Hoorcollege 1: evolutie
Begrijpen en reproduceren van de Ze beschrijft het proces waarbij
onderbouwing voor de erfelijke eigenschappen binnen een
evolutietheorie populatie van organismen
veranderen in de loop van de
generaties als gevolg van het
ontstaan van genetische variatie,
voortplanting en natuurlijke
selectie.
- Natuurlijke selectie: Het
proces waarbij individuen
met gunstige eigenschappen
een hogere overlevings- en
voortplantingskans hebben,
wat leidt tot de overdracht
van deze eigenschappen aan
de volgende generatie.
- Genetische variatie: De
aanwezigheid van
verschillende allelen binnen
een populatie die het
mogelijk maakt dat
natuurlijke selectie werkt op
de diversiteit binnen de
soort.
- Moleculaire
biologie: vergelijkingen van
DNA en eiwitten tussen
soorten die aantonen hoe
soorten met elkaar verwant
zijn.
Uitleggen hoe eigenschappen Omschrijving: Dit leerdoel gaat
worden doorgegeven van de ene over de principes van erfelijkheid
op de andere generatie en hoe genetische informatie van
ouders naar nakomelingen wordt
doorgegeven. Belangrijke
concepten omvatten:
- Genen en
Chromosomen: Genen zijn
segmenten van DNA die
instructies bevatten voor het
maken van eiwitten.
Chromosomen zijn lange
strengen DNA die genen
bevatten.
- Overerving: Hoe genen
, worden doorgegeven via
geslachtscellen (eicellen en
zaadcellen) en hoe ze de
kenmerken van een individu
bepalen.
- Dominant en
Recessief: Dominante
allelen maskeren de effecten
van recessieve allelen als
beide aanwezig zijn in een
genotype.
- Mendeliaanse
overerving: De wetten van
Mendel die beschrijven hoe
genen worden doorgegeven
van de ouders op de
kinderen, gebaseerd op de
verdeling van allelen.
Beschrijf en geef voorbeelden van - Mendel's Wetten: De
Mendeliaanse genetica en wetten van segregatie (elke
overerving ouder draagt twee allelen
voor elk gen, maar draagt er
slechts één over naar de
nakomeling) en
onafhankelijke assortering
(de overerving van één gen
is onafhankelijk van de
overerving van een ander
gen).
- Genotypen en
Fenotypen: Het genotype is
de genetische samenstelling
van een individu, terwijl het
fenotype de waarneembare
eigenschappen zijn die door
het genotype worden
beïnvloed.
Voorbeelden: Bijvoorbeeld, het
erfelijke patroon van bloemkleur bij
erwtenplanten zoals beschreven
door Mendel, en erfelijke
aandoeningen zoals cystische
fibrose en Huntington's ziekte.
Begrijp en beschrijf de functie van DNA is een molecuul
DNA (polynucleotide) dat al het erfelijk
materiaal van een organisme
bevat.
- Structuur: DNA is
, opgebouwd uit twee
complementaire strengen die
een dubbele helix vormen,
met basenparen (A-T en C-G)
die de genetische informatie
coderen.
- Reproductie en
Transcriptie: DNA repliceert
zichzelf voor celdeling en
wordt getranscribeerd naar
RNA voor eiwitsynthese.
Beschrijf het proces van DNA tot - Transcriptie: Het proces
aan functionele eiwitten waarbij een specifiek gen op
het DNA wordt gekopieerd
naar RNA (T wordt U)
- RNA splitst zich in mRNA.
Introns blijven in de kern en
exons verlaten de kern.
- Translatie: Het mRNA wordt
door ribosomen in het
cytoplasma vertaald naar
een specifiek eiwit door
middel van tRNA en
aminozuren.
- Elk nieuw aminozuur bindt
zich met het vorige
Begrijp en beschrijf verschillende Genetische variatie en
vormen van genetische variatie, mutaties creëren diversiteit in
mutaties en ‘tandem repeats’. Leg DNA, wat kan leiden tot verschillen
de basisprincipes van epigenetica in gezondheid en gedrag.
en gedragsgenetica uit en beschrijf
hoe dit relevant is voor de Tandem repeats: herhaalde
psychologie verdubbeling van een DNA-
sequentie die bestaat uit korte
herhaalde basenpaarsequenties.
