NIP Hoorcollege 2B – erkenning en tenuitvoerlegging
Dit vak: er is altijd een internationale casus. Dat betekent dat er altijd internationale
regelingen van toepassing zullen zijn: Europa, Verdragen of nationaal recht over
internationale zaken. Daarnaast blijven de drie hoofdvragen van IPR van belang: 1)
bevoegdheid rechter, 2) erkenning en tenuitvoerlegging, 3) toepasselijk recht. Deze drie
procesrechtelijke vragen zullen bij elke casus terugkomen.
Wat nog aan bod komt: eenvormige Europese procedures, internationale betekening.
Haags Forumkeuzeverdrag: geldt nog maar voor een beperkt aantal landen, maar komt toch
terug in het kader van erkenning en tenuitvoerlegging.
Vandaag: Internationale erkenning en tenuitvoerlegging
In de procedure ben je op dit moment helemaal aan het einde beland. Er is een vonnis
gewezen in Frankrijk en je wil weten of dit vonnis in bijvoorbeeld Nederland erkend en ten
uitvoer gelegd kan worden.
Programma:
- Inleiding en achtergrond
- Brussel I-bis
- Haags Forumkeuzeverdrag (in Bundel aanvullende wetgeving
- Nederlandse commuun recht ( Gazprom Arrest)
Inleiding
Bedrijf A is gevestigd in NL, Bedrijf B is gevestigd in Italië. Bedrijf A dagvaardt B in
Nederland wegens wanprestatie. De Nederlandse rechter neemt bevoegdheid aan,
veroordeelt B tot betaling.
Op grond waarvan kan de Nederlandse rechter bepalen of het bevoegd was?
forumkeuzeclausule (voor de transactiepraktijk is het van belang deze clausules zodanig duidelijk
te formuleren dat er geen geschil kan ontstaan over de uitleg en dus over welke rechter bevoegd is)
plaats van uitvoering van de overeenkomst (artikel 7 lid 1 sub b EEX) was in Nederland
de Nederlandse rechter was niet bevoegd, maar de procedure is in Nederland gestart en
de verweerder heeft zich daarbij neergelegd, heeft de bevoegdheid dus niet betwist (artikel 26
EEX impliciete forumkeuze).
B betaalt niet. (Hoe) Kan het Nederlandse vonnis in Italië ten uitvoer worden gelegd?
Tenuitvoerlegging is alleen van belang als de verweerder niet uitkomt. Als de verweerder
namelijk gewoon betaald volgens het vonnis dan is er niets aan de hand. In dit geval weigert
B dus te voldoen aan het vonnis.
Bijzonder geval: Nederlandse rechtsvordering doet er in Italië niet toe en de Nederlandse
deurwaarder kan niks met het vonnis (stapt niet op het vliegtuig om in Italië beslag te gaan
leggen).
Internationale achtergrond
Er is geen internationale verplichting tot erkenning en tenuitvoerlegging op grond van de
soevereiniteit van landen. Ook in het privaatrecht zijn landen soeverein. De rechters en
rechterlijke macht is ingesteld bij nationale instanties, de rechters zijn hier benoemd, en in
beginsel hoeft het buitenland daar niets mee. Er is dus in beginsel geen internationaal
, publiekrechtelijk beginsel waarin wordt gezegd dat een Nederlands vonnis moet worden
erkend en ten uitvoer gelegd in andere landen.
Landen zijn daarom regels gaan maken om internationale erkenning en tenuitvoerlegging
wel mogelijk te maken. Landen begonnen met bilaterale verdragen waarin zij hierover
afspraken maakten. Nu is er de Brussel I-bis (Europese verordening). In beperkte mate zijn
er multilaterale verdragen voor familierecht, maar er is nog geen algemeen verdrag voor
vermogensrechtelijke zaken
Reciprociteit: allebei de landen moeten betrokken zijn bij de afspraak. Je doorbreekt met de
reciprociteit eigenlijk de soevereiniteit. Om deze reden kiezen landen ook strategisch met wie
zijn zo’n verdrag aangaan: ter stimulering van hun handelsverkeer kunnen zij met landen
waarmee zij handel drijven verdragen aangaan.
- Uitgangspunt in Europa onder Brussel I-bis: In beginsel is er internationale erkenning
en tenuitvoerlegging, tenzij weigeringsgrond opgaat.
