PGO Blok 3 – Levenscyclus
Jefta Leeuwis
,Wat is mitose? 4
Wat is meiose? ........................................................................................................................................ 7
Wat zijn de verschillen tussen mitose en meiose? ................................................................................. 9
Wat is een levenscyclus? ....................................................................................................................... 10
Wat zijn de verschillende basistypen van levenscycli? ......................................................................... 10
Waarom is mitose niet hetzelfde als celdeling? ................................................................................ 11
Hoe verloopt de levenscyclus van: ........................................................................................................ 12
Dieren: ............................................................................................................................................... 12
Cnidaria (neteldieren): ...................................................................................................................... 12
Mossen: ............................................................................................................................................. 13
Varens:............................................................................................................................................... 13
Schimmels: .................................................................................................................................... 14
Plasmodiale slijmzwammen: ......................................................................................................... 15
Waaruit bestaat een zaad?.................................................................................................................... 16
Waaruit worden de onderdelen van een zaad gevormd?..................................................................... 16
Wat is de levenscyclus van een zaadplant? .......................................................................................... 17
Gymnospermen (naaktzadigen) ........................................................................................................ 17
Angiospermen (bedektzadigen) ........................................................................................................ 20
Wat is bestuiving? ................................................................................................................................. 21
Wat is bevruchting?............................................................................................................................... 23
Welke fase van de plant vormt zaden? ................................................................................................. 23
Hoe verspreiden zaden zich?................................................................................................................. 23
Wat is de generatiewisseling? ............................................................................................................... 24
Wat is micro-evolutie? .......................................................................................................................... 24
Wat is adaptieve evolutie/radiatie? ...................................................................................................... 24
Wat zijn de selectiemechanismen? ....................................................................................................... 24
A welke selectiemechanismen zijn er?.............................................................................................. 24
B Hoe zorgen de selectiemechanismen voor de variatie in een populatie? ..................................... 26
Hoe ontstaat variatie binnen een populatie? ....................................................................................... 27
Welke stadia zijn er in de embryonale ontwikkeling en wat zijn de verschillen in deze fase tussen
vogels en zoogdieren? ........................................................................................................................... 28
Hoe wordt de geboorte fysiek in gang gezet bij vogels en zoogdieren?............................................... 30
Hoe wordt de geboorte hormonaal in gang gezet bij vogels en zoogdieren? ...................................... 30
Welke stadia zijn er in het geboorteproces bij vogels en zoogdieren? ................................................. 30
Wat is het verschil in de geboorte bij vogels en zoogdieren?............................................................... 31
,Wat zijn pluripotente cellen en hoe werken ze?................................................................................... 31
Welke verschillende kiembladen zijn er en hoe ontstaan ze? .............................................................. 31
Wat is de bouw, functie, werking en vorming van de placenta? .......................................................... 34
Wat is de bouw, werking, functie en vorming van de verschillende vruchtvliezen? ............................ 35
Hoe weten cellen wat ze moeten worden tijdens de embryonale ontwikkeling? ................................ 35
Wat zijn de stappen van fotosynthese? ................................................................................................ 36
Hoe verloopt de lichtreactie? ................................................................................................................ 38
Hoe verloopt de Calvin cyclus?.............................................................................................................. 41