Kunnen variëren tussen individuen
en invloed hebben op
genexpressie.
Epigenetica bestudeert hoe
omgevingsfactoren genexpressie
kunnen beïnvloeden zonder de
DNA-sequentie te veranderen, en
heeft implicaties voor het begrijpen
van psychologische aandoeningen.
Gedragsgenetica onderzoekt de
rol van genetica in gedrag en
mentale gezondheid, en helpt ons
, te begrijpen hoe genetische en
omgevingsfactoren samen
bijdragen aan psychologische
variatie en aandoeningen.
Hoorcollege 2: communicatie ne het endocriene
systeem
Begrijpen en beschrijven van de - Celmembranen: De
architectuur en voornaamste fosfolipide dubbellaag die de
componenten van een dierlijke cel cel omgeeft en controleert
welke stoffen de cel
binnenkomen en verlaten.
Scheidt extracellulaire
vloeistof van intracellulaire
vloeistof.
- Cytoplasma: De gelachtige
substantie binnen de
celmembraan waarin de
organellen zich bevinden.
- Nucleus (Celkern): Bevat
het genetische materiaal
(DNA) en is het
controlecentrum voor
cellulaire activiteiten.
- Ribosomen: Verantwoordelij
k voor de eiwitsynthese door
het vertalen van mRNA naar
eiwitten.
- Endoplasmatisch
Reticulum (ER): Een
netwerk van membranen
betrokken bij eiwit- en
lipidenproductie. Het ruwe ER
heeft ribosomen op zijn
oppervlak, terwijl het gladde
ER geen ribosomen heeft.
- Golgi-apparaat: Verwerkt,
vouwt en sorteert eiwitten en
lipiden voor transport naar
hun bestemming.
- Mitochondriën: Produceren
ATP, de energiebron van de
cel.
- Lysosomen: Bevatten
enzymen die zorgen voor de
afbraak van biomoleculen en
afvalstoffen
Begrijpen en reproduceren van de Ze beschrijft het proces waarbij
onderbouwing voor de erfelijke eigenschappen binnen een
evolutietheorie populatie van organismen
veranderen in de loop van de
generaties als gevolg van het
ontstaan van genetische variatie,
voortplanting en natuurlijke
selectie.
- Natuurlijke selectie: Het
proces waarbij individuen
met gunstige eigenschappen
een hogere overlevings- en
voortplantingskans hebben,
wat leidt tot de overdracht
van deze eigenschappen aan
de volgende generatie.
- Genetische variatie: De
aanwezigheid van
verschillende allelen binnen
een populatie die het
mogelijk maakt dat
natuurlijke selectie werkt op
de diversiteit binnen de
soort.
- Moleculaire
biologie: vergelijkingen van
DNA en eiwitten tussen
soorten die aantonen hoe
soorten met elkaar verwant
zijn.
Uitleggen hoe eigenschappen Omschrijving: Dit leerdoel gaat
worden doorgegeven van de ene over de principes van erfelijkheid
op de andere generatie en hoe genetische informatie van
ouders naar nakomelingen wordt
doorgegeven. Belangrijke
concepten omvatten:
- Genen en
Chromosomen: Genen zijn
segmenten van DNA die
instructies bevatten voor het
maken van eiwitten.
Chromosomen zijn lange
strengen DNA die genen
bevatten.
- Overerving: Hoe genen
, worden doorgegeven via
geslachtscellen (eicellen en
zaadcellen) en hoe ze de
kenmerken van een individu
bepalen.
- Dominant en
Recessief: Dominante
allelen maskeren de effecten
van recessieve allelen als
beide aanwezig zijn in een
genotype.
- Mendeliaanse
overerving: De wetten van
Mendel die beschrijven hoe
genen worden doorgegeven
van de ouders op de
kinderen, gebaseerd op de
verdeling van allelen.
