NIP - Samenvatting literatuur week 1

Samenvatting week 1
Literatuur, 2 artikelen
The Party autonomy paradigm: European and global developments on choice of
forum
X. Kramer & E. Themeli

Een van de pijlers van internationale commerciële procesvoering is de partijautonomie. De
partijautonomie heeft zich over de afgelopen vijftig jaar steeds meer ontwikkeld. In Europa
heeft het Brussel I-bis regime ervoor gezorgd dat partijen de vrijheid hebben om een gerecht
te kiezen dat jurisdictie heeft over hun geschil. Deze vrijheid is nu wereldwijd in de
commerciele praktijk geaccepteerd.
Onder de nieuwe Brussel I-bis is de partijautonomie verder gewaarborgd, door onder andere
een uitzondering te maken op de litispendentie regel wat betreft forumkeuzebevoegdheid. Dit
zorgt er namelijk voor dat ‘torpedo litigation tactics’ worden voorkomen en dat de effectiviteit
van forumkeuze wordt verhoogd.
Introduction
Één van de doelstellingen van het Brussel I-bis regime is het versterken van het effect van
forumkeuze, in combinatie met het praktische belang in de commerciële praktijk. Dit is ook
de doelstelling van het Haags Forumkeuzeverdrag, waarbij de EU, Singapore en Mexico
Verdragstaat zijn. Beide instrumenten zorgen voor rechtszekerheid en effectiviteit wat betreft
de internationale procesvoering.
The partijautonomie door de lens van andere disciplines
De laatste vijftig jaren hebben contractspartijen steeds meer vrijheid gekregen wat betreft het
regelen van hun contracten en rechten. Wat hier dicht tegen aan ligt, is de partijautonomie
van partijen, wat inhoudt dat zij zelf de plaats en het mechanisme mogen kiezen waar zij hun
geschillen willen voorleggen.
Een forumkeuze wordt gezien als een gezamenlijke keus van partijen, die bestaat uit de
individuele keuzevrijheid van elke partij. Vanuit een psychologisch oogpunt is het moeilijk om
te zeggen wie de keuze maakt, omdat mensen deel uitmaken van een ‘community’ die
ervoor kan zorgen dat zij zich verplicht voelen een bepaalde keuze te maken, wat er weer
voor zorgt dat deze ‘community’ eigenlijk voor hun de keus maakt. Dit onderdrukt de
partijautonomie van de partijen. Vanuit sociologisch oogpunt zou je kunnen zeggen dat de
systemen van landen waarin de partijen leven invloed heeft op de partijautonomie. In
Engeland wordt bijvoorbeeld de vrijheid volledig gegarandeerd, zonder ingrijpen van de
staat. Dit impliceert dat de partijen ook daadwerkelijk gelijk zijn aan elkaar en dat niet één
van de partijen zijn wil kan opleggen aan de andere partij. In werkelijkheid bestaat dit
perfecte plaatje niet en zal het wel zo zijn dat één van de partijen meer ‘bargaining power’
heeft over de andere. In Duitsland geldt daarome en meer paternalistisch systeem, dat
‘assisteert’ in het maken van de forumkeuze, door zwakkere partijen te beschermen met
bepaalde beperkingen op de forumkeuze. Vanuit economisch standpunt zorgt de
forumkeuze voor het verhogen van effectiviteit, omdat de partijen nu meerdere opties
hebben waaruit zij kunnen kiezen. Wanneer de partijen een keuze maken waar zij zelf meer
van profiteren dan dat andere er slechter van worden, dan is dit bijvoorbeeld ‘Kaldor-Hicks’
efficient.
Voor overheden is de forumkeuze een handige manier om te observeren hoe de partijen
omgaan met deze vrijheid, waarvoor zij vaker kiezen, en welke faciliteit zij dus graag zien.

1