Hoe werkt de lichtabsorptie bij fotosynthese? (herhaling) .................................................................. 43
Hoe heeft de lichtreactie invloed op de vorming van ATP en NADPH? ................................................ 43
Hoe werkt watertransport in een plant?............................................................................................... 44
Hoe neemt een plant nutriënten op? ................................................................................................... 46
Wat beïnvloed watertransport? ............................................................................................................ 46
Wat is neusrot en wat zijn de gevolgen voor de plant? ........................................................................ 46
Waardoor ontstaat calciumgebrek en wat is het effect hiervan?......................................................... 47
Bonus: Waarom verdrogen maisplanten en woestijnplanten minder snel dan tomatenplanten? ...... 47
Hoe ontstaat neusrot ondanks dat er geen calciumtekort is? .............................................................. 47
Wat zijn de bouw, werking en functie van de dunne darm? ................................................................ 48
bouw:................................................................................................................................................. 48
Functie en werking ............................................................................................................................ 48
Absorptie ....................................................................................................................................... 48
Wat zijn de bouw, functie en werking van de lever? ............................................................................ 49
Functie en werking ............................................................................................................................ 50
Wat zijn de bouw, werking en functie van de nieren? .......................................................................... 50
Hoe wordt waterhuishouding geregeld met hormonen? ..................................................................... 52
ADH.................................................................................................................................................... 52
Hoe werkt cellulaire respiratie op celniveau en wat is de functie? ...................................................... 54
Hoe wordt energie vastgelegd en vrijgemaakt bij cellulaire respiratie?............................................... 61
Wat zijn de bouw, werking en functie van mitochondriën? ................................................................. 61
Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen mitochondriën en chloroplasten? ....................... 62
Hoe werkt fermentatie en wat is de functie? ....................................................................................... 62
Hoe werkt de fermentatie bij voedingsmiddelen (wijn, zuurkool en yoghurt)? ................................... 63
Hoe ontstaat melkzuur? ........................................................................................................................ 63
Hoe gebruikt een plant zijn suikers die ontstaan bij fotosynthese? ..................................................... 64
, PGO Taak 1 – BioX blok 3 – De cyclus van
het leven
Wat is mitose?
Een kenmerk van alle levende organismen is dat ze reproduceren in tegenstelling tot niet levende
componenten. Er zijn 3 manieren/doelen van celdeling:
- Voor aseksuele reproductie: een eencellig organisme reproduceert zichzelf door een enkele
celdeling.
- voor groei en ontwikkeling: bevruchte eicel deelt in twee dochtercellen, waardoor weefsel en dus
ook meercellige organisme ontstaan.
- voor weefsel vernieuwing: bv voor aanmaak van nieuwe levercellen of rode bloedcellen.
De celdeling is een onderdeel van de levenscyclus. Een delende cel repliceert zijn DNA en verdeelt dit
tussen de twee splitsende dochtercellen. Het genoom is de genetische informatie in het DNA van een
cel. Elke menselijke cel heeft zo een 2 meter aan DNA moleculen. Bij dochtercellen wordt dit DNA
exact gekopieerd, waardoor ze identiek zijn. DNA-moleculen zijn verpakt in chromosomen. Een
chromosoom bestaat één lang DNA-molecuul. Dit ligt normaal gesproken los in de cel. De
bestanddelen waaruit een chromosoom bestaat wordt chromatine genoemd. Elke somatische cel
(niet geslachtscel) van een mens bestaat uit 46 chromosomen. Deze zijn gerangschikt in 23 paren.
Een geslachtscel/gameet bestaat uit 23 chromosomen. Homologe chromosomen zijn de twee
chromosomen van een paar. Bij celdeling wordt uit één cel, twee dochtercellen gevormd. In normale
toestand heeft een cel van elk chromosoom maar één exemplaar (dus niet 2 chromatiden) .
Gedurende de kerndeling wordt het DNA gerepliceerd en ontstaat er een tweede chromosoom. De 2
gelijke chromosomen zijn zusterchromatiden. Deze zitten aan elkaar vast door een eiwitbinding
genaamd de centromeer en door cohesie. Bij de celdeling gaan de twee zusterchromatiden uit elkaar
waardoor het twee aparte chromosomen worden met exact hetzelfde DNA. Beide chromosomen
gaan naar een andere cel. De celdeling bestaat uit 2 delen. De mitose en cytokinese. Mitose is een
proces van kerndeling in eukaryote cellen. Het is onderverdeeld in vijf stadia: profase, prometafase,
metafase, anafase en telofase/cytokinese. Mitose behoudt chromosomen aantallen door
gerepliceerde chromosomen gelijk te verdelen over de twee dochtercellen. Mitose wordt gewoonlijk
gevolgd door cytokinese (verdeling van het cytoplasma). Vooraf aan de mitose vindt er veel meer
plaats in de cel. Dit is terug te zien in de celcyclus van een cel. De celcyclus bestaat uit 2 fases: De
interfase en mitotische fase.