Beschrijf en geef voorbeelden van - Mendel's Wetten: De
Mendeliaanse genetica en wetten van segregatie (elke
overerving ouder draagt twee allelen
voor elk gen, maar draagt er
slechts één over naar de
nakomeling) en
onafhankelijke assortering
(de overerving van één gen
is onafhankelijk van de
overerving van een ander
gen).
- Genotypen en
Fenotypen: Het genotype is
de genetische samenstelling
van een individu, terwijl het
fenotype de waarneembare
eigenschappen zijn die door
het genotype worden
beïnvloed.
Voorbeelden: Bijvoorbeeld, het
erfelijke patroon van bloemkleur bij
erwtenplanten zoals beschreven
door Mendel, en erfelijke
aandoeningen zoals cystische
fibrose en Huntington's ziekte.
Begrijp en beschrijf de functie van DNA is een molecuul
DNA (polynucleotide) dat al het erfelijk
materiaal van een organisme
bevat.
- Structuur: DNA is
, opgebouwd uit twee
complementaire strengen die
een dubbele helix vormen,
met basenparen (A-T en C-G)
die de genetische informatie
coderen.
- Reproductie en
Transcriptie: DNA repliceert
zichzelf voor celdeling en
wordt getranscribeerd naar
RNA voor eiwitsynthese.
Beschrijf het proces van DNA tot - Transcriptie: Het proces
aan functionele eiwitten waarbij een specifiek gen op
het DNA wordt gekopieerd
naar RNA (T wordt U)
- RNA splitst zich in mRNA.
Introns blijven in de kern en
exons verlaten de kern.
- Translatie: Het mRNA wordt
door ribosomen in het
cytoplasma vertaald naar
een specifiek eiwit door
middel van tRNA en
aminozuren.
- Elk nieuw aminozuur bindt
zich met het vorige
Begrijp en beschrijf verschillende Genetische variatie en
vormen van genetische variatie, mutaties creëren diversiteit in
mutaties en ‘tandem repeats’. Leg DNA, wat kan leiden tot verschillen
de basisprincipes van epigenetica in gezondheid en gedrag.
en gedragsgenetica uit en beschrijf
hoe dit relevant is voor de Tandem repeats: herhaalde
psychologie verdubbeling van een DNA-
sequentie die bestaat uit korte
herhaalde basenpaarsequenties.
Kunnen variëren tussen individuen
en invloed hebben op
genexpressie.
Epigenetica bestudeert hoe
omgevingsfactoren genexpressie
kunnen beïnvloeden zonder de
DNA-sequentie te veranderen, en
heeft implicaties voor het begrijpen
van psychologische aandoeningen.
Gedragsgenetica onderzoekt de
rol van genetica in gedrag en
mentale gezondheid, en helpt ons
, te begrijpen hoe genetische en
omgevingsfactoren samen
bijdragen aan psychologische
variatie en aandoeningen.
Hoorcollege 2: communicatie ne het endocriene
systeem
Begrijpen en beschrijven van de - Celmembranen: De
architectuur en voornaamste fosfolipide dubbellaag die de
componenten van een dierlijke cel cel omgeeft en controleert
welke stoffen de cel
binnenkomen en verlaten.
Scheidt extracellulaire
vloeistof van intracellulaire
vloeistof.
- Cytoplasma: De gelachtige
substantie binnen de
celmembraan waarin de
organellen zich bevinden.
- Nucleus (Celkern): Bevat
het genetische materiaal
(DNA) en is het
controlecentrum voor
cellulaire activiteiten.
- Ribosomen: Verantwoordelij
k voor de eiwitsynthese door
het vertalen van mRNA naar
eiwitten.
- Endoplasmatisch
Reticulum (ER): Een
netwerk van membranen
betrokken bij eiwit- en
lipidenproductie. Het ruwe ER
heeft ribosomen op zijn
oppervlak, terwijl het gladde
ER geen ribosomen heeft.
- Golgi-apparaat: Verwerkt,
vouwt en sorteert eiwitten en
lipiden voor transport naar
hun bestemming.
- Mitochondriën: Produceren
ATP, de energiebron van de
cel.
- Lysosomen: Bevatten
enzymen die zorgen voor de
afbraak van biomoleculen en
afvalstoffen
