Hoorcollege nationaal en internationaal procederen week 3B
Gastcollege
Brussel I bis regelt twee belangrijke IPR onderwerpen:
1. Rechterlijke bevoegdheid in burgerlijke en handelszaken;
2. Erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen.
Twee belangrijke veranderingen van Brussel I-bis:
1. Afschaffing exequaturprocedure: automatische erkenning en tenuitvoerlegging van
buitenlandse beslissingen;
2. Uitbreiding beslissingsbegrip: hierdoor kunnen we ook voorlopige & bewarende maatregelen
automatisch ten uitvoer leggen, mits ze zijn gewezen door de rechter die bevoegd is om kennis
te nemen van de bodemprocedure op grond van de bevoegdheidsregels (art. 36 (1) en 39 jo.
2(a)).
o
Automatische erkenning onder Brussel I bis art. 36-38: vereisten stukken zijn afschrift en
certificaat (art. 37).
Tenuitvoerlegging kan zonder exequatur (art. 39 e.v.).
Voorwaarde: uitvoerbare beslissing, dus uitvoerbaarheid.
Vereiste stukken: afschrift beslissing, certificaat, indien van toepassing: bewijs van
voorafgaande betekening en vertaling/translatie (art. 42-43).
- Certificaat = afgegeven door gerecht van herkomst en is een standaardformulier (Bijlage I bij
Brussel I-bis Vo).
Uitzondering: ex parte maatregelen konden op grond van het Denilauler-arrest onder Brussel I
Vo niet ten uitvoer worden gelegd in andere lidstaten, want die voldoen niet aan de eisen van
art. 6 EVRM (geen weer- en wederhoor). Veranderd onder Brussel I-bis, mag wel, maar alleen
ná voorafgaande betekening van de beslissing aan de verweerder.
o Hierbij wel risico van mogelijk verlies van verrassingseffect.
Andere mogelijke beperking: tenuitvoerlegging naar nationaal recht(beslag- en executierecht)
van betrokken lidstaat.
Ook natuurlijk altijd beperking van verplichte betekening. Vraag is alleen: wat is de termijn
voor deze betekening? In de praktijk wil je deze termijn natuurlijk zo kort mogelijk houden.
Voorbeeld 1:
Er is sprake vaneen Nederlandse schuldeiser die een geschil heeft met een Belgische debiteur. Per
overeenkomst is een forumkeuze gemaakt voor Nederland. Vervolgens wil de crediteur conservatoir
derdenbeslag leggen op de bankrekening van de Belgische debiteur bij zowel zijn bankrekening in
Nederland als zijn bankrekening in België.
Aan de Nederlandse rechter is beslagverlof (ex parte) gevraagd. Deze is toegewezen. Dit verlof is
betekend, en een half uur later is beslag gelegd op de bankrekening in zowel Nederland als België.
Vraag is: is dit een reële termijn? Je hebt voldaan aan het vereiste van de wet: voorafgaande
betekening, maar is half uur wellicht te snel? Weten we simpelweg nog niet.
Stel: Duitse rechter was per forumkeuze als bevoegde rechter aangewezen. Dan is de Nederlandse
rechter niet in de hoofdzaak bevoegd, maar alleen de Duitse rechter. Aangezien de Nederlandse
rechter niet in de hoofdzaak bevoegd is, kan er in Nederland weliswaar beslagverlof worden gegeven
voor beslag in Nederland, maar niet beslagverlof geven voor beslag in België. Wil je beslag kunnen
leggen op de Belgische bankrekening dan moet je beslagverlofverzoek instellen in België (immers:
Belgische rechter bevoegd tot voorlopige maatregelen binnen eigen territorium) of aan de Duitse
rechter verzoeken (immers: bevoegd in hoofdzaak).
1
, Voorbeeld II:
Sprake van een Engelse crediteur en een Nederlandse debiteur. Aan de Engelse rechter is verzoek
gevraagd tot een ‘world wide freezing’ order en dit bevel werd afgegeven aan de Nederlandse bank
van de debiteur. De vraag was: wat moet de Nederlandse bank hiermee? Wat is dit eigenlijk?
Het is een bevel tot bevriezing waar je je strikt aan moet houden anders word je bedreigd met enorme
risico’s en aansprakelijkheden.
Wat is er gedaan? Aftikken of het voldoet aan Brussel I – bis: er is geen certificaat afgegeven, we
weten niet of de Engelse rechter in de hoofdzaak bevoegd is en er was geen voorafgaande betekening.
Het tweede probleem was dat deze Nederlandse bank een nevenvestiging had in London. Via de
nevenvestiging waren ze zeker wel gebonden aan de world wide freezing order: die nevenvestiging
kon eventueel aansprakelijk worden gesteld. Aan de andere kant: bankrekening wordt in Nederland
gehouden en niet in Engeland.
Uiteindelijk heeft de Nederlandse bank iets van een blokkering opgelegd en toen is er discussie
aangegaan met de Engelse advocaten. Er bleek dat essentiële vereisten in Engeland niet waren vervuld
voor de world wide freezing. Daarmee was de zaak afgedaan.
Grensoverschrijdende aspecten van Nederlandse derdenbeslag:
Uitgangspunt: territorialiteitsbeginsel Nederlandse staat heeft alleen iets te zeggen over
zijn eigen grondgebied.
Rechtsmacht van de Nederlandse rechter is beperkt tot Nederlandse territoir.
Op basis van Nederlands beslagverlof kan alleen beslag worden gelegd op goederen die zich
binnen het Nederlandse territoir bevinden.
Het beslagobject moet worden gelokaliseerd binnen het Nederlandse territoir.
Hoe zit dit bij derdenbeslag? Je lokaliseert niet het goed of de vordering an sich, maar de
derde.
o Derdenbeslag kan dus alleen worden gelegd onder een derde-beslagene die in Nederland
woon/vestigingsplaats heeft. De derde-beslagene moet in Nederland worden gelokaliseerd;
gaat dus niet om het beslagobject; doet er niet toe.
Derdenbeslag is geen fysieke beslagmaatregel ter zake van een beslagobject, maar een
persoonlijk bevel aan de derde-beslagene.
o De derde-beslagene moet al het aan beslagdebiteur verschuldigde en/of eventuele zaken
van de beslagdebiteur onder zich te houden.
o De derde-beslagene moet verklaren wat hij aan de beslagdebiteur verschuldigd is.
o De derde-beslagene moet dit in een executoriale fase uiteindelijk betalen/afgeven aan de
deurwaarder.
Let op! Aan de beslagobjecten zit géén territoriale beperking. Gaat er alleen om dat de
derde-beslagene woonplaats heeft in de lidstaat van de aangezochte rechter!
Derden-verklaring en extraterritorialiteit.
Wat betreft de derden-verklaring die de derde-beslagene moet afleggen, daar kan je lang en
ingewikkeld over na denken moet een bank in haar derden-verklaring ook melding maken
van in buitenland geadministreerde tegoeden van beslagdebiteur?
o In beginsel is geen beperking tot het Nederlandse territoir wettekst biedt ruimte
voor extraterritoriale derden-verklaring. Een derde-beslagene moet in principe over
alles dus verklaren: ook extraterritoriale bankrekeningen.
o Het probleem dat hierbij ontstaat bank wordt hiermee dus belast met extra
onderzoek en administratie naar eventuele buitenlandse tegoeden. Daarvoor kan je
veel meer dan 4 weken nodig hebben.
o Stel je aanvaardt dat je ook over extraterritoriale bankrekeningen moet verklaren,
ontstaat het risico van fishing expeditions: vergaren van informatie over
vermogensbestanddelen van de schuldenaar door middel van in Nederland
derdenbeslag leggen bij een bank. Als die Nederlandse bank de plicht heeft om ook te
verklaren over buitenlandse rekeningen, krijg je door simpelweg beslag te leggen in
Nederland ook allerlei informatie van die bank over andere vermogensbestanddelen
2
Gastcollege
Brussel I bis regelt twee belangrijke IPR onderwerpen:
1. Rechterlijke bevoegdheid in burgerlijke en handelszaken;
2. Erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen.
Twee belangrijke veranderingen van Brussel I-bis:
1. Afschaffing exequaturprocedure: automatische erkenning en tenuitvoerlegging van
buitenlandse beslissingen;
2. Uitbreiding beslissingsbegrip: hierdoor kunnen we ook voorlopige & bewarende maatregelen
automatisch ten uitvoer leggen, mits ze zijn gewezen door de rechter die bevoegd is om kennis
te nemen van de bodemprocedure op grond van de bevoegdheidsregels (art. 36 (1) en 39 jo.
2(a)).
o
Automatische erkenning onder Brussel I bis art. 36-38: vereisten stukken zijn afschrift en
certificaat (art. 37).
Tenuitvoerlegging kan zonder exequatur (art. 39 e.v.).
Voorwaarde: uitvoerbare beslissing, dus uitvoerbaarheid.
Vereiste stukken: afschrift beslissing, certificaat, indien van toepassing: bewijs van
voorafgaande betekening en vertaling/translatie (art. 42-43).
- Certificaat = afgegeven door gerecht van herkomst en is een standaardformulier (Bijlage I bij
Brussel I-bis Vo).
Uitzondering: ex parte maatregelen konden op grond van het Denilauler-arrest onder Brussel I
Vo niet ten uitvoer worden gelegd in andere lidstaten, want die voldoen niet aan de eisen van
art. 6 EVRM (geen weer- en wederhoor). Veranderd onder Brussel I-bis, mag wel, maar alleen
ná voorafgaande betekening van de beslissing aan de verweerder.
o Hierbij wel risico van mogelijk verlies van verrassingseffect.
Andere mogelijke beperking: tenuitvoerlegging naar nationaal recht(beslag- en executierecht)
van betrokken lidstaat.
Ook natuurlijk altijd beperking van verplichte betekening. Vraag is alleen: wat is de termijn
voor deze betekening? In de praktijk wil je deze termijn natuurlijk zo kort mogelijk houden.
Voorbeeld 1:
Er is sprake vaneen Nederlandse schuldeiser die een geschil heeft met een Belgische debiteur. Per
overeenkomst is een forumkeuze gemaakt voor Nederland. Vervolgens wil de crediteur conservatoir
derdenbeslag leggen op de bankrekening van de Belgische debiteur bij zowel zijn bankrekening in
Nederland als zijn bankrekening in België.
Aan de Nederlandse rechter is beslagverlof (ex parte) gevraagd. Deze is toegewezen. Dit verlof is
betekend, en een half uur later is beslag gelegd op de bankrekening in zowel Nederland als België.
Vraag is: is dit een reële termijn? Je hebt voldaan aan het vereiste van de wet: voorafgaande
betekening, maar is half uur wellicht te snel? Weten we simpelweg nog niet.
Stel: Duitse rechter was per forumkeuze als bevoegde rechter aangewezen. Dan is de Nederlandse
rechter niet in de hoofdzaak bevoegd, maar alleen de Duitse rechter. Aangezien de Nederlandse
rechter niet in de hoofdzaak bevoegd is, kan er in Nederland weliswaar beslagverlof worden gegeven
voor beslag in Nederland, maar niet beslagverlof geven voor beslag in België. Wil je beslag kunnen
leggen op de Belgische bankrekening dan moet je beslagverlofverzoek instellen in België (immers:
Belgische rechter bevoegd tot voorlopige maatregelen binnen eigen territorium) of aan de Duitse
rechter verzoeken (immers: bevoegd in hoofdzaak).
1
, Voorbeeld II:
Sprake van een Engelse crediteur en een Nederlandse debiteur. Aan de Engelse rechter is verzoek
gevraagd tot een ‘world wide freezing’ order en dit bevel werd afgegeven aan de Nederlandse bank
van de debiteur. De vraag was: wat moet de Nederlandse bank hiermee? Wat is dit eigenlijk?