Jefta Leeuwis
,Wat is mitose? 4
Wat is meiose? ........................................................................................................................................ 7
Wat zijn de verschillen tussen mitose en meiose? ................................................................................. 9
Wat is een levenscyclus? ....................................................................................................................... 10
Wat zijn de verschillende basistypen van levenscycli? ......................................................................... 10
Waarom is mitose niet hetzelfde als celdeling? ................................................................................ 11
Hoe verloopt de levenscyclus van: ........................................................................................................ 12
Dieren: ............................................................................................................................................... 12
Cnidaria (neteldieren): ...................................................................................................................... 12
Mossen: ............................................................................................................................................. 13
Varens:............................................................................................................................................... 13
Schimmels: .................................................................................................................................... 14
Plasmodiale slijmzwammen: ......................................................................................................... 15
Waaruit bestaat een zaad?.................................................................................................................... 16
Waaruit worden de onderdelen van een zaad gevormd?..................................................................... 16
Wat is de levenscyclus van een zaadplant? .......................................................................................... 17
Gymnospermen (naaktzadigen) ........................................................................................................ 17
Angiospermen (bedektzadigen) ........................................................................................................ 20
Wat is bestuiving? ................................................................................................................................. 21
Wat is bevruchting?............................................................................................................................... 23
Welke fase van de plant vormt zaden? ................................................................................................. 23
Hoe verspreiden zaden zich?................................................................................................................. 23
Wat is de generatiewisseling? ............................................................................................................... 24
Wat is micro-evolutie? .......................................................................................................................... 24
Wat is adaptieve evolutie/radiatie? ...................................................................................................... 24
Wat zijn de selectiemechanismen? ....................................................................................................... 24
A welke selectiemechanismen zijn er?.............................................................................................. 24
B Hoe zorgen de selectiemechanismen voor de variatie in een populatie? ..................................... 26
Hoe ontstaat variatie binnen een populatie? ....................................................................................... 27
Welke stadia zijn er in de embryonale ontwikkeling en wat zijn de verschillen in deze fase tussen
vogels en zoogdieren? ........................................................................................................................... 28
Hoe wordt de geboorte fysiek in gang gezet bij vogels en zoogdieren?............................................... 30
Hoe wordt de geboorte hormonaal in gang gezet bij vogels en zoogdieren? ...................................... 30
Welke stadia zijn er in het geboorteproces bij vogels en zoogdieren? ................................................. 30
Wat is het verschil in de geboorte bij vogels en zoogdieren?............................................................... 31
,Wat zijn pluripotente cellen en hoe werken ze?................................................................................... 31
Welke verschillende kiembladen zijn er en hoe ontstaan ze? .............................................................. 31
Wat is de bouw, functie, werking en vorming van de placenta? .......................................................... 34
Wat is de bouw, werking, functie en vorming van de verschillende vruchtvliezen? ............................ 35
Hoe weten cellen wat ze moeten worden tijdens de embryonale ontwikkeling? ................................ 35
Wat zijn de stappen van fotosynthese? ................................................................................................ 36
Hoe verloopt de lichtreactie? ................................................................................................................ 38
Hoe verloopt de Calvin cyclus?.............................................................................................................. 41
Hoe werkt de lichtabsorptie bij fotosynthese? (herhaling) .................................................................. 43
