PGO taak 11 Een mooi vergelijkend onderzoek
Leervragen:
1. Hoe werkt het circulatieapparaat?
2. Hoe werkt het ademhalingsapparaat?
3. Wat zijn de voor- en nadelen van beiden apparaten?
Uitwerken voor pgo volgende groepen:
1. Insecten
2. Amfibieën
3. Zoogdieren
4. Kreeftachtigen
5. Vissen
Extra groepen kennen voor tentamen:
6. Inktvissen
7. Krokodillen
8. Reptielen (hagedissen, slangen)
9. Vogels
1.Insecten
Circulatie
Insecten hebben een open circulatiesysteem. Er zijn geeen capillairen
aanwezig. Wel zijn er slag- en aderen. Insecten hebben geen bloed maar
hemolymfe, dat de rol van het bloed en interstitiële vloeistof overneemt.
Het circulatiesysteem begint met een dorsaal (rugzijde) bloedvat die van
craniaal (kop) naar caudaal (kont) lopen. Het dorsale vat bestaat uit een
posterior hart met inlaatkleppen die we ostia (ostium) noemen. Op het
hart is de anterior aorta aangesloten. De lege ruimte in het lichaam heet
de hemocoel. Deze is gevuld met hemolymfe. Het hemolymfe wordt door
het hart de anterior aorta ingepompd. Hier komt hemolyfme in het hoofd
en stroomt het de hemocoel in. Insecten hebben een gespierd weefsel aan
hun buikzijde die het ventrale diagram wordt genoemd. Dit diagram
beweegt op en neer waardoor het hemolymfe in de ostia wordt gepompt.
Via de ostia komt het hemolymfe weer terug in het hart. Op de poten
bevinden zich ook pompen die hemolymfe in de poten pompen zodat ook
deze voorzien worden van hun nutriënten.
Het hemolymfe komt niet in contact met cellen of weefsels. Basale
membranen bekleden de interne organen en de binnenkant van het
,exoskelet, waardoor een selectieve barrière ontstaat tussen de hemolymfe
en de weefsels.
Hemolymfe is een op waterbasis-vloeistof, die bestaat uit cellen,
anorganische ionen, en organische moleculen zoals lipiden, suikers,
aminozuren en eiwitten. Het bestaat uit plasma en de cellen die we
hemocyten noemen.
Respiratie
Voor de respiratie gebruiken insecten trachea. De trachea zijn gemaakt
van flexibel weefsel vergelijkbaar met de luchtpijp. Het is een hard weefsel
dat voorkomt dat ze dicht gaan zitten maar is wel flexibel zodat het niet
nadelig is. Elke keer dat de insect vervelt, worden ook de trachea vervelt.
De trachea vertakken in tracheolen die niet meer dan één micrometer in
diameter zijn. Deze tracheolen zijn nauw verbonden of vergroeid met
organen. Organen waar veel zuurstof nodig is hebben meer tracheolen dan
organen waar minder zuurstof nodig is. De trachea zijn met het externe
milieu verbonden via openingen op het lichaam die we tracheeën noemen.
Deze tracheeën vinden we lateraal over de thorax en abdomen van een
insect. De tracheeën hebben filters en/of sluitingen die alleen openen
wanneer er gaswisseling plaats moet vinden. Dit is bedoeld om indringers
buiten te houden.
In sommige insecten zijn delen van de trachea vergroot waardoor er
luchtzakken zijn ontstaan. Deze luchtzakken functioneren als reservoir
voor zuurstof en wanneer deze luchtzak leegstroomt bevorderd dit de
, luchtstroom door de rest van het tracheolen stelsel. Sommige insecten
gebruiken de luchtzakken om geluid te maken zoals cicades.
Voor- en nadelen
Cardiovasculair systeem:
voordeel:
Eenvoudig en laag energieverbruik: Insecten hebben een open
bloedsomloop met een dorsaal hart dat hemolymfe (insectenbloed)
rechtstreeks in de lichaamsholten pompt. Dit systeem is minder
energie-intensief in vergelijking met gesloten
bloedsomloopsystemen.
Effectief voor kleine omvang: Het open systeem is efficiënt voor
kleine organismen met een lage stofwisseling.
nadeel:
Beperkt zuurstoftransport: Hemolymfe transporteert zuurstof niet
effectief (geen hemoglobine). Zuurstof wordt voornamelijk via het
tracheale systeem afgeleverd, waardoor de grootte en het
activiteitsniveau van insecten worden beperkt.
Slechte drukregulering: Het open systeem kan geen hoge bloeddruk
handhaven, waardoor de efficiëntie van het transport van
voedingsstoffen over grote afstanden wordt beperkt.
