Aardrijkskunde thema wereld
ergelijking van landen kan met indicatoren
V
bijvoorbeeld; welvaart van een land:
- bbp/hoofd
- ontwikkeling via % analfabeten
ergelijking met 1 indicator kan problemen opleveren
V
want: cijfers niet altijd betrouwbaar
bbp/hoofd - bnp/hoofd:
- vergelijking van ontwikkeling en welvaart
problemen:
- valuta verschillende landen vaak moeilijk vergelijkbaar
- verschil in koopkracht; wat je kunt kopen met bv 1000,- kan sterk verschillen
- sommige landen zijn onvoldoende uitgerust om het bbp/bnp goed te berekenen
- zelfvoorziening en informele sector worden vaak niet meegeteld
- bbp/hoofd of bnp/hoofd als gemiddelde verhult regionale en sociale verschillen
uigelingensterfte goede indicator wanneer je maar 1 indicator voor ontwikkeling wilt
Z
gebruiken
- sterfte van 0-jarigen per 1000 0-jarigen
cijfer beïnvloed door verschillende factoren:
- welvaart
- scholing
- gezondheidszorg
HDI:
- ontwikkelingsindex die verschillende criteria gebruikt zoals:
- levensverwachting
- analfabetisme
- koopkracht
Migratie wordt veroorzaakt door push en pull factoren
- pushfactor
- afstotende kracht zoals; oorlog, droogte en armoede
- pullfactor
- aantrekkende kracht zoals welvaart en vrede
Bevolkingsspreiding:
- weerspiegelt het verschil in bevolkingsdichtheid
- houdt vaak verband met natuurlijke mogelijkheden en economische ontwikkeling
- vlakke gebieden zijn dichter bevolkt dan gebergten die onaantrekkelijk zijn voor
economische activiteiten
Bevolkingsdruk:
- druk door de omvang van de bevolking of van bepaalde leeftijdsklassen
- een jonge bevolking is vaak het gevolg van hoge geboortecijfers
, - vergrijzing is groei van het aantal personen van 65 jaar en ouder; welvarende landen
Demografische druk:
- verhouding van het aantal 0-19-jarigen en 65+’ers ten opzichte van het aantal
20-64-jarigen
- hoeveel niet-werkende mensen door de werkende bevolking moet worden
onderhouden
- geboorte, sterfte en migratie hebben er invloed op
Verdeling beroepsbevolking:
- primaire sector
- landbouw en visserij
- secundaire sector
- industrie en bouwnijverheid
- tertiaire sector
- diensten, verdeeld in commerciële dienstverlening zoals:
- handel, financiële instellingen en zakelijke diensten
- niet-commerciële dienstverlening zoals:
- onderwijs, gezondheidszorg en cultuur
Wereldsysteem
- centrum
- economisch overheersend, beslissingscentrum, kerngebied; vaak ook
overheersend op andere terreinen als cultuur, kennis en politiek
- semiperiferie
- tussen centrum en periferie zoals perifere landen die recent zijn gegroeid
door industrialisatie
- periferie
- economisch afhankelijk van centrum, ondergeschikt; vaak leverancier van
grondstoffen, landbouwproducten en goedkope arbeid
Globalisering/mondialisering:
- wereldwijd proces van integratie van landen door lagere kosten van transport en
communicatie en een steeds grotere stroom goederen, diensten, investeringen,
kennis en mensen
Mondiale vervlechting/verweving:
- wereldwijd verstrengeld raken van bedrijven/economieën door veel onderlinge
banden en transacties; bedrijven/economieën maken deel uit van mondiaal netwerk
Tijd-ruimtecompressie:
- door afname van relatieve afstanden (afstanden uitgedrukt in tijd, moeite en kosten),
kunnen afstanden in steeds minder tijd worden overbrugd; tijd en ruimte worden als
het ware in elkaar gedrukt
Global village:
- wereld is een dorp geworden door wereldwijde contacten zoals telecommunicatie en
