Formatief handelen op het Visser ’t Hooft Lyceum
Rijnsburg
Naam student Marianne Wassens
Studentnummer 500861725
Opleiding Leraar wiskunde (bachelor)
Hogeschool van Amsterdam, Faculteit Onderwijs en Opvoeding
Stageschool Visser ’t Hooft Lyceum Rijnsburg
Begeleider D. van Smaalen
1e beoordelaar F. Leijnse
Datum 16 juni 2024 Versie 1
1
,Samenvatting
Sinds 2020 wordt er op het VHL Rijnsburg gewerkt met formatief handelen. Om dit te ondersteunen
wordt er op het VHL Rijnsburg sinds 2020 dan ook gebruik gemaakt van de online tool Goaley. In dit
onderzoek wordt gekeken op welke manier formatief handelen wordt ingezet en welke rol Goaley
hierbij speelt. De hoofdvraag van dit onderzoek is: Op welke manier wordt formatief handelen
vormgegeven op het VHL Rijnsburg?
Formatief handelen op het VHL Rijnsburg wordt vormgegeven door een combinatie van duidelijke
leerdoelen, continue evaluatie en gerichte feedback, waarbij er wordt gefocust op het leerproces van
de leerling. De school streeft ernaar leerlingen actief te betrekken bij hun ontwikkeling en hen inzicht
te geven in hun eigen leerproces. Voor dit onderzoek zijn twee MT-leden geïnterviewd en zijn zowel
docenten als leerlingen gevraagd een vragenlijst in te vullen. De resultaten van deze
onderzoeksmethoden geven data die tot de beantwoording van de hoofdvraag heeft geleidt.
De visie en missie van VHL Rijnsburg benadrukken het belang van een onderwijsomgeving waarin
formatief handelen en leerdoelgericht werken centraal staan. Docenten worden aangemoedigd om
leerdoelen per periode te formuleren, regelmatig feedback te geven en te beoordelen of leerlingen
de leerstof begrijpen.
Het online platform Goaley speelt een cruciale rol in dit proces door zelfbeoordeling en evaluatie van
leerdoelen te faciliteren. Goaley biedt inzicht in het leerproces en stelt leerlingen in staat hun
voortgang te monitoren, terwijl het docenten ondersteunt bij het geven van feedback en het
evalueren van leerdoelen. Hoewel Goaley goed aansluit bij de visie en missie van VHL Rijnsburg, is de
implementatie ervan nog niet optimaal. Er is behoefte aan gerichte trainingen en werkgroepen om
het gebruik van Goaley beter te integreren en docenten te ondersteunen in het formatieve
handelen.
Docenten passen diverse formatieve strategieën toe, zoals het formuleren van duidelijke leerdoelen,
het gebruik van vragen om voorkennis te peilen, en het benutten van onjuiste antwoorden om het
onderwijs te sturen. Ondanks deze goede praktijken, blijkt uit de enquête dat het gebruik van data
om onderwijs aan te passen en feedbackmethoden zoals peer- en self-assessment beperkt zijn. Meer
dan 65% van de docenten gebruikt Goaley niet regelmatig in de les, waardoor de voordelen van de
tool niet volledig worden benut.
Leerlingen ervaren het formatief handelen van docenten grotendeels positief, met duidelijke
leerdoelen en inzicht in hun vaardigheden. Echter, zij merken op dat docenten weinig gebruik maken
van data om lessen aan te passen en dat effectieve feedback beperkt is. Het inconsistent gebruik van
Goaley door docenten draagt bij aan deze gemengde ervaringen.
Samenvattend wordt formatief handelen op het VHL Rijnsburg vormgegeven door een focus op
duidelijke leerdoelen en evaluatiestrategieën, maar er is ruimte voor verbetering. Vooral het gebruik
van data en feedbackmethoden kan versterkt worden. Goaley heeft de potentie om formatief
handelen te ondersteunen, maar vereist een consistentere en intensievere inzet om zijn volledige
potentie te bereiken.
2
,Inhoud
Samenvatting........................................................................................................................................... 2
Inhoud ..................................................................................................................................................... 3
1 Probleemstelling.............................................................................................................................. 5
1.1 Onderzoekscontext ................................................................................................................ 5
1.2 Aanleiding .............................................................................................................................. 6
1.3 Doelstelling ............................................................................................................................ 8
2 Theoretisch kader ............................................................................................................................ 9
2.1 Formatief handelen................................................................................................................ 9
2.2 Leerdoelgericht werken ....................................................................................................... 11
2.3 Feedback .............................................................................................................................. 12
2.3.1 Peer-feedback .................................................................................................................. 14
2.3.2 Self-assessment ............................................................................................................... 14
2.4 Conclusie .............................................................................................................................. 15
3 Onderzoeksvragen......................................................................................................................... 16
3.1 Hoofdvraag........................................................................................................................... 16
3.2 Deelvragen ........................................................................................................................... 16
3.3 Toelichting deelvragen......................................................................................................... 16
4 Methodologie ................................................................................................................................ 17
4.1 Typering van het onderzoek ................................................................................................ 17
4.2 Deelnemers .......................................................................................................................... 17
4.3 Onderzoeksinstrumenten .................................................................................................... 19
4.4 Dataverzameling, dataverwerking en data-analyse ............................................................ 21
4.5 Validiteit en betrouwbaarheid ............................................................................................. 22
5 Resultaten ..................................................................................................................................... 23
5.1 Deelvraag 1 en 2 .................................................................................................................. 23
5.2 Deelvraag 3 .......................................................................................................................... 25
5.3 Deelvraag 4 .......................................................................................................................... 31
6 Discussie ........................................................................................................................................ 36
6.1 Interpretatie van de resultaten............................................................................................ 36
6.1.1 Deelvraag 1 en 2 .............................................................................................................. 36
6.1.2 Deelvraag 3 ...................................................................................................................... 37
6.1.3 Deelvraag 4 ...................................................................................................................... 38
6.2 Methodologische beperkingen ............................................................................................ 38
3
, 6.3 Aanbevelingen voor vervolgonderzoek ............................................................................... 39
7 Conclusie ....................................................................................................................................... 40
7.1 Beantwoording deelvraag 1 ................................................................................................. 40
7.2 Beantwoording deelvraag 2 ................................................................................................. 40
7.3 Beantwoording deelvraag 3 ................................................................................................. 41
7.4 Beantwoording deelvraag 4 ................................................................................................. 42
7.5 Beantwoording hoofdvraag ................................................................................................. 42
8 Aanbevelingen ............................................................................................................................... 44
8.1 Ontwikkelpunten VHL Rijnsburg .......................................................................................... 44
8.2 Aanbevelingen voor mijn eigen lespraktijk .......................................................................... 44
9 Reflectie ......................................................................................................................................... 46
Literatuur ............................................................................................................................................... 48
Bijlage 1. Interview ................................................................................................................................ 51
Bijlage 2. Enquête leerlingen ................................................................................................................. 52
Bijlage 3. Enquête docenten ................................................................................................................. 58
Bijlage 4. Resultaten interviews ............................................................................................................ 64
Bijlage 5. Resultaten vragenlijst docenten ............................................................................................ 69
Bijlage 6. Resultaten vragenlijst leerlingen ........................................................................................... 80
4
Rijnsburg
Naam student Marianne Wassens
Studentnummer 500861725
Opleiding Leraar wiskunde (bachelor)
Hogeschool van Amsterdam, Faculteit Onderwijs en Opvoeding
Stageschool Visser ’t Hooft Lyceum Rijnsburg
Begeleider D. van Smaalen
1e beoordelaar F. Leijnse
Datum 16 juni 2024 Versie 1
1
,Samenvatting
Sinds 2020 wordt er op het VHL Rijnsburg gewerkt met formatief handelen. Om dit te ondersteunen
wordt er op het VHL Rijnsburg sinds 2020 dan ook gebruik gemaakt van de online tool Goaley. In dit
onderzoek wordt gekeken op welke manier formatief handelen wordt ingezet en welke rol Goaley
hierbij speelt. De hoofdvraag van dit onderzoek is: Op welke manier wordt formatief handelen
vormgegeven op het VHL Rijnsburg?
Formatief handelen op het VHL Rijnsburg wordt vormgegeven door een combinatie van duidelijke
leerdoelen, continue evaluatie en gerichte feedback, waarbij er wordt gefocust op het leerproces van
de leerling. De school streeft ernaar leerlingen actief te betrekken bij hun ontwikkeling en hen inzicht
te geven in hun eigen leerproces. Voor dit onderzoek zijn twee MT-leden geïnterviewd en zijn zowel
docenten als leerlingen gevraagd een vragenlijst in te vullen. De resultaten van deze
onderzoeksmethoden geven data die tot de beantwoording van de hoofdvraag heeft geleidt.
De visie en missie van VHL Rijnsburg benadrukken het belang van een onderwijsomgeving waarin
formatief handelen en leerdoelgericht werken centraal staan. Docenten worden aangemoedigd om
leerdoelen per periode te formuleren, regelmatig feedback te geven en te beoordelen of leerlingen
de leerstof begrijpen.
Het online platform Goaley speelt een cruciale rol in dit proces door zelfbeoordeling en evaluatie van
leerdoelen te faciliteren. Goaley biedt inzicht in het leerproces en stelt leerlingen in staat hun
voortgang te monitoren, terwijl het docenten ondersteunt bij het geven van feedback en het
evalueren van leerdoelen. Hoewel Goaley goed aansluit bij de visie en missie van VHL Rijnsburg, is de
implementatie ervan nog niet optimaal. Er is behoefte aan gerichte trainingen en werkgroepen om
het gebruik van Goaley beter te integreren en docenten te ondersteunen in het formatieve
handelen.