Ademhalingssysteem:
voordeel:
Leervragen:
1. Hoe werkt het circulatieapparaat?
2. Hoe werkt het ademhalingsapparaat?
3. Wat zijn de voor- en nadelen van beiden apparaten?
Uitwerken voor pgo volgende groepen:
1. Insecten
2. Amfibieën
3. Zoogdieren
4. Kreeftachtigen
5. Vissen
Extra groepen kennen voor tentamen:
6. Inktvissen
7. Krokodillen
8. Reptielen (hagedissen, slangen)
9. Vogels
1.Insecten
Circulatie
Insecten hebben een open circulatiesysteem. Er zijn geeen capillairen
aanwezig. Wel zijn er slag- en aderen. Insecten hebben geen bloed maar
hemolymfe, dat de rol van het bloed en interstitiële vloeistof overneemt.
Het circulatiesysteem begint met een dorsaal (rugzijde) bloedvat die van
craniaal (kop) naar caudaal (kont) lopen. Het dorsale vat bestaat uit een
posterior hart met inlaatkleppen die we ostia (ostium) noemen. Op het
hart is de anterior aorta aangesloten. De lege ruimte in het lichaam heet
de hemocoel. Deze is gevuld met hemolymfe. Het hemolymfe wordt door
het hart de anterior aorta ingepompd. Hier komt hemolyfme in het hoofd
en stroomt het de hemocoel in. Insecten hebben een gespierd weefsel aan
hun buikzijde die het ventrale diagram wordt genoemd. Dit diagram
beweegt op en neer waardoor het hemolymfe in de ostia wordt gepompt.
Via de ostia komt het hemolymfe weer terug in het hart. Op de poten
bevinden zich ook pompen die hemolymfe in de poten pompen zodat ook
deze voorzien worden van hun nutriënten.
Het hemolymfe komt niet in contact met cellen of weefsels. Basale
membranen bekleden de interne organen en de binnenkant van het
,exoskelet, waardoor een selectieve barrière ontstaat tussen de hemolymfe
en de weefsels.
Hemolymfe is een op waterbasis-vloeistof, die bestaat uit cellen,
anorganische ionen, en organische moleculen zoals lipiden, suikers,
aminozuren en eiwitten. Het bestaat uit plasma en de cellen die we
hemocyten noemen.
Respiratie
Voor de respiratie gebruiken insecten trachea. De trachea zijn gemaakt
van flexibel weefsel vergelijkbaar met de luchtpijp. Het is een hard weefsel
dat voorkomt dat ze dicht gaan zitten maar is wel flexibel zodat het niet
nadelig is. Elke keer dat de insect vervelt, worden ook de trachea vervelt.
De trachea vertakken in tracheolen die niet meer dan één micrometer in
diameter zijn. Deze tracheolen zijn nauw verbonden of vergroeid met
organen. Organen waar veel zuurstof nodig is hebben meer tracheolen dan
organen waar minder zuurstof nodig is. De trachea zijn met het externe
milieu verbonden via openingen op het lichaam die we tracheeën noemen.
Deze tracheeën vinden we lateraal over de thorax en abdomen van een
insect. De tracheeën hebben filters en/of sluitingen die alleen openen
wanneer er gaswisseling plaats moet vinden. Dit is bedoeld om indringers
buiten te houden.
In sommige insecten zijn delen van de trachea vergroot waardoor er
luchtzakken zijn ontstaan. Deze luchtzakken functioneren als reservoir
voor zuurstof en wanneer deze luchtzak leegstroomt bevorderd dit de
, luchtstroom door de rest van het tracheolen stelsel. Sommige insecten
gebruiken de luchtzakken om geluid te maken zoals cicades.
Voor- en nadelen
Cardiovasculair systeem:
voordeel:
Eenvoudig en laag energieverbruik: Insecten hebben een open
bloedsomloop met een dorsaal hart dat hemolymfe (insectenbloed)
rechtstreeks in de lichaamsholten pompt. Dit systeem is minder
energie-intensief in vergelijking met gesloten
bloedsomloopsystemen.
Effectief voor kleine omvang: Het open systeem is efficiënt voor
kleine organismen met een lage stofwisseling.
nadeel:
Beperkt zuurstoftransport: Hemolymfe transporteert zuurstof niet
effectief (geen hemoglobine). Zuurstof wordt voornamelijk via het
tracheale systeem afgeleverd, waardoor de grootte en het
activiteitsniveau van insecten worden beperkt.
Slechte drukregulering: Het open systeem kan geen hoge bloeddruk
handhaven, waardoor de efficiëntie van het transport van
voedingsstoffen over grote afstanden wordt beperkt.
Ademhalingssysteem:
voordeel:
