strafrechtelijke sancties.
o Links realisme: Het links realisme daagt een romantische visie van de crimineel uit als proto-
revolutionair. Het links realisme ziet de crimineel als slachtoffer en het kapitalisme als dader.
o Macroniveau: theorie die criminaliteit bestudeerd vanuit de invloed van de maatschappij
(economische omstandigheden, beleid).
Microniveau: theorie die criminaliteit bestudeerd vanuit het individu (aangeboren,
ontwikkeling, risicofactoren)
Mesoniveau: theorie die criminaliteit vanuit groepen mensen bestudeerd(gezin, school,
vrienden).
o Mediale verbeelding: Tussen media en criminaliteit bestaat een bijzondere relatie. Zo krijgt
criminaliteit in de media veel meer aandacht dan problemen zoals de opwarming van de
aarde of de hoge werkloosheid onder jongeren.
o Abolitionisme: Abolitionisten geloven in het verwijderen van de straf uit het strafrecht omdat
straffen nooit rechtvaardig is.
o Adoptiestudies: door onderzoeken van geadopteerde kinderen kan gekeken worden wat de
invloed is van genen en omgeving op (crimineel) gedrag.
o Anarchisme: Anarchie betekent een samenleving zonder heersers. Maar het is geen
maatschappij zonder orde, alhoewel dat vaak wordt verondersteld. Anarchisten stellen dat
machtsstructuren, in welke vorm dan ook, zijn gebaseerd op ongelijkheid en hiërarchie.
o Anomie: Houdt een gemoedstoestand van individuen in, die gekenmerkt wordt door
afwezigheid of het afwijzen van standaarden of waarden. De anomie- of straintheorie stelt
dat het de sociale structuur van de maatschappij is die crimineel gedrag in de hand werkt
doordat het doelen definieert zonder dat de middelen om die te bereiken toereikend zijn.
o Atavisme: idee dat criminaliteit een terugslag is in de evolutie (Lombroso).
o Bindingstheorie: Volgens deze theorie zijn alle mensen van nature geneigd misdaad te
plegen, de vraag is waarom mensen niet crimineel worden.
o Biologisch perspectief: Probeert aan de hand van de biologische make up het gedrag van
criminelen te verklaren.
o Biosociale perspectief: Dit perspectief verklaart crimineel gedrag door te kijken naar de
interactie tussen biologische make up en de sociale omgeving.
o Birmingham school: Reeks onderzoeken naar onder andere subculturen en jongerencultuur
die hebben bijgedragen aan kennis van criminologie.
o Chicago school: Studies naar criminaliteit binnen steden. Menselijk gedrag is bepaald door
sociale structuren en fysieke omgevingsfactoren in plaats van genetische en persoonlijke
kenmerken volgens de Chicago school
o Cognitivisme: Deze theorie vat het idee samen dat menselijk redeneren dé manier is waarop
het menselijk handelen wordt bepaald en hen oriënteert op gedrag dat zinvol is voor hun
leven.
o Collectief bewustzijn: het delen van dezelfde waarden en normen. Dit neemt af door
industrialisering, arbeidsverdeling en specialisatie.
o Constitutieve criminologie: Een postmodernistisch theoretisch perspectief op criminaliteit in
tegenstelling tot een modernistische. Volgens de oprichters is constitutieve criminologie een
, brede en algemene kijk op criminaliteit, criminelen en strafrechtspleging die tot doel heeft bij
te dragen tot de opbouw van een minder schadelijke samenleving.
o Controle theorie: Deze theorie houdt in dat criminaliteit voorkomt wanneer iemand zijn
binding met de maatschappij is verbroken. Er zijn vier banden die verbroken kunnen worden:
hechting, betrokkenheid, commitment en geloof.
o Cultuurconflict theorie: Hij stelde dat conflict ontstaat doordat de normen van iemands
cultuur botsen met die van de dominante of mainstream cultuur. Criminaliteit is een gevolg
van de tegenstrijdige culturele normen en waarden.
o Culturele criminologie: Gebruikt voornamelijk kwalitatieve en culturele methoden om
subculturen in steden te bestuderen met een focus op beeld, representatie en stijl.
o Dark figure: Term die verwijst naar verborgen figuur van aantal misdrijven door niet
gerapporteerde criminaliteit.
o Differentiële associatie: Crimineel gedrag wordt geleerd in interactie en
communicatieprocessen. De theorie van differentiële associatie stelt dat men zich associeert
met het gedrag dat het meest wordt waargenomen, of dit nu conformerend of deviant is.