Docenten passen diverse formatieve strategieën toe, zoals het formuleren van duidelijke leerdoelen,
het gebruik van vragen om voorkennis te peilen, en het benutten van onjuiste antwoorden om het
onderwijs te sturen. Ondanks deze goede praktijken, blijkt uit de enquête dat het gebruik van data
om onderwijs aan te passen en feedbackmethoden zoals peer- en self-assessment beperkt zijn. Meer
dan 65% van de docenten gebruikt Goaley niet regelmatig in de les, waardoor de voordelen van de
tool niet volledig worden benut.
Leerlingen ervaren het formatief handelen van docenten grotendeels positief, met duidelijke
leerdoelen en inzicht in hun vaardigheden. Echter, zij merken op dat docenten weinig gebruik maken
van data om lessen aan te passen en dat effectieve feedback beperkt is. Het inconsistent gebruik van
Goaley door docenten draagt bij aan deze gemengde ervaringen.
Samenvattend wordt formatief handelen op het VHL Rijnsburg vormgegeven door een focus op
duidelijke leerdoelen en evaluatiestrategieën, maar er is ruimte voor verbetering. Vooral het gebruik
van data en feedbackmethoden kan versterkt worden. Goaley heeft de potentie om formatief
handelen te ondersteunen, maar vereist een consistentere en intensievere inzet om zijn volledige
potentie te bereiken.
2
,Inhoud
Samenvatting........................................................................................................................................... 2
Inhoud ..................................................................................................................................................... 3
1 Probleemstelling.............................................................................................................................. 5
1.1 Onderzoekscontext ................................................................................................................ 5
1.2 Aanleiding .............................................................................................................................. 6
1.3 Doelstelling ............................................................................................................................ 8
2 Theoretisch kader ............................................................................................................................ 9
2.1 Formatief handelen................................................................................................................ 9
2.2 Leerdoelgericht werken ....................................................................................................... 11
2.3 Feedback .............................................................................................................................. 12
2.3.1 Peer-feedback .................................................................................................................. 14
2.3.2 Self-assessment ............................................................................................................... 14
2.4 Conclusie .............................................................................................................................. 15
3 Onderzoeksvragen......................................................................................................................... 16
3.1 Hoofdvraag........................................................................................................................... 16
3.2 Deelvragen ........................................................................................................................... 16
3.3 Toelichting deelvragen......................................................................................................... 16
4 Methodologie ................................................................................................................................ 17
4.1 Typering van het onderzoek ................................................................................................ 17
4.2 Deelnemers .......................................................................................................................... 17
4.3 Onderzoeksinstrumenten .................................................................................................... 19
4.4 Dataverzameling, dataverwerking en data-analyse ............................................................ 21
4.5 Validiteit en betrouwbaarheid ............................................................................................. 22
5 Resultaten ..................................................................................................................................... 23
5.1 Deelvraag 1 en 2 .................................................................................................................. 23
5.2 Deelvraag 3 .......................................................................................................................... 25
5.3 Deelvraag 4 .......................................................................................................................... 31
6 Discussie ........................................................................................................................................ 36
6.1 Interpretatie van de resultaten............................................................................................ 36
6.1.1 Deelvraag 1 en 2 .............................................................................................................. 36
6.1.2 Deelvraag 3 ...................................................................................................................... 37
6.1.3 Deelvraag 4 ...................................................................................................................... 38
6.2 Methodologische beperkingen ............................................................................................ 38
3
, 6.3 Aanbevelingen voor vervolgonderzoek ............................................................................... 39
7 Conclusie ....................................................................................................................................... 40
7.1 Beantwoording deelvraag 1 ................................................................................................. 40
7.2 Beantwoording deelvraag 2 ................................................................................................. 40
7.3 Beantwoording deelvraag 3 ................................................................................................. 41
7.4 Beantwoording deelvraag 4 ................................................................................................. 42
7.5 Beantwoording hoofdvraag ................................................................................................. 42
8 Aanbevelingen ............................................................................................................................... 44
8.1 Ontwikkelpunten VHL Rijnsburg .......................................................................................... 44
8.2 Aanbevelingen voor mijn eigen lespraktijk .......................................................................... 44
9 Reflectie ......................................................................................................................................... 46
Literatuur ............................................................................................................................................... 48
Bijlage 1. Interview ................................................................................................................................ 51
Bijlage 2. Enquête leerlingen ................................................................................................................. 52
Bijlage 3. Enquête docenten ................................................................................................................. 58
Bijlage 4. Resultaten interviews ............................................................................................................ 64
Bijlage 5. Resultaten vragenlijst docenten ............................................................................................ 69
Bijlage 6. Resultaten vragenlijst leerlingen ........................................................................................... 80
4