- Uitgangspunt onder het nationale recht: theorie van “comity” of “obligation”
o Comity: respecteren macht buitenlandse staten en gerechten
op grond daarvan verlenen we rechtskracht aan een vonnis
of
o Obligation: rechtskracht verlenen aan verbintenis partijen (contract)
we moeten rekening houden met de civiele partijen die betrokken zijn in het
beding, zij hebben er belang bij dat hieraan rechtskracht wordt verleend
omdat zij anders in het land van tenuitvoerlegging een nieuwe procedure
beginnen. Dit is een meer theoretisch verhaal.
Er zijn ook landen die alleen de comity willen hanteren met bepaalde landen, omdat zij
andere landen bijvoorbeeld niet vertrouwen. Daarnaast zijn er landen die van geen enkel
ander land een vonnis willen erkennen of tenuitvoerleggen.
De exequaturprocedure: exequatur is toestemming van het land waar de tenuitvoerlegging
moet plaatsvinden. In deze procedure worden de eisen of voorwaarden op grond van het
nationaal recht van het land waarin ten uitvoer moet worden gelegd getoetst.
Kent een land geen exequaturprocedure dan moet opnieuw geprocedeerd worden in het
buitenland om te kunnen erkennen en tenuitvoerleggen. In zo’n geval ziet de nationale
rechter wel wat er is gebeurd in het buitenland en dat kan dienen als bewijs in de nieuwe
procedure.
De exequaturprocedure afgeschaft onder Brussel I-bis, zie artikel.
Nederland kent geen exequaturprocedure. Maar, Gazprom Arrest heeft het mogelijk gemaakt
dat aan het buitenlandse vonnis wel een zware bewijskracht wordt toegekend.
Betekenis erkenning en tenuitvoerlegging
Erkenning: zal in het kader van adoptie, echtscheiding etc. voldoende zijn voor partijen.
Erkenning van een bepaalde status door een staat aan een persoon.
Maar, in veroordelende vonnissen zal er ook tenuitvoerlegging nodig zijn wil je bijvoorbeeld
je betaling krijgen. De tenuitvoerlegging is ingrijpender en hier is meer voor nodig. Het vonnis
moet daadwerkelijk worden geëxecuteerd. In dit kader speelt dan ook de
exequaturprocedure een rol.
Dit vak: er is altijd een internationale casus. Dat betekent dat er altijd internationale
regelingen van toepassing zullen zijn: Europa, Verdragen of nationaal recht over
internationale zaken. Daarnaast blijven de drie hoofdvragen van IPR van belang: 1)
bevoegdheid rechter, 2) erkenning en tenuitvoerlegging, 3) toepasselijk recht. Deze drie
procesrechtelijke vragen zullen bij elke casus terugkomen.
Wat nog aan bod komt: eenvormige Europese procedures, internationale betekening.
Haags Forumkeuzeverdrag: geldt nog maar voor een beperkt aantal landen, maar komt toch
terug in het kader van erkenning en tenuitvoerlegging.
Vandaag: Internationale erkenning en tenuitvoerlegging
In de procedure ben je op dit moment helemaal aan het einde beland. Er is een vonnis
gewezen in Frankrijk en je wil weten of dit vonnis in bijvoorbeeld Nederland erkend en ten
uitvoer gelegd kan worden.
Programma:
- Inleiding en achtergrond
- Brussel I-bis
- Haags Forumkeuzeverdrag (in Bundel aanvullende wetgeving
- Nederlandse commuun recht ( Gazprom Arrest)
Inleiding
Bedrijf A is gevestigd in NL, Bedrijf B is gevestigd in Italië. Bedrijf A dagvaardt B in
Nederland wegens wanprestatie. De Nederlandse rechter neemt bevoegdheid aan,
veroordeelt B tot betaling.
Op grond waarvan kan de Nederlandse rechter bepalen of het bevoegd was?
forumkeuzeclausule (voor de transactiepraktijk is het van belang deze clausules zodanig duidelijk
te formuleren dat er geen geschil kan ontstaan over de uitleg en dus over welke rechter bevoegd is)
plaats van uitvoering van de overeenkomst (artikel 7 lid 1 sub b EEX) was in Nederland
de Nederlandse rechter was niet bevoegd, maar de procedure is in Nederland gestart en
de verweerder heeft zich daarbij neergelegd, heeft de bevoegdheid dus niet betwist (artikel 26
EEX impliciete forumkeuze).
B betaalt niet. (Hoe) Kan het Nederlandse vonnis in Italië ten uitvoer worden gelegd?
Tenuitvoerlegging is alleen van belang als de verweerder niet uitkomt. Als de verweerder
namelijk gewoon betaald volgens het vonnis dan is er niets aan de hand. In dit geval weigert
B dus te voldoen aan het vonnis.
Bijzonder geval: Nederlandse rechtsvordering doet er in Italië niet toe en de Nederlandse
deurwaarder kan niks met het vonnis (stapt niet op het vliegtuig om in Italië beslag te gaan
leggen).
Internationale achtergrond
Er is geen internationale verplichting tot erkenning en tenuitvoerlegging op grond van de
soevereiniteit van landen. Ook in het privaatrecht zijn landen soeverein. De rechters en
rechterlijke macht is ingesteld bij nationale instanties, de rechters zijn hier benoemd, en in
beginsel hoeft het buitenland daar niets mee. Er is dus in beginsel geen internationaal
, publiekrechtelijk beginsel waarin wordt gezegd dat een Nederlands vonnis moet worden
erkend en ten uitvoer gelegd in andere landen.
Landen zijn daarom regels gaan maken om internationale erkenning en tenuitvoerlegging
wel mogelijk te maken. Landen begonnen met bilaterale verdragen waarin zij hierover
afspraken maakten. Nu is er de Brussel I-bis (Europese verordening). In beperkte mate zijn
er multilaterale verdragen voor familierecht, maar er is nog geen algemeen verdrag voor
vermogensrechtelijke zaken
Reciprociteit: allebei de landen moeten betrokken zijn bij de afspraak. Je doorbreekt met de
reciprociteit eigenlijk de soevereiniteit. Om deze reden kiezen landen ook strategisch met wie
zijn zo’n verdrag aangaan: ter stimulering van hun handelsverkeer kunnen zij met landen
waarmee zij handel drijven verdragen aangaan.
- Uitgangspunt in Europa onder Brussel I-bis: In beginsel is er internationale erkenning
en tenuitvoerlegging, tenzij weigeringsgrond opgaat.
- Uitgangspunt onder het nationale recht: theorie van “comity” of “obligation”
o Comity: respecteren macht buitenlandse staten en gerechten
op grond daarvan verlenen we rechtskracht aan een vonnis
of
o Obligation: rechtskracht verlenen aan verbintenis partijen (contract)
we moeten rekening houden met de civiele partijen die betrokken zijn in het
beding, zij hebben er belang bij dat hieraan rechtskracht wordt verleend
omdat zij anders in het land van tenuitvoerlegging een nieuwe procedure
beginnen. Dit is een meer theoretisch verhaal.
Er zijn ook landen die alleen de comity willen hanteren met bepaalde landen, omdat zij
andere landen bijvoorbeeld niet vertrouwen. Daarnaast zijn er landen die van geen enkel
ander land een vonnis willen erkennen of tenuitvoerleggen.
De exequaturprocedure: exequatur is toestemming van het land waar de tenuitvoerlegging
moet plaatsvinden. In deze procedure worden de eisen of voorwaarden op grond van het
nationaal recht van het land waarin ten uitvoer moet worden gelegd getoetst.
Kent een land geen exequaturprocedure dan moet opnieuw geprocedeerd worden in het
buitenland om te kunnen erkennen en tenuitvoerleggen. In zo’n geval ziet de nationale
rechter wel wat er is gebeurd in het buitenland en dat kan dienen als bewijs in de nieuwe
procedure.
De exequaturprocedure afgeschaft onder Brussel I-bis, zie artikel.
Nederland kent geen exequaturprocedure. Maar, Gazprom Arrest heeft het mogelijk gemaakt
dat aan het buitenlandse vonnis wel een zware bewijskracht wordt toegekend.
Betekenis erkenning en tenuitvoerlegging
Erkenning: zal in het kader van adoptie, echtscheiding etc. voldoende zijn voor partijen.
Erkenning van een bepaalde status door een staat aan een persoon.
Maar, in veroordelende vonnissen zal er ook tenuitvoerlegging nodig zijn wil je bijvoorbeeld
je betaling krijgen. De tenuitvoerlegging is ingrijpender en hier is meer voor nodig. Het vonnis
moet daadwerkelijk worden geëxecuteerd. In dit kader speelt dan ook de
exequaturprocedure een rol.
