Rijke opdracht
Naaste ontwikkeling
Naam: Isabelle Smeele
Student: 9010293
Klas: D21
SLB: Martijn van Baarsen
Vakgebied: Rijke opdracht
Versie: 1
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................................................. 3
Themaplanning en speelhoek ............................................................................................................................... 4
Verkennen, verbinden en verrijken in spel ....................................................................................................... 10
Interactievaardigheden ....................................................................................................................................... 11
Vervolg op leerlingportret .................................................................................................................................. 12
Feedback en leerdoelen ....................................................................................................................................... 13
Bibliografie ........................................................................................................................................................... 15
Bijlagen ................................................................................................................................................................. 15
Themaplanning ................................................................................................................................................. 16
3. Betekenissen voor de kinderen ..................................................................................................................... 17
4. Webmodel ..................................................................................................................................................... 18
AVF’s van de deelnemende vakgebieden ......................................................................................................... 21
Beeldende vorming – creatief proces .......................................................................................................... 21
Natuur en techniek – Rekenen (drijven en zinken) ...................................................................................... 31
Levensbeschouwing – prentenboek en een filosofisch gesprek ................................................................... 48
Observaties ....................................................................................................................................................... 63
Observaties leerlingportret periode 8 ......................................................................................................... 64
Observaties rijke speelleeromgeving ........................................................................................................... 83
Spelobservaties en inzet van de drie V’s...................................................................................................... 91
Reflectie op spelbegeleiding ........................................................................................................................ 94
Verschillende niveaus van spel in de themahoek ......................................................................................... 95
Observatie interactievaardigheden ............................................................................................................. 97
Filmbeelden en geluidsopnames ................................................................................................................ 104
2
,Inleiding
Welkom bij mijn verslag voor de rijke opdracht van periode 8, waarbij de naaste ontwikkeling
centraal staat. In de periode acht ben ik bezig geweest met het opzetten van een flexibele
themaplanning en een bijpassende speelhoek.
Daarnaast heb ik mijzelf verder verdiept in en heb ik geoefend met het verkennen, verbinden en
verrijken van het spel. Hiervoor heb ik passende interactievaardigheden toegepast.
Tot slot ben ik de leerling uit mijn leerlingportret uit periode zeven verder gaan observeren op diverse
ontwikkelingsgebieden.
In de bijlagen zijn verschillende bewijsstukken terug te vinden die de leerdoelen ondersteunen.
3
, Themaplanning en speelhoek
Thematisch werken bij kleuters
Het SLO ziet een thema als een geheel van samenhangende activiteiten. Bij deze activiteiten worden
diverse kennis en vaardigheden verbonden aan sociaal-culturele activiteiten. SLO beschrijft dat
kinderen nieuwsgierig zijn naar de wereld om zich heen, en hierdoor een intrinsieke motivatie hebben
voor het spelen en werken met thema-inhouden.
Werken met een thema wordt in het hedendaagse onderwijs 'thematiseren' genoemd. Het thematiseren
van een thema komt tot uiting wanneer zowel de kinderen als de professional samen eigenaar van een
thema zijn (SLO, 2021).
Centrale rol van spel bij thematiseren
Het SLO beschrijft dat spel als een leidende activiteit wordt gezien voor de ontwikkeling van jonge
kinderen. Een thema in de klas moet dus speelbaar zijn. Volgens het SLO spelen kinderen
verschillende rollen binnen een thema uit, zoals die in de echte culturele praktijk voorkomen. Iedere
rol wordt gekenmerkt door eigen handelingen en taal (SLO, 2021). In de werkplekleren-klas volg ik
de visie van Kohnstamm met betrekking tot spel. Spel moet voldoen aan een aantal kenmerken:
1. Het spel is een doel op zichzelf.
2. Bij het spelen is het kind actief.
3. Een spelend kind heeft plezier in wat hij doet.
4. Bij het spelen is een kind vrijwillig bezig (Brouwers, 2022).
Volgens diverse deskundigen is spel uitermate nuttig en ontwikkelingsbevorderend. Volgens deze
deskundigen is het noodzakelijk voor leerkrachten om de regie uit handen te durven geven wanneer
zij het spel stimuleren (Brouwers, 2022).
