Samenvatting Laagland cursus 9,10,11,

Cursus 9
Literaire ontwikkelen
3.1 Schrijver en publiek
 Schrijvers afkomstig van de stedelijke elite.
 Maatschappelijke groepen verschillende politieke en economische belangen.
 Gezocht naar maatschappelijke orde en politieke rust.
 Constantijn Huygens.
 Schrijvers zijn volksopvoeders en opinievormers.
 Schrijvers verdedigden christelijke en humanistische levensidealen, benadrukten
universele waarheden.

3.2 Nederlandse Renaissance literatuur
 Renaissance literatuur: geleerde, speelse teksten met literaire voorbeelden, tradities,
conventies.
 P.C. Hooft: raadselachtige, dubbelzinnige, mythologische verwijzingen en woordspel.
 Petrarkisme: liefde had bepaalde vaste elementen  Petrarca.
- Liefde moest onvervuld blijven.
- Lyrische ik bewonderde en beminde zijn liefde, maar bleef onbeantwoord.
- Liefde ging over een stereotype.
- Een ongenaakbare schoonheid.
- Veel paradoxen.

3.3 Emblematiek
 Kwam op in de 16e eeuw.
 Vorm van een driedeling:
- Motto  opschrift
- Pictura  afbeelding
- Subscriptio  bijschrift of uitleg
 Uitdaging voor publiek om verband motto en picture te begrijpen voor lezen van
subsriptio.
 Alledaagse onderwerpen, maar ook mythologische of geschiedenis onderwerpen.
 Roemer Visscher: belangrijke schrijver voor de emblematiek.

3.4 Didactische verhalen
 Spannende en ontroerende verhalen met morele lessen en algemene waarheden.
 Vaak rijm.
 Jacob Cats.
 Raamvertelling: verhalen afgewisseld met dialogen.
 Bedoeld voor het burgerlijke publiek.

3.5 Liederen en liedboeken
 Zangcultuur: veel teksten bedoeld om gezongen te worden.
 Liedboeken: verzameling van liederen.
 Vaak anonieme auteurs.
 De jeugd kreeg les over omgang met andere geslacht door petrarkistische liefdes
liedboeken.
 G.A. Bredero.
 Contrafactuur: nieuwe teksten op bestaande melodieën.

3.6 Sonnet
 Sonnet is de dichtvorm van de renaissance.
 Een van de grondleggers: Petrarca.
 Belangrijke sonnetschrijvers van de Republiek: P.C, Hooft.
 Opbouw 4-4-3-3.

, 3.7 Ernstig en komisch toneel
 Twee rederijkerskamers begin 17e eeuw: De Eglentier en Het Wit Lavendel.
 Samuel Coster: richtte Nederduytsche Academie op  alternatief voor andere
rederijkersscholen.
 Amsterdamse schouwburg: vanaf dat moment alle belangrijke stukken in
schouwburg.
 Openingsstuk: Gysbreght van Aemstel  Joost van den Vondel.
 Moderne toneel: was een spiegel voor gewenst en ongewenst gedrag van publiek.
 Stedelijke functie: deel van opbrengst naar liefdadigheidsinstellingen.
 Opiniërende functie: meningen van schrijvers werden via toneel verspreid.
 Treurspel: ernstig toneel, ondergang van hooggeplaatste personen geschreven.
Onderwerpen: mythologie, de oudheid, geschiedenis of de bijbel.
- Retorische didactische tragedie: morele les wordt vooral talig overgebracht.
- Aristotelische tragedie: hoofdpersoon staat voor dilemma, maakt de verkeerde
keuze. Peripetie  inzicht na beslissende wending, morele les.
 Komedie en klucht: komisch toneel  opvoedende functie, alledaagse onderwerpen
met ondeugden stonden centraal  gelijk aan schilderijen Jan Steen.
- Renaissance komedie: greep terug naar Romeinse komedie  door lachen de
waarheid brengen, ter lering en vermaak.
- Immitatioprincipe: beroemde voorbeelden in eigen bewerking presenteren.
- Kluchten: figuren waren stereotypes, onbeschaafd en ongewenst gedrag  G.A.
Bredero.
 Monologen en dialogen: deel gezonden, deel gesproken tekst.
 Muziek en zang: belangrijk deel van een voorstelling.




Cursus 10
Literaire ontwikkelen