Het is een bevel tot bevriezing waar je je strikt aan moet houden anders word je bedreigd met enorme
risico’s en aansprakelijkheden.
Wat is er gedaan? Aftikken of het voldoet aan Brussel I – bis: er is geen certificaat afgegeven, we
weten niet of de Engelse rechter in de hoofdzaak bevoegd is en er was geen voorafgaande betekening.
Het tweede probleem was dat deze Nederlandse bank een nevenvestiging had in London. Via de
nevenvestiging waren ze zeker wel gebonden aan de world wide freezing order: die nevenvestiging
kon eventueel aansprakelijk worden gesteld. Aan de andere kant: bankrekening wordt in Nederland
gehouden en niet in Engeland.
Uiteindelijk heeft de Nederlandse bank iets van een blokkering opgelegd en toen is er discussie
aangegaan met de Engelse advocaten. Er bleek dat essentiële vereisten in Engeland niet waren vervuld
voor de world wide freezing. Daarmee was de zaak afgedaan.
Grensoverschrijdende aspecten van Nederlandse derdenbeslag:
Uitgangspunt: territorialiteitsbeginsel Nederlandse staat heeft alleen iets te zeggen over
zijn eigen grondgebied.
Rechtsmacht van de Nederlandse rechter is beperkt tot Nederlandse territoir.
Op basis van Nederlands beslagverlof kan alleen beslag worden gelegd op goederen die zich
binnen het Nederlandse territoir bevinden.
Het beslagobject moet worden gelokaliseerd binnen het Nederlandse territoir.
Hoe zit dit bij derdenbeslag? Je lokaliseert niet het goed of de vordering an sich, maar de
derde.
o Derdenbeslag kan dus alleen worden gelegd onder een derde-beslagene die in Nederland
woon/vestigingsplaats heeft. De derde-beslagene moet in Nederland worden gelokaliseerd;
gaat dus niet om het beslagobject; doet er niet toe.
Derdenbeslag is geen fysieke beslagmaatregel ter zake van een beslagobject, maar een
persoonlijk bevel aan de derde-beslagene.
o De derde-beslagene moet al het aan beslagdebiteur verschuldigde en/of eventuele zaken
van de beslagdebiteur onder zich te houden.
o De derde-beslagene moet verklaren wat hij aan de beslagdebiteur verschuldigd is.
o De derde-beslagene moet dit in een executoriale fase uiteindelijk betalen/afgeven aan de
deurwaarder.
Let op! Aan de beslagobjecten zit géén territoriale beperking. Gaat er alleen om dat de
derde-beslagene woonplaats heeft in de lidstaat van de aangezochte rechter!
Derden-verklaring en extraterritorialiteit.
Wat betreft de derden-verklaring die de derde-beslagene moet afleggen, daar kan je lang en
ingewikkeld over na denken moet een bank in haar derden-verklaring ook melding maken
van in buitenland geadministreerde tegoeden van beslagdebiteur?
o In beginsel is geen beperking tot het Nederlandse territoir wettekst biedt ruimte
voor extraterritoriale derden-verklaring. Een derde-beslagene moet in principe over
alles dus verklaren: ook extraterritoriale bankrekeningen.
o Het probleem dat hierbij ontstaat bank wordt hiermee dus belast met extra
onderzoek en administratie naar eventuele buitenlandse tegoeden. Daarvoor kan je
veel meer dan 4 weken nodig hebben.
o Stel je aanvaardt dat je ook over extraterritoriale bankrekeningen moet verklaren,
ontstaat het risico van fishing expeditions: vergaren van informatie over
vermogensbestanddelen van de schuldenaar door middel van in Nederland
derdenbeslag leggen bij een bank. Als die Nederlandse bank de plicht heeft om ook te
verklaren over buitenlandse rekeningen, krijg je door simpelweg beslag te leggen in
Nederland ook allerlei informatie van die bank over andere vermogensbestanddelen
2