Een themaplanning opzetten
Vanuit SLO wordt beschreven dat het opzetten van een thema uit drie fasen bestaat. Voorbereiden,
uitvoeren en evalueren. Bij iedere fase wordt rekening gehouden met een aantal zaken.
Het is belangrijk om een thema te kiezen waar de kinderen geïnteresseerd in zijn, een thema dat
betekenisvol is en waar de kinderen veel van kunnen leren. Door middel van een goede voorbereiding
start een leerkracht het nieuwe thema op. De leerkracht weet met welke doelen en inhouden er
gewerkt wordt. Het SLO beschrijft dat de startactiviteiten van een thema essentieel zijn voor de
motivatie van de kinderen en het vervolgaanbod voor de rest van de themaperiode.
Aan het eind van een themaperiode sluit je gezamenlijk met de kinderen een thema af. Samen
afsluiten is alleen zinvol als alle kinderen betrokken zijn geweest in het thema en er een duidelijk
eindpunt is. Na afloop van een thema is het tijd om te evalueren en te reflecteren. De leerkracht
reflecteert op de voorbereidingen van het thema en de uitvoering hiervan (SLO, 2021).
Culturele diversiteit en verschillende niveaus van spel
Organisatie Nuffic heeft onderzoek gedaan naar de inzet van culturele diversiteit in de klas. Zo
beschrijft Nuffic dat het belang van interculturele competenties bij kinderen steeds groter wordt. Ze
leren samen te werken en te spelen in een samenleving die steeds cultureel diverser wordt. De
interculturele competenties worden opgedeeld in drie onderdelen: houding, kennis en begrip en
vaardigheden. Nuffic beschrijft een manier om hiermee om te gaan in de werkplekleren-klas. Het is
van belang om in de klas de aanwezige culturele diversiteit bespreekbaar te maken. Bij jonge kinderen
is dit goed te doen door middel van alledaagse momenten. Bijvoorbeeld wanneer een leerling vertelt
over de viering van een cultureel feest. Daarnaast beschrijft Nuffic het inzetten van culturele
diversiteit op schoolniveau. Bijvoorbeeld door het organiseren van activiteiten die verbondenheid en
binding stimuleren (Nuffic, 2023).
4
Naaste ontwikkeling
Naam: Isabelle Smeele
Student: 9010293
Klas: D21
SLB: Martijn van Baarsen
Vakgebied: Rijke opdracht
Versie: 1
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................................................. 3
Themaplanning en speelhoek ............................................................................................................................... 4
Verkennen, verbinden en verrijken in spel ....................................................................................................... 10
Interactievaardigheden ....................................................................................................................................... 11
Vervolg op leerlingportret .................................................................................................................................. 12
Feedback en leerdoelen ....................................................................................................................................... 13
Bibliografie ........................................................................................................................................................... 15
Bijlagen ................................................................................................................................................................. 15
Themaplanning ................................................................................................................................................. 16
3. Betekenissen voor de kinderen ..................................................................................................................... 17
4. Webmodel ..................................................................................................................................................... 18
AVF’s van de deelnemende vakgebieden ......................................................................................................... 21
Beeldende vorming – creatief proces .......................................................................................................... 21
Natuur en techniek – Rekenen (drijven en zinken) ...................................................................................... 31
Levensbeschouwing – prentenboek en een filosofisch gesprek ................................................................... 48
Observaties ....................................................................................................................................................... 63
Observaties leerlingportret periode 8 ......................................................................................................... 64
Observaties rijke speelleeromgeving ........................................................................................................... 83
Spelobservaties en inzet van de drie V’s...................................................................................................... 91
Reflectie op spelbegeleiding ........................................................................................................................ 94
Verschillende niveaus van spel in de themahoek ......................................................................................... 95
Observatie interactievaardigheden ............................................................................................................. 97
Filmbeelden en geluidsopnames ................................................................................................................ 104
2
,Inleiding
Welkom bij mijn verslag voor de rijke opdracht van periode 8, waarbij de naaste ontwikkeling
centraal staat. In de periode acht ben ik bezig geweest met het opzetten van een flexibele
themaplanning en een bijpassende speelhoek.
Daarnaast heb ik mijzelf verder verdiept in en heb ik geoefend met het verkennen, verbinden en
verrijken van het spel. Hiervoor heb ik passende interactievaardigheden toegepast.
Tot slot ben ik de leerling uit mijn leerlingportret uit periode zeven verder gaan observeren op diverse
ontwikkelingsgebieden.
In de bijlagen zijn verschillende bewijsstukken terug te vinden die de leerdoelen ondersteunen.
3
, Themaplanning en speelhoek
Thematisch werken bij kleuters
Het SLO ziet een thema als een geheel van samenhangende activiteiten. Bij deze activiteiten worden
diverse kennis en vaardigheden verbonden aan sociaal-culturele activiteiten. SLO beschrijft dat
kinderen nieuwsgierig zijn naar de wereld om zich heen, en hierdoor een intrinsieke motivatie hebben
voor het spelen en werken met thema-inhouden.
Werken met een thema wordt in het hedendaagse onderwijs 'thematiseren' genoemd. Het thematiseren
van een thema komt tot uiting wanneer zowel de kinderen als de professional samen eigenaar van een
thema zijn (SLO, 2021).
Centrale rol van spel bij thematiseren
Het SLO beschrijft dat spel als een leidende activiteit wordt gezien voor de ontwikkeling van jonge
kinderen. Een thema in de klas moet dus speelbaar zijn. Volgens het SLO spelen kinderen
verschillende rollen binnen een thema uit, zoals die in de echte culturele praktijk voorkomen. Iedere
rol wordt gekenmerkt door eigen handelingen en taal (SLO, 2021). In de werkplekleren-klas volg ik
de visie van Kohnstamm met betrekking tot spel. Spel moet voldoen aan een aantal kenmerken:
1. Het spel is een doel op zichzelf.
2. Bij het spelen is het kind actief.
3. Een spelend kind heeft plezier in wat hij doet.
4. Bij het spelen is een kind vrijwillig bezig (Brouwers, 2022).
Volgens diverse deskundigen is spel uitermate nuttig en ontwikkelingsbevorderend. Volgens deze
deskundigen is het noodzakelijk voor leerkrachten om de regie uit handen te durven geven wanneer
zij het spel stimuleren (Brouwers, 2022).
Een themaplanning opzetten
Vanuit SLO wordt beschreven dat het opzetten van een thema uit drie fasen bestaat. Voorbereiden,
uitvoeren en evalueren. Bij iedere fase wordt rekening gehouden met een aantal zaken.
Het is belangrijk om een thema te kiezen waar de kinderen geïnteresseerd in zijn, een thema dat
betekenisvol is en waar de kinderen veel van kunnen leren. Door middel van een goede voorbereiding
start een leerkracht het nieuwe thema op. De leerkracht weet met welke doelen en inhouden er
gewerkt wordt. Het SLO beschrijft dat de startactiviteiten van een thema essentieel zijn voor de
motivatie van de kinderen en het vervolgaanbod voor de rest van de themaperiode.
Aan het eind van een themaperiode sluit je gezamenlijk met de kinderen een thema af. Samen
afsluiten is alleen zinvol als alle kinderen betrokken zijn geweest in het thema en er een duidelijk
eindpunt is. Na afloop van een thema is het tijd om te evalueren en te reflecteren. De leerkracht
reflecteert op de voorbereidingen van het thema en de uitvoering hiervan (SLO, 2021).
Culturele diversiteit en verschillende niveaus van spel
Organisatie Nuffic heeft onderzoek gedaan naar de inzet van culturele diversiteit in de klas. Zo
beschrijft Nuffic dat het belang van interculturele competenties bij kinderen steeds groter wordt. Ze
leren samen te werken en te spelen in een samenleving die steeds cultureel diverser wordt. De
interculturele competenties worden opgedeeld in drie onderdelen: houding, kennis en begrip en
vaardigheden. Nuffic beschrijft een manier om hiermee om te gaan in de werkplekleren-klas. Het is
van belang om in de klas de aanwezige culturele diversiteit bespreekbaar te maken. Bij jonge kinderen
is dit goed te doen door middel van alledaagse momenten. Bijvoorbeeld wanneer een leerling vertelt
over de viering van een cultureel feest. Daarnaast beschrijft Nuffic het inzetten van culturele
diversiteit op schoolniveau. Bijvoorbeeld door het organiseren van activiteiten die verbondenheid en
binding stimuleren (Nuffic, 2023).
4