Hoe heeft de lichtreactie invloed op de vorming van ATP en NADPH? ................................................ 43
Hoe werkt watertransport in een plant?............................................................................................... 44
Hoe neemt een plant nutriënten op? ................................................................................................... 46
Wat beïnvloed watertransport? ............................................................................................................ 46
Wat is neusrot en wat zijn de gevolgen voor de plant? ........................................................................ 46
Waardoor ontstaat calciumgebrek en wat is het effect hiervan?......................................................... 47
Bonus: Waarom verdrogen maisplanten en woestijnplanten minder snel dan tomatenplanten? ...... 47
Hoe ontstaat neusrot ondanks dat er geen calciumtekort is? .............................................................. 47
Wat zijn de bouw, werking en functie van de dunne darm? ................................................................ 48
bouw:................................................................................................................................................. 48
Functie en werking ............................................................................................................................ 48
Absorptie ....................................................................................................................................... 48
Wat zijn de bouw, functie en werking van de lever? ............................................................................ 49
Functie en werking ............................................................................................................................ 50
Wat zijn de bouw, werking en functie van de nieren? .......................................................................... 50
Hoe wordt waterhuishouding geregeld met hormonen? ..................................................................... 52
ADH.................................................................................................................................................... 52
Hoe werkt cellulaire respiratie op celniveau en wat is de functie? ...................................................... 54
Hoe wordt energie vastgelegd en vrijgemaakt bij cellulaire respiratie?............................................... 61
Wat zijn de bouw, werking en functie van mitochondriën? ................................................................. 61
Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen mitochondriën en chloroplasten? ....................... 62
Hoe werkt fermentatie en wat is de functie? ....................................................................................... 62
Hoe werkt de fermentatie bij voedingsmiddelen (wijn, zuurkool en yoghurt)? ................................... 63
Hoe ontstaat melkzuur? ........................................................................................................................ 63
Hoe gebruikt een plant zijn suikers die ontstaan bij fotosynthese? ..................................................... 64
, PGO Taak 1 – BioX blok 3 – De cyclus van
het leven
Wat is mitose?
Een kenmerk van alle levende organismen is dat ze reproduceren in tegenstelling tot niet levende
componenten. Er zijn 3 manieren/doelen van celdeling:
- Voor aseksuele reproductie: een eencellig organisme reproduceert zichzelf door een enkele
celdeling.
- voor groei en ontwikkeling: bevruchte eicel deelt in twee dochtercellen, waardoor weefsel en dus
ook meercellige organisme ontstaan.
- voor weefsel vernieuwing: bv voor aanmaak van nieuwe levercellen of rode bloedcellen.
De celdeling is een onderdeel van de levenscyclus. Een delende cel repliceert zijn DNA en verdeelt dit
tussen de twee splitsende dochtercellen. Het genoom is de genetische informatie in het DNA van een
cel. Elke menselijke cel heeft zo een 2 meter aan DNA moleculen. Bij dochtercellen wordt dit DNA
exact gekopieerd, waardoor ze identiek zijn. DNA-moleculen zijn verpakt in chromosomen. Een
chromosoom bestaat één lang DNA-molecuul. Dit ligt normaal gesproken los in de cel. De
bestanddelen waaruit een chromosoom bestaat wordt chromatine genoemd. Elke somatische cel
(niet geslachtscel) van een mens bestaat uit 46 chromosomen. Deze zijn gerangschikt in 23 paren.
Een geslachtscel/gameet bestaat uit 23 chromosomen. Homologe chromosomen zijn de twee
chromosomen van een paar. Bij celdeling wordt uit één cel, twee dochtercellen gevormd. In normale
toestand heeft een cel van elk chromosoom maar één exemplaar (dus niet 2 chromatiden) .
Gedurende de kerndeling wordt het DNA gerepliceerd en ontstaat er een tweede chromosoom. De 2
gelijke chromosomen zijn zusterchromatiden. Deze zitten aan elkaar vast door een eiwitbinding
genaamd de centromeer en door cohesie. Bij de celdeling gaan de twee zusterchromatiden uit elkaar
waardoor het twee aparte chromosomen worden met exact hetzelfde DNA. Beide chromosomen
gaan naar een andere cel. De celdeling bestaat uit 2 delen. De mitose en cytokinese. Mitose is een
proces van kerndeling in eukaryote cellen. Het is onderverdeeld in vijf stadia: profase, prometafase,
metafase, anafase en telofase/cytokinese. Mitose behoudt chromosomen aantallen door
gerepliceerde chromosomen gelijk te verdelen over de twee dochtercellen. Mitose wordt gewoonlijk
gevolgd door cytokinese (verdeling van het cytoplasma). Vooraf aan de mitose vindt er veel meer
plaats in de cel. Dit is terug te zien in de celcyclus van een cel. De celcyclus bestaat uit 2 fases: De
interfase en mitotische fase.