verre reizen
ergelijking van landen kan met indicatoren
V
bijvoorbeeld; welvaart van een land:
- bbp/hoofd
- ontwikkeling via % analfabeten
ergelijking met 1 indicator kan problemen opleveren
V
want: cijfers niet altijd betrouwbaar
bbp/hoofd - bnp/hoofd:
- vergelijking van ontwikkeling en welvaart
problemen:
- valuta verschillende landen vaak moeilijk vergelijkbaar
- verschil in koopkracht; wat je kunt kopen met bv 1000,- kan sterk verschillen
- sommige landen zijn onvoldoende uitgerust om het bbp/bnp goed te berekenen
- zelfvoorziening en informele sector worden vaak niet meegeteld
- bbp/hoofd of bnp/hoofd als gemiddelde verhult regionale en sociale verschillen
uigelingensterfte goede indicator wanneer je maar 1 indicator voor ontwikkeling wilt
Z
gebruiken
- sterfte van 0-jarigen per 1000 0-jarigen
cijfer beïnvloed door verschillende factoren:
- welvaart
- scholing
- gezondheidszorg
HDI:
- ontwikkelingsindex die verschillende criteria gebruikt zoals:
- levensverwachting
- analfabetisme
- koopkracht
Migratie wordt veroorzaakt door push en pull factoren
- pushfactor
- afstotende kracht zoals; oorlog, droogte en armoede
- pullfactor
- aantrekkende kracht zoals welvaart en vrede
Bevolkingsspreiding:
- weerspiegelt het verschil in bevolkingsdichtheid
- houdt vaak verband met natuurlijke mogelijkheden en economische ontwikkeling
- vlakke gebieden zijn dichter bevolkt dan gebergten die onaantrekkelijk zijn voor
economische activiteiten
Bevolkingsdruk:
- druk door de omvang van de bevolking of van bepaalde leeftijdsklassen
- een jonge bevolking is vaak het gevolg van hoge geboortecijfers
, - vergrijzing is groei van het aantal personen van 65 jaar en ouder; welvarende landen
Demografische druk:
- verhouding van het aantal 0-19-jarigen en 65+’ers ten opzichte van het aantal
20-64-jarigen
- hoeveel niet-werkende mensen door de werkende bevolking moet worden
onderhouden
- geboorte, sterfte en migratie hebben er invloed op
Verdeling beroepsbevolking:
- primaire sector
- landbouw en visserij
- secundaire sector
- industrie en bouwnijverheid
- tertiaire sector
- diensten, verdeeld in commerciële dienstverlening zoals:
- handel, financiële instellingen en zakelijke diensten
- niet-commerciële dienstverlening zoals:
- onderwijs, gezondheidszorg en cultuur
Wereldsysteem
- centrum
- economisch overheersend, beslissingscentrum, kerngebied; vaak ook
overheersend op andere terreinen als cultuur, kennis en politiek
- semiperiferie
- tussen centrum en periferie zoals perifere landen die recent zijn gegroeid
door industrialisatie
- periferie
- economisch afhankelijk van centrum, ondergeschikt; vaak leverancier van
grondstoffen, landbouwproducten en goedkope arbeid
Globalisering/mondialisering:
- wereldwijd proces van integratie van landen door lagere kosten van transport en
communicatie en een steeds grotere stroom goederen, diensten, investeringen,
kennis en mensen
Mondiale vervlechting/verweving:
- wereldwijd verstrengeld raken van bedrijven/economieën door veel onderlinge
banden en transacties; bedrijven/economieën maken deel uit van mondiaal netwerk
Tijd-ruimtecompressie:
- door afname van relatieve afstanden (afstanden uitgedrukt in tijd, moeite en kosten),
kunnen afstanden in steeds minder tijd worden overbrugd; tijd en ruimte worden als
het ware in elkaar gedrukt
Global village:
- wereld is een dorp geworden door wereldwijde contacten zoals telecommunicatie en
verre reizen