o Dugdale’s degeneratieve theorie: Dugdale concludeerde dat criminaliteit voorkomt in
bepaalde familielijnen, dat het oudste kind de neiging heeft crimineel te zijn en dat mannen
vaker dan vrouwen crimineel zijn.
o
o Edgework studies: Edgework is de term die Stephen Lyng bedacht heeft om het risicovolle
'adrenalinestoot' gedrag te beschrijven en te verklaren. Edgework duidt situaties aan van het
vrijwillig nemen van risico's waarbij de betrokkenen illegale en levensbedreigende risico's
combineren met zeer verfijnde subculturele overlevingsvaardigheden.
o Epistemologie is namelijk de kennisleer en geeft weer hoe kennis vergaard zou moeten
worden.
o Evaluatie: verklaart de besluitvorming rondom verschillende soorten criminaliteit:
administratieve en bedrijfscriminaliteit en sommige straatcriminaliteit.
o Evolutionisme: volgens het evolutionisme hebben alle maatschappijen een bepaalde
wetmatigheid en eenzelfde uni lineaire ontwikkeling van laag tot hoog doorgemaakt of zullen
die nog doormaken.
o Evolutionaire neuro-androgene theorie (ENA ). Deze theorie beweert dat evolutionaire,
neurologische en hormonale factoren en de sociale omgevingsfactoren allemaal betrokken
zijn bij het veroorzaken van criminaliteit.
o Feministische criminologie: Feministische criminologen doen onderzoek naar hoe het komt
dat gewelddadige criminaliteit vaker voorkomt bij mannen en hoe het komt dat vrouwen het
minder doen.
o Functionalisme: Aanhangers van het functionalisme kijken naar de maatschappij als een
complex systeem, waarbij alle aparte delen elk een eigen functie hebben en samenwerken
om solidariteit en stabiliteit te bevorderen.
, o Globalisatie: Proces waarin mensen reageren op kwesties die hun eigen locatie, regio of
maatschappij overstijgen. Deze kwesties kunnen gaan over politieke, sociale, commerciële of
culturele zaken.
o Groene criminologie: Alle soorten criminaliteit die schadelijk zijn voor de omgeving.
o Herstelrecht: Dit roept op tot het aannemen van praktijken die de daders integreren met de
slachtoffers en hun gemeenschap.
o Interactionisme: Dit is een benadering binnen de sociologie waarin de studie van de
interactie tussen individu(en) centraal staat. Belangrijk uitgangspunt is dat deze interactie
zowel de samenleving als het functioneren en de identiteit van individuen daarbinnen
verklaart.
o Just desert: betekent dat veroordeelde overtreders een straf verdienen die in verhouding
staat tot de ernst van de schade die ze hebben veroorzaakt.
o Klassieke theorie: Klassieke filosofische theorieën gaan er van uit dat criminaliteit (mede)
voortkomt uit een individuele (economische) keuze van personen. Een crimineel is een
rationeel en calculerend persoon. Hierdoor moet de straf gericht zijn op de ernst van de
begane daad en niet op de persoon van de dader. Het hedendaagse gelijkheidsbeginsel uit
het strafrecht komt voort uit de klassieke theorieën.
o Kritische rassen criminologie: Dit richt zich op de oververtegenwoordiging van
gemarginaliseerde groepen in het strafrechtsysteem en racisme in instellingen.
o Kwalitatief onderzoek: Een vorm van onderzoek doen waarin onderzoekers data verzamelen
met betrekking tot bepaalde overtuigingen, indrukken en begrippen.
o Kwantitatief onderzoek: Een vorm van onderzoek doen waarin onderzoekers data
verzamelen met betrekking tot feiten en gegevens.
o Labelling theorie: Markeert sociale reactie en suggereert dat criminaliteit kan worden
verhoogd door strafrechtelijke sancties.
o Links realisme: Het links realisme daagt een romantische visie van de crimineel uit als proto-
revolutionair. Het links realisme ziet de crimineel als slachtoffer en het kapitalisme als dader.
o Macroniveau: theorie die criminaliteit bestudeerd vanuit de invloed van de maatschappij
(economische omstandigheden, beleid).
Microniveau: theorie die criminaliteit bestudeerd vanuit het individu (aangeboren,
ontwikkeling, risicofactoren)
Mesoniveau: theorie die criminaliteit vanuit groepen mensen bestudeerd(gezin, school,
vrienden).
o Mediale verbeelding: Tussen media en criminaliteit bestaat een bijzondere relatie. Zo krijgt
criminaliteit in de media veel meer aandacht dan problemen zoals de opwarming van de
aarde of de hoge werkloosheid onder jongeren